Η δημοπρασία στο eBay διεκόπη, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, διαβίβασε κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών τη θέση του υπ. Πολιτισμού, πως «οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν εφόσον είναι γνήσιες» και έτσι, επίσημα πλέον, το ελληνικό κράτος διεκδικεί τα ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή.
Υπενθυμίζεται πως οι εικόνες, που αποδίδονται στην περίοδο της ναζιστικής Κατοχής, είχαν αναρτηθεί προς πώληση στο eBay από ιδιώτη στο Βέλγιο και ήρθαν στο φως μέσω της ομάδας «Greece at WWII Archives» στο Facebook.
Σύμφωνα με τις σχετικές αναρτήσεις, οι εν λόγω φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στη Μαλακάσα.
Γιατί οι φωτογραφίες είναι σημαντικές
Ο ιστορικός και συγγραφέας (Οι Δωσίλογοι, εκδ. Αλεξάνδρεια) Μενέλαος Χαραλαμπίδης, τονίζει τη σημαντικότητα των φωτογραφιών. «Είναι πολύ σημαντικό που ήρθαν στο φως. Σε σχέση με τα προηγούμενα τεκμήρια που έχουμε δει λόγω επαγγέλματος όλα αυτά τα χρόνια, αυτά τα τεκμήρια είναι τα πιο συγκλονιστικά. Είναι μια σπάνια στιγμή, δεν έχουμε πολλές. Δεν είναι συχνό να έχουμε απεικονίσεις ανθρώπων προς εκτέλεση, λίγα λεπτά πριν εκτελεστούν. Αυτό από μόνο του είναι ανατριχιαστικό και πολύ συγκινητικό, γεννά πολλά έντονα συναισθήματα».
Την ίδια στιγμή δίνουν μια οπτική αποτύπωση σε μια από τις μεγαλύτερες εκτελέσεις που έκαναν οι ναζί. «Δείχνουν την κτηνωδία τους. Δείχνουν επίσης τις ηρωικές αυτές στιγμές. Οι άνθρωποι αυτοί πάνε με το κεφάλι ψηλά. Οι Γερμανοί δεν κατάφεραν να τους λυγίσουν. Έχουν περάσει στη συλλογική μνήμη οι 200 της Πρωτομαγιάς, είναι ίσως οι πιο ξακουστοί και πλέον έχουμε και την αποτύπωση. Γι’ αυτό άλλωστε έχει προκαλέσει τόση μεγάλη εντύπωση»
Και η εντύπωση ήταν τόσο μεγάλη, που βανδάλισαν το μνημείο στην Καισαριανή… «Ναι, είναι εντυπωσιακό ότι βανδάλισαν το μνημείο, και το βανδάλισαν τώρα που ανέβηκε στην ατζέντα της επικαιρότητας το θέμα αυτό με τις φωτογραφίες. Έχουν εντυπωσιακά αντανακλαστικά αυτοί οι άνθρωποι».
Οι 200 ήταν πρώτα θύματα του αντικομμουνισμού
«Μην ξεχνάμε ότι οι άνθρωποι αυτοί είχαν συλληφθεί τη περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, ήταν πρώτα θύματα του αντικομμουνισμού – τουλάχιστον οι 157 από τους 200 που έχω ταυτοποιήσει μέχρι τώρα» τονίζει ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης. «Παραδόθηκαν όχι από την πρώτη δοσιλογική κυβέρνηση του Τσολάκογλου, αλλά από την νόμιμη εντός και εκτός εισαγωγικών κυβέρνηση του Εμμανουήλ Τσουδερού. Για την ακρίβεια, τον καθοριστικό ρόλο στην παράδοσή τους έπαιξε ο βασιλιάς και ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης, ο περίφημος υπουργός Ασφάλειας της δικτατορίας Μεταξά».
Οπότε, με λίγα λόγια, η ελληνική κυβέρνηση παρέδωσε τους εσωτερικούς της πολιτικούς αντιπάλους στον ξένο στρατιωτικό κατακτητή. «Επίσης, η φύλαξη του στρατοπέδου συγκέντρωσης κομμουνιστών στην Ακροναυπλία την έκαναν οι Έλληνες χωροφύλακες. Οι Γερμανοί τους άφησαν».
Αυτό που πρέπει να γνωρίζουν οι νέες γενιές, σύμφωνα με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη, είναι πως «αυτοί οι άνθρωποι, οι προπολεμικοί κομμουνιστές και πολιτικοί κρατούμενοι βρέθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα όχι επειδή είχαν αντιστασιακή δράση κατά την περίοδο της Κατοχής, αλλά καθαρά και μόνο επειδή ήταν κομμουνιστές. Νομίζω είναι σημαντικό να το ξέρει κάποιος αυτό, ότι παραδόθηκαν στον ξένο κατακτητή από τις ελληνικές Αρχές».
Όσον αφορά τη διαδρομή των φωτογραφιών και πού πρέπει αυτές να καταλήξουν, επισημαίνει: «Είναι βασικό να μην πάνε σε μια ιδιωτική συλλογή και να είναι στην ευχέρεια ενός ιδιώτη να πει παρέχω ή δεν παρέχω πρόσβαση σε αυτές. Να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση, όχι μόνο για τους ερευνητές, αλλά για όλους. Να χρησιμοποιoύνται χωρίς αντίτιμο. Ένας συγκροτημένος αρχειακός φορέας, που να ξέρει πώς να τις συντηρεί και πώς να τις διαχειρίζεται. Είναι πραγματικά πολύ κρίμα να χαθούν».
«To υλικό έχει την ψυχή και το αίμα των αγωνιστών»
Ο Φάνης Παρρής, υπεύθυνος Ιστορικού Αρχείου ΚΚΕ και μέλος της ΚΕ, μιλώντας στο Βήμα, υποστήριξε πως «οι συγκλονιστικές αυτές φωτογραφίες αποτυπώνουν κάτι που ήταν ήδη γνωστό: την ηρωική στάση των κομμουνιστών απέναντι στον θάνατο. Πρέπει λοιπόν να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, δηλαδή στον ελληνικό λαό ευρύτερα, στους απογόνους τους, στο ΚΚΕ, στους ηρωικούς δήμους Καισαριανής, Χαϊδαρίου ώστε να είναι προσβάσιμες και αξιοποιήσιμες».
Πρόσφατα, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε από το ΚΚΕ έκθεση για το Απελευθερωτικό 1944 και εκεί υπήρχε το μαντήλι του Σπήλιου Αμπελογιάννη που το πέταξε από το φορτηγό καθώς τον μετέφεραν στην Καισαριανή για εκτέλεση, όπως και κάρτες, γράμματα και μικρά σημειώματα από άλλους αγωνιστές.
«Αυτές οι φωτογραφίες μπορούν να κάνουν καλύτερη την επαφή των νεότερων γενιών με αυτή την ηρωική στάση και ιστορία», λέει ο Φάνης Παρρής. «Ηταν πολλοί αυτοί που έκαναν ηρωικές πράξεις, αλλά αυτές είχαν ως εμπνευστή και καθοδηγητή το ΚΚΕ. Όχι μόνο στα λόγια, με την στάση τους και αυτό δείχνει η ακλόνητη και αγέρωχη στάση των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή».
«Για μας δεν είναι απλά ένα ιστορικό υλικό για μελέτη και έρευνα», συνεχίζει. «Συζητάμε για ένα υλικό το οποίο έχει την ψυχή και το αίμα των αγωνιστών. Στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ διασώζονται κι άλλα τεκμήρια με όλες τις φροντίδες. Συντηρούνται σε κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας. Αντιμετωπίζονται όλοι οι παράγοντες που μπορούν να τα φθείρουν. Και φυσικά είναι προσβάσιμα στο ευρύ κοινό.
»Είναι κατανοητό πως αυτές οι φωτογραφίες μπορούν να συμπληρώσουν το αρχείο. Το ΚΚΕ έχει κάθε ηθικό δικαίωμα να διεκδικεί τις φωτογραφίες και να είναι προσβάσιμες στον ελληνικό λαό και τους απογόνους».
