Στον ψηφιακό κόσμο που ζούμε, το βιβλίο έναντι της οθόνης, η λογοτεχνική ιστορία έναντι στο doomscrolling και ο ήχος της σελίδας που γυρίζει έναντι του reel που ουρλιάζει, αποτελούν μια μικρή, αλλά σημαντική μορφή επανάστασης ειδικά από τη στιγμή που ενισχύεται το κομμάτι της ενσυναίσθησης.
Αρκετές έρευνες δείχνουν ότι οι αναγνώστες μυθοπλασίας είναι πιο ενεργοί πολίτες επειδή η ανάγνωση βοηθάει στην κατανόηση των σκέψεων και συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων.
Την ίδια στιγμή, οι «βιβλιοφάγοι» παρουσιάζουν υψηλότερες επιδόσεις σε δείκτες ενσυναίσθησης και θεωρίας του νου από τους μη αναγνώστες.
Είναι τα παραπάνω αποτελέσματα των ερευνών αρκετά για να κάνουν κάποιον να ανοίξει ένα βιβλίο και να χαθεί στις σελίδες του; Όχι. Μια καλή νουβέλα, όμως, όπως αυτή που πρόσφατα έγινε ταινία στο Netflix, είναι.
Ακολουθούν τρία βιβλία που διαβάζονται σε ένα απόγευμα, σε μια μέρα ή σε ένα Σαββατοκύριακο, βιβλία που ανοίγουν την όρεξη για περισσότερο διάβασμα και αναστατώνουν με διάφορες υπαρξιακές αγωνίες τον εσωτερικό μας κόσμο, είτε με ξεκάθαρα είτε με υπόγεια μηνύματα και ερωτήματα.
Στόμα γεμάτο χώμα, Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς (εκδ. Κυψέλη, μτφρ. Ισμήνη Ραντούλοβιτς)
Ο ανώνυμος – από την αρχή μέχρι το τέλος – πρωταγωνιστής, μαθαίνει πως του απομένουν λίγοι μήνες ζωής και έτσι, μετά από μια απόφαση της στιγμής, χάνεται από επιλογή στα βουνά του Μαυροβουνίου. Εκεί, θα βρει – τυχαία – μπροστά του δύο κατασκηνωτές και χωρίς να το καταλαβαίνει, ξεκινάει το ταξίδι του στο παράλογο. Το Στόμα γεμάτο χώμα Μια βαθιά υπαρξιακή νουβέλα η οποία συνδυάζει άψογα την αγωνία και το χιούμορ.
Ένα από τα γνωστότερα άγνωστα διαμάντια της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Μια βαλκανική οδύσσεια. Ένα παράλογο και ανελέητο κυνηγητό στα βουνά του Μαυροβουνίου που καταλήγει σε μια ελεγεία για τη ζωή και την απώλειά της, για το μίσος και την αγάπη, για την ύστατη επιθυμία του ανθρώπου για ελευθερία.
Ένα βιβλίο-καθρέφτης της ανθρώπινης ύπαρξης, που καταδεικνύει την ανάγκη των πολλών να αφανίσουν ό,τι είναι διαφορετικό και λιγότερο «κανονικό», ώστε να αποφύγουν την επώδυνη αναμέτρηση με τον εαυτό τους.
«Δεν ήξερε ούτε πού βρισκόταν ούτε προς τα πού θα πήγαινε, μα ούτε και τι θα έκανε. Ήξερε μονάχα ότι δεν θα έβλεπε ποτέ ξανά εκείνα τα μικρά χωριά του Μαυροβουνίου, στα οποία κάποτε έτυχε να υποφέρει και να νιώσει ευτυχισμένος, διότι εκείνη τη στιγμή -με το βλέμμα στραμμένο στον ίδιο του τον εαυτό, σαν στο βαθύ σκοτάδι της νύχτας- αποχαιρετούσε, δίχως έστω ένα δάκρυ, τον κόσμο όλο».
Ο αχυρώνας φλέγεται, Ουίλιαμ Φόκνερ (εκδ. Κίχλη, μτφρ. Γιάννης Παλαβός)
Ένα από τα αρτιότερα και τα πιο συχνά ανθολογημένα διηγήματα του Ουίλιαμ Φόκνερ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κίχλη, σε μια εξαιρετική μετάφραση από τον Γιάννη Παλαβό ο οποίος προσφέρει παράλληλα τις απαραίτητες πληροφορίες για το έργο και το ύφος του μεγάλου συγγραφέα.
Η πλοκή του αναπτύσσεται γύρω από το εναγώνιο δίλημμα ενός δεκάχρονου αγοριού, που υποχρεώνεται να επιλέξει ανάμεσα στην υποταγή στον βίαιο πατέρα του και στην επώδυνη χειραφέτηση.
Στον πυρήνα του διηγήματος ανιχνεύεται αυτό που ο συγγραφέας όρισε, στην ομιλία του κατά την τελετή απονομής του βραβείου Νόμπελ, ως το μοναδικό θέμα για το οποίο αξίζει να γράφει κανείς: «τα προβλήματα του ανθρώπινου ψυχικού χώρου που βρίσκεται σε μάχη με τον εαυτό του».
Ο Αχυρώνας φλέγεται, εκτός από μια κλασική ιστορία ενηλικίωσης, αποτελεί ένα από τα καλύτερα δείγματα αυτής της σύγκρουσης που διατρέχει ολόκληρο το έργο του Φόκνερ. Στον καμβά του διηγήματος συνυφαίνονται με πολλή τέχνη και άλλα θέματα: οι ταξικές και φυλετικές ανισότητες στον αμερικανικό Νότο την περίοδο της Ανασυγκρότησης, ο ρατσισμός που διαποτίζει τις κοινωνικές σχέσεις, καθώς και οι συνθήκες διαβίωσης των αγροτών και το πώς αυτές τροφοδοτούν το μίσος διαιωνίζοντας τον κύκλο της βίας.
Όνειρα Τραίνων, Ντένις Τζόνσον (εκδ. Αντίποδες, μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς)
Από το χαρτί στο Netflix και από το Netflix, αναπόφευκτα, στο κατώφλι του mainstream. Αυτό δε σημαίνει βέβαια πως το Όνειρα Τραίνων του Ντένις Τζόνσον, όπως και η ταινία, φλερτάρει με το «εύκολο». Το αντίθετο θα λέγαμε.
Ο Ρόμπερτ Γκρέινιερ, εργάτης στην κατασκευή σιδηροδρόμων στην Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα, ερωτεύεται την Γκλάντυς και απομονώνεται μαζί της σε μια ειδυλλιακή κοιλάδα, όπου θα γεννηθεί η κόρη τους.
Μια πυρκαγιά θα στερήσει από τον Γκρέινιερ αυτή τη χαραμάδα ευτυχίας σε μια ολόκληρη ζωή σκληρής χειρωνακτικής δουλειάς. Μέχρι το τέλος της ζωής του θα μείνει απομονωμένος μέσα στη φύση στο περιθώριο της Ιστορίας, σε μια Αμερική που μεταμορφώνεται ριζικά, καθώς μια ολόκληρη εποχή χάνεται για πάντα.
Στην αριστουργηματική του νουβέλα, ο Τζόνσον με απλό, οξυδερκές και συγκινητικό ύφος κατορθώνει να συμπυκνώσει την ουσία ολόκληρης της ζωής ενός ανθρώπου, η οποία είχε ξεκινήσει με ένα δρομολόγιο του τραίνου που δεν μπορούσε να θυμηθεί, και τελείωσε την ώρα που καθόταν και περίμενε έξω από ένα τραίνο μέσα στο οποίο βρισκόταν ο Έλβις Πρίσλεϋ.
