Σε συνολική κάθειρξη 20 ετών καταδικάστηκε από δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ για τον ρόλο που έπαιξε στις διαδηλώσεις κατά της κινεζικής κυβέρνησης το 2019, ο πρώην μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης και γνωστός υπέρμαχος της δημοκρατίας, Τζίμι Λάι, παρά τις πιέσεις από Βρετανία, ΗΠΑ και διεθνείς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ζητούσαν την απελευθέρωσή του.
Ο 78χρονος επιχειρηματίας, ιδρυτής της εφημερίδας Apple Daily, η οποία έχει αναστείλει την έκδοσή της, είχε κριθεί ένοχος στις 15 Δεκεμβρίου για τρεις κατηγορίες, μεταξύ των οποίων η συνεργασία με ξένες δυνάμεις και η διέγερση σε εξέγερση μέσω του Τύπου και η καταδίκη του στηρίχθηκε στον νόμο περί εθνικής ασφάλειας που επιβλήθηκε από την Κίνα μετά τις μαζικές διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας το 2019. Ο νόμος προβλέπει ιδιαίτερα αυστηρές ποινές για αδικήματα που σχετίζονται με συνεργασία με ξένες δυνάμεις, από δέκα χρόνια κάθειρξης έως ισόβια.
Στην απόφαση των 856 σελίδων, οι δικαστές σημειώνουν ότι ο Τζίμι Λάι «έτρεφε έχθρα και μίσος» απέναντι στην Κίνα για μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής του και επιδίωκε «να ανατρέψει το Κομμουνιστικό Κόμμα».
Διεθνείς αντιδράσεις και παρεμβάσεις
Ο Τζίμι Λάι, που κατέχει βρετανικό διαβατήριο, βρίσκεται υπό κράτηση από το 2020 και παραμένει σε απομόνωση, κατόπιν «δικού του αιτήματος», σύμφωνα με τις αρχές. Η οικογένειά του έχει εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του.
Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, απαίτησε την ακύρωση της καταδίκης ζητώντας την «άμεση απελευθέρωσή του για ανθρωπιστικούς λόγους».
Η ετυμηγορία αυτή «καταδεικνύει πώς αόριστες και υπερβολικά ευρείες διατάξεις του νόμου του Χονγκ Κονγκ για την εθνική ασφάλεια μπορούν να ερμηνευθούν και να εφαρμοστούν κατά παράβαση των διεθνών υποχρεώσεων του Χονγκ Κονγκ στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θα πρέπει να ακυρωθεί γρήγορα γιατί δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο», σχολίασε ο Φόλκερ Τουρκ σε μια ανακοίνωση.
Εξάλλου, ο Ύπατος Αρμοστής «απαιτεί την άμεση απελευθέρωση του Τζίμι Λάι για ανθρωπιστικούς λόγους, δεδομένης της προχωρημένης ηλικίας, της κατάστασης της υγείας του και των επιπτώσεων του ότι έχει περάσει ήδη περισσότερα από τέσσερα χρόνια υπό κράτηση».
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι έθεσε το θέμα στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ κατά τη διάρκεια πρόσφατων συνομιλιών στο Πεκίνο, ενώ η υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Ιβέτ Κούπερ, καταδίκασε τις ενέργειες χαρακτηρίζοντάς τες «πολιτικούς διωγμούς». Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε εκφράσει την ελπίδα ότι ο Κινέζος ηγέτης θα μεριμνήσει για την απελευθέρωσή του.
Από την πλευρά της η εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για εξωτερικές υποθέσεις και την πολιτική ασφάλειας, Ανίτα Χίπερ υποστήριξε πως: «Η πολιτικά υποκινούμενη δίωξη του Τζίμι Λάι και των πρώην στελεχών και δημοσιογράφων της Apple Daily βλάπτει τη φήμη του Χονγκ Κονγκ. Η ΕΕ καλεί τις αρχές του Χονγκ Κονγκ να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη στην ελευθερία του Τύπου στο Χονγκ Κονγκ, ένα από τα θεμέλια της ιστορικής επιτυχίας του ως διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο, και να σταματήσουν τη δίωξη δημοσιογράφων».
Οργή οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε την ποινή «επίθεση κατά της ελευθερίας της έκφρασης», υπογραμμίζοντας ότι αντικατοπτρίζει τη συστηματική αποδόμηση των δικαιωμάτων που άλλοτε χαρακτήριζαν το Χονγκ Κονγκ.
Το Human Rights Watch έκανε λόγο για «θανατική ποινή στην πράξη», λόγω της ηλικίας του Λάι, ενώ η οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα τόνισε ότι η δίκη αποτελεί κρίσιμη ένδειξη για το μέλλον της ελευθερίας του Τύπου στην περιοχή. Η Committee to Protect Journalists περιέγραψε τη διαδικασία ως «μασκαράτα από την αρχή μέχρι το τέλος».
Η απάντηση του Πεκίνου
Οι κινεζικές αρχές απορρίπτουν τις διεθνείς επικρίσεις, με τις αρχές του Χονγκ Κονγκ να υποστηρίζουν ότι η υπόθεση του Τζίμι Λάι δεν σχετίζεται με την ελευθερία της έκφρασης ή του Τύπου, αλλά με παραβιάσεις της εθνικής ασφάλειας.
Η καταδίκη του Λάι, ωστόσο, εντείνει τις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελευθεροτυπίας στην πρώην βρετανική αποικία.
