Η είδηση μεταφέρθηκε χθες από στόμα σε στόμα: ο Eλληνοαλβανός σκηνοθέτης Μάριο Μπανούσι είναι ο φετινός αποδέκτης του Αργυρού Λέοντα στη Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας για το 2026, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του παρουσία στη διεθνή θεατρική σκηνή.
Πρόκειται για ένα βραβείο που απονέμεται σε καλλιτέχνες που ξεχωρίζουν για τη σύγχρονη και καινοτόμα θεατρική τους φωνή, ενώ ο Χρυσός Λέοντας για το σύνολο της καριέρας απονέμεται φέτος στη σπουδαία Ιταλίδα σκηνοθέτρια του θεάτρου και της όπερας, Έμμα Ντάντε.
Η απόφαση ελήφθη από το Διοικητικό Συμβούλιο της La Biennale di Venezia, έπειτα από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Τμήματος Θεάτρου, Γουίλεμ Νταφόε.
Ένα θέατρο σιωπής και μνήμης
Ο Μάριο Μπανούσι, γεννημένος στην Αθήνα το 1998 και μεγαλωμένος στην Αλβανία μέχρι την ηλικία των έξι ετών, έχει διαμορφώσει μια μοναδική καλλιτεχνική ταυτότητα που κινείται ανάμεσα στη μνήμη, την απώλεια, την οικογένεια και τη μετακίνηση. Το θέατρο του είναι βαθιά εικαστικό, σχεδόν άλεκτο, και βασίζεται στη δύναμη της εικόνας, της σιωπής, των καθημερινών ήχων και της περφόρμανς.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της επιτροπής της Μπιενάλε, ο Μπανούσι «μέσα από μια ποιητική, ελλειπτική γλώσσα, φτιαγμένη περισσότερο από σιωπές παρά από λόγια, δημιουργεί τελετουργίες μνήμης και απώλειας που αγγίζουν το συλλογικό βίωμα». Οι παραστάσεις του ισορροπούν ανάμεσα στον ριζοσπαστικό ρεαλισμό και την αφαιρετική ποίηση, μετατρέποντας απλές καθημερινές πράξεις σε συμβολικά ταξίδια προς τα αρχέτυπα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Από τα διαμερίσματα της καραντίνας στη διεθνή αναγνώριση
Το έργο του μόλις 27 ετών Μάριο Μπανούσι έχει παρουσιαστεί διεθνώς σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Βερολίνο, το Μιλάνο, η Βιέννη, το Μόντρεαλ και η Ταϊπέι.
Γεννημένος στην Ελλάδα και μεγαλωμένος στην Αλβανία έως την ηλικία των έξι ετών, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, ο Μπανούσι διαμόρφωσε τον καλλιτεχνικό του κόσμο μέσα πό την έννοια της μετακίνησης, τις οικογενειακές αφηγήσεις και μια ιδιαίτερη οπτική ευαισθησία. Τα έργα του ξεχωρίζουν για την οπτική τους ποίηση και το συναισθηματικό τους βάθος και προσκαλούν το κοινό σε μια αισθητηριακή εμπειρία που υπερβαίνει το συμβατικό θέατρο.
Ο ίδιος σπούδασε υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και αποφοίτησε το 2020. Την ίδια χρονιά σκηνοθέτησε την πρώτη του μικρού μήκους ταινία, Pranvera, η οποία επιλέχθηκε για το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Τιράνων. Το θεατρικό του ντεμπούτο, Ragada, δημιουργήθηκε και παρουσιάστηκε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια του lockdown της πανδημίας, σε ενα ιδιωτικό διαμέρισμα σηματοδοτώντας την αρχή μιας καλλιτεχνικής πορείας που αναπτύχθηκε έξω από τους συμβατικούς θεατρικούς χώρους, καθώς τράβηξε την προσοχή του Εθνικού Θεάτρου.
Το 2023, ο Μπανούσι παρουσίασε το Goodbye, Lindita στη Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Το έργο γνώρισε άμεση απήχηση σε κοινό και κριτικούς, οδηγώντας σε συνεχόμενες sold out παραστάσεις και προσκλήσεις σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, όπως το Φεστιβάλ της Βιέννης, το International Theatre Amsterdam, το Φεστιβάλ της Αδελαΐδας και το BITEF στο Βελιγράδι, όπου τιμήθηκε με το Ειδικό Βραβείο Jovan Ćirilov και το Βραβείο Politika για Καλύτερη Σκηνοθεσία.
Το επόμενο έργο του, Taverna Miresia – Mario Bella Anastasia, έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και περιοδεύει διεθνώς σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Μόντρεαλ και η Ταϊπέι. Μαζί με τα προηγούμενα έργα του, αποτελεί την τριλογία Romance Familiare, έναν κύκλο παραστάσεων που εξερευνά την οικογενειακή μνήμη μέσα από μια θεατρική αφήγηση βασισμένη στην εικόνα και χωρίς λόγο.
Στο 54ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου, ο Μάριο Μπανούσι θα παρουσιάσει για πρώτη φορά ολόκληρη την τριλογία του Romance Familiare και όπως δήλωσε στους New York Times:
«Θέλω να δημιουργώ θέατρο που το νιώθεις, όχι θέατρο που το καταλαβαίνεις. Θέλω να φαντάζεσαι τις δικές σου ιστορίες, να βλέπεις τη δική σου ζωή και μετά να ζεις μαζί με αυτό».
Η πιο πρόσφατη παραγωγή του Μπανούσι, MAMI, μια διεθνής συμπαραγωγή, έκανε πρεμιέρα το 2025 στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση
και απέσπασε θερμές κριτικές μετά την παρουσίασή της στο Φεστιβάλ της Αβινιόν.
Το 2025, ο Μάριο Μπανούσι τιμήθηκε με το Βραβείο Νέου Δημιουργού Θεάτρου από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών.
Σημειώνεται ότι το έργο του Ελληνοαλβανού σκηνοθέτη και περφόρμερ έχει παρουσιαστεί στους New York Times και στο BBC, ενώ έχει κάβει κριτικές από τα έντυπα των The Guardian, Le Monde και Libération, γεγονός που αποτυπώνει το αυξανόμενο διεθνές ενδιαφέρον γύρω από τη δουλειά του.
Αργυρός Λέοντας για τη νέα γενιά
Ο Αργυρός Λέοντας απονέμεται σε καλλιτέχνες που εκφράζουν τις πιο ενδιαφέρουσες και πρωτοποριακές φωνές του σύγχρονου θεάτρου. Ο Μπανούσι εντάσσεται σε μια εντυπωσιακή λίστα προηγούμενων βραβευμένων, όπως οι Rimini Protokoll, Angélica Liddell, Kae Tempest και Gob Squad.
Η βράβευσή του επιβεβαιώνει ότι το ελληνικό θέατρο, μέσα από νέες, τολμηρές μορφές έκφρασης, έχει ισχυρή παρουσία στη διεθνή σκηνή.
Χρυσός Λέοντας για τους κορυφαίους
Την ίδια χρονιά, ο Χρυσός Λέοντας για το σύνολο της καριέρας απονέμεται στην Emma Dante, μία από τις σημαντικότερες μορφές του ιταλικού θεάτρου και όπερας. Με έργο βαθιά ριζωμένο στη σικελική κουλτούρα και θεματολογία που αγγίζει την οικογένεια, τον θάνατο, τη βία και την τρυφερότητα, η Dante έχει δημιουργήσει μια αναγνωρίσιμη και ανθρώπινη θεατρική γλώσσα.
Η συνύπαρξη των δύο βραβεύσεων, του Χρυσού Λέοντα στην έμπειρη δημιουργό και του Αργυρού στον νεαρό Μπανούσι, αποτυπώνει συμβολικά τη συνέχεια και την ανανέωση του ευρωπαϊκού θεάτρου.
Η απονομή του Χρυσού Λέοντα (Lifetime Achievement Award) στο παρελθόν είχε αποδέκτες κορυφαίες ευρωπαϊκές προσωπικότητες στον χώρο του θεάτρου, όπως την Αριάν Μουσκίν, τον Τόμας Οστερμάιερ, την «δική μας» Ειρήνη Παπά και τον Ρομέο Καστελούτσι.
