Κόβουμε εξετάσεις, πληρώνουμε φάρμακα

Απότομη στροφή προς το… 2004 έκανε η Ελλάδα στον τομέα της Υγείας κατά τη μνημονιακή περίοδο. Η δημόσια περίθαλψη, και δη η πρωτοβάθμια, «πετσοκόφτηκε» προκειμένου να πιαστούν οι στόχοι που έθετε ως όρο η τρόικα. Την ίδια στιγμή χιλιάδες άνθρωποι που έχασαν την εργασία τους και κατ’ επέκταση την ασφαλιστική τους κάλυψη έμειναν εκτός συστήματος, ενώ οι ασφαλισμένοι άρχισαν να έχουν μεγαλύτερες συμμετοχές στο κόστος της αγοράς φαρμάκων. Οι διαπιστώσεις αυτές προκύπτουν από την επεξεργασία των δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ και του ΟΟΣΑ. Συγκεκριμένα καταγράφεται δραματική μείωση της δαπάνης Υγείας τόσο της δημόσιας όσο και της ιδιωτικής. Την περίοδο 2009-2012 η μείωση της συνολικής δαπάνης ανέρχεται σε 24,8%. Μεγαλύτερο μερίδιο στη μείωση έχει η δημόσια δαπάνη (25,3%) έναντι της ιδιωτικής (20,6%). Σήμερα εκτιμάται ότι η αντίστοιχη συνολική μείωση υπερβαίνει το 30%. Η δημόσια και ιδιωτική δαπάνη για τις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης μειώθηκε κατά 41,1%. Πτωτική πορεία είχε και η φαρμακευτική δαπάνη (ως και 31,2%), ενώ η νοσοκομειακή μόλις 5,4%.

«Αυτό συνέβη επειδή η ιδιωτική δαπάνη μειώθηκε κατά 45,9% στην πρωτοβάθμια, αλλά αυξήθηκε κατά 12,4% στη φαρμακευτική και κατά 19,4% στη νοσοκομειακή περίθαλψη. Μετακινήθηκε, δηλαδή, προς τα φάρμακα και τα νοσοκομεία. Εχουμε φαινόμενα αντίστροφης υποκατάστασης που ωθούν το σύστημα υγείας σε μη επιθυμητή εξέλιξη» εξηγεί ο καθηγητής Οικονομικών της Υγείας κ. Ιωάννης Κυριόπουλος. Ειδικότερα η ιδιωτική δαπάνη Υγείας το 2012 (5.621,6 δισ. ευρώ) έπεσε κάτω από τα επίπεδα του 2005 (7.440 δισ. ευρώ). Η δημόσια δαπάνη Υγείας το 2012 (12.033,4 δισ. ευρώ) πλησίασε την αντίστοιχη του 2006 (12.616 δισ. ευρώ). Συνολικά η δαπάνη Υγείας έπεσε το 2012 (17.708,5 δισ. ευρώ) κάτω από τα επίπεδα του 2005 (18.652 δισ. ευρώ).

Μεγαλύτερο «στραπάτσο» έφαγαν οι τομείς της πρωτοβάθμιας φροντίδας και του φαρμάκου. Στη μεν πρωτοβάθμια φροντίδα η αντίστοιχη δαπάνη έπεσε στα 3.621,48 δισ. ευρώ το 2012 από 6.152,87 δισ. ευρώ το 2009.

Η φαρμακευτική δαπάνη έφτασε το 2012 στα 4.458,1 δισ. ευρώ από 6.480,31 δισ. ευρώ που ήταν το 2009. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 2013 η αντίστοιχη δαπάνη παρουσίασε περαιτέρω πτώση φτάνοντας στα 4.050 δισ. ευρώ, κυρίως επειδή μειώθηκε η δημόσια δαπάνη (2,5 δισ. ευρώ από 2,957 δισ. ευρώ το 2012 και 5,144 δισ. ευρώ το 2009). Η ιδιωτική φαρμακευτική δαπάνη το 2013 εκτιμάται ότι παρουσίασε εξαιρετικά μικρή αύξηση σε σχέση με το 2012. Το 2013 οι Ελληνες πλήρωσαν 1,550 δισ. ευρώ για τα φάρμακά τους, ενώ το 2012 είχαν πληρώσει 1.501 δισ. ευρώ και το 2009 1,336 δισ. ευρώ. Βάσει των εκτιμήσεων η συμμετοχή των πολιτών στο κόστος της φαρμακευτικής περίθαλψης έφτασε το 2013 στο 38,3% από 33,7% που ήταν το 2012 και 20,6% το 2009.

Ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με το 2009 (9.247 δισ. ευρώ) εμφανίζεται η δαπάνη της νοσοκομειακής περίθαλψης (8.748,57 δισ. ευρώ το 2012). Ωστόσο από το 2010 και μετά εμφανίζει ελάχιστα ανοδική τάση, κάτι το οποίο σημαίνει ότι οι πολίτες στρέφονται για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους στα νοσοκομεία, ακόμη και για προβλήματα υγείας που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Και στα νοσοκομεία του ΕΣΥ όμως δεν υπάρχει «έκρηξη» καθώς πολύς κόσμος έμεινε τα τελευταία χρόνια χωρίς ασφαλιστική κάλυψη (υπολογίζονται στα δύο εκατομμύρια άτομα) και δεν είχε πρόσβαση σε αυτά παρά μόνο αν επρόκειτο για επείγον περιστατικό ή πλήρωνε ο ίδιος τη νοσηλεία του.

Αλλαγές επίκεινται παράλληλα στην πρόσβαση των ανασφαλίστων στο ΕΣΥ. Με απόφαση των υπουργών Υγείας και Εργασίας τα νοσοκομεία του ΕΣΥ θα δέχονται στο εξής δωρεάν ανασφάλιστους πολίτες υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν παραπεμπτικό από γιατρό του Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας (ΠΕΔΥ).

Στο κομμάτι της πρωτοβάθμιας φροντίδας μεγαλύτερη μείωση σημειώνεται στην ιδιωτική δαπάνη (45,9%), δηλαδή εκεί όπου οι πολίτες πληρώνουν από την τσέπη τους διαγνωστικές και άλλες εξετάσεις. Η δημόσια δαπάνη επίσης μειώθηκε αλλά όχι στον ίδιο βαθμό (33,7%).

Στη φαρμακευτική περίθαλψη καταγράφεται μείωση της δημόσιας δαπάνης κατά 42,5% και αύξηση της ιδιωτικής κατά 12,4%. Η αύξηση των ιδιωτικών πληρωμών δεν θεωρείται παράλογη, αφού αυξήθηκαν οι συμμετοχές των ασφαλισμένων στα φάρμακα, και αρκετά σκευάσματα εντάχθηκαν στην αρνητική λίστα, δηλαδή έπαψαν να αποζημιώνονται από τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.

Στη νοσοκομειακή περίθαλψη υπάρχει μικρότερη μείωση της αντίστοιχης δημόσιας δαπάνης σε σχέση με τους άλλους δύο τομείς (10,1%), σημειώνεται όμως σημαντική αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης (19,4%).

Η συμμετοχή των πολιτών στο κόστος της φαρμακευτικής περίθαλψης αυξήθηκε στο 33,7% το 2012 από 20,6% που ήταν το 2009 και σε αυτό της νοσοκομειακής περίθαλψης (ιδιωτικές πληρωμές και παραπληρωμές, τα γνωστά και ως «φακελάκια») έφτασε το 2012 στο 20,2% από 16% που ήταν το 2009. Αντιθέτως, μειώθηκε η συμμετοχή τους στην πρωτοβάθμια περίθαλψη (59,4% το 2012 από 64,6% το 2009).