Στέλλα Γκρέκα: Η ντίβα του ελαφρού τραγουδιού

Πόσο εντυπωσιακό μπορεί να είναι όταν δύο παιδάκια χορεύουν τσάρλεστον σε κάποιο πάρτι; Στις ημέρες μας καθόλου. Επιπροσθέτως αγνοείται και το τσάρλεστον. Στην Αθήνα του 1930 τα πράγματα όμως ήταν διαφορετικά. Ούτε πάρτι γίνονταν κάθε ημέρα ούτε είχε ο καθένας τη δυνατότητα να τα διοργανώνει. Η μεσοαστική και μεγαλοαστική τάξη είχαν όμως τη δυνατότητα και την ευκαιρία να τα διοργανώνουν. Σε ένα από αυτά η οκτάχρονη Στέλλα Λαγκαδά χόρεψε τσάρλεστον με τον κατά ένα-δύο χρόνια μεγαλύτερό της Τάκη Χορν. Το γεγονός αποτυπώθηκε στην εφημερίδα «Βραδυνή». Μπορεί να ήταν και η πρώτη παρουσίαση του εν λόγω χορού στην Αθήνα. Αυτό δεν έχει μεγάλη σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η χορεύτρια ήταν η Στέλλα Λαγκαδά, η μετέπειτα Στέλλα Γκρέκα, μια τραγουδίστρια-μύθος που, αν και δεν εμφανίστηκε ποτέ σε κέντρα και η μεγάλη καριέρα της διήρκεσε ένα-δύο χρόνια το πολύ, εν τούτοις το άστρο της ποτέ δεν έσβησε. Το κοινό πάντα την ήθελε και πάντα την αποζητούσε. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι, ενώ βρισκόταν στις ΗΠΑ, τα ελληνικά περιοδικά συνέχιζαν να την κάνουν εξώφυλλο χωρίς προφανή λόγο ως τις αρχές της δεκαετίας του ’50.

Ο θρύλος της Στέλλας Γκρέκα (έτσι τη βάφτισε ο πρώτος σύζυγός της, ο σκηνοθέτης Ορέστης Λάσκος) άρχισε στη μεταπολεμική Αθήνα. Στην Αθήνα του 1945, με τον Εμφύλιο προ των πυλών, τη χώρα να θέλει να επουλώσει τις πληγές της και το ελαφρό τραγούδι ως αντίδραση να κατακλύζει την αστική τάξη θέλοντας να φέρει στην καθημερινότητα έναν κοσμοπολίτικο αέρα. Βέρα Αθηναία, πατέρας της ο πλακιώτης σκηνογράφος Κωνσταντίνος Λαγκαδάς. Το πατρικό τους στο Σύνταγμα, στη Μητροπόλεως, πάνω από κάποιο θέατρο της εποχής. Αρα το θέαμα υπήρχε από την αρχή στο αίμα της. Αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι, όπως εξομολογήθηκε η ίδια στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «Βήμα της Κυριακής» με αφορμή την εμφάνισή της στο Badminton στις 16 Δεκεμβρίου. «Βαθιά μέσα μου αυτός ο κόσμος δεν μου άρεσε. Ισως επειδή από την οικογένειά μου είχα μεγαλώσει με άλλες αρχές και αξίες. Και να ξέρετε ότι ένα μεγάλο μέρος αυτού του καλλιτεχνικού κόσμου το έζησα μέσα από τις παρέες του συζύγου μου Ορέστη Λάσκου στην κατοχική Αθήνα και λίγο μετά. Δεν μου ταίριαξε. Μπορεί και να μην τους ταίριαξα. Ισως για αυτό δεν εμφανίστηκα ποτέ, δεν το επεδίωξα να εμφανισθώ στα κέντρα της εποχής».

Η Στέλλα Γκρέκα παντρεύτηκε τον Ορέστη Λάσκο στα 19 της, μικρό κοριτσάκι, και, όπως λέει σήμερα, ήθελε να αφοσιωθεί στον γάμο της, να είναι η καλή σύζυγος. Αλλά πάντα τραγουδούσε. Εστω στο σπίτι. Αλλά ο πρώτος της σύζυγος Λάσκος όποτε τραγουδούσε ρωτούσε την οικονόμο του σπιτιού, την Τιρολέζα Ελεωνόρα, και εκείνη του έκανε νόημα ότι δεν κάνει. «Ετσι γινόταν. Με την οικονόμο λοιπόν ο Λάσκος είχε πειστεί ότι δεν έκανα για τραγουδίστρια. Με προόριζε για ηθοποιό». Μάλιστα την εμπόδισε το 1943 στο κάλεσμα του σκηνοθέτη Γιώργου Τζαβέλλα να πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Τα χειροκροτήματα» πλάι στον Τάκη Χορν και στον Αττίκ. Την προόριζε για την ταινία του ιδίου που γυριζόταν την ίδια εποχή με τίτλο «Ραγισμένες καρδιές» που προβλήθηκε το 1945. Σήμερα η ίδια μετανιώνει που δεν έπαιξε στα «Χειροκροτήματα» για να συνεργαστεί με τον Αττίκ που τόσο θαύμαζε και αυτό επειδή θεωρεί ότι θα την ανακάλυπτε και θα ζητούσε να ερμηνεύσει το «Χωρίς εσένα το μυαλό μου αργεί», «που τόσο αγαπώ».

Δύο χρόνια μετά, το 1947, θα πρωταγωνιστούσε στην ταινία «Μαρίνα» σε σκηνοθεσία – σενάριο Αλέκου Σακελλάριου, σε παραγωγή της Φίνος Φιλμ, έχοντας πλάι της τον Δημήτρη Μυράτ και τον Λάμπρο Κωνσταντάρα. Εκεί θεωρείται ότι δόθηκε το πρώτο φιλί σε ομιλούσα ταινία («με τον Μυράτ και ήταν αληθινό» θυμάται η ίδια) ενώ ερμήνευσε «Το τραγούδι της Μαρίνας» («Το τρεχαντήρι μου πουλώ») σε μουσική Κώστα Γιαννίδη. Για να φτάσει όμως εκεί πέρασε από χίλια μύρια κύματα. «Επειδή ο Λάσκος δεν με είχε καταγεγραμμένη ως τραγουδίστρια, στη “Μαρίνα” ψάχναμε να βρούμε ποια θα με ντουμπλάρει. Οντισιόν στις οντισιόν. Τόσο που είχε κουραστεί ο κουμπάρος μας Φιλοποίμην Φίνος που μου λέει κάποια στιγμή: “Δεν παίρνεις εσύ το μικρόφωνο να δούμε τι μπορεί να κάνεις;”. Μετά από δύο νότες πέταξε τα ακουστικά από τα αφτιά του, ήρθε και με αγκάλιασε, αυτό ήταν». Τελικά η τιρολέζα οικονόμος του Λάσκου δεν τα είχε καταφέρει…

Δεν τα είχαν καταφέρει όμως η Στέλλα Γκρέκα και ο Ορέστης Λάσκος ούτε στην κοινή τους ζωή. Οπως σημειώνει η ίδια, «δεν μου πήγαινε ο τρόπος ζωής του, ο τρόπος με τον οποίο κινιόταν». Οπότε κάποια σύννεφα στη σχέση τους είχαν εμφανιστεί από τον πρώτο καιρό. Ισως και γι’ αυτό αποφάσισε στη συνέχεια να ασχοληθεί με το τραγούδι. Σαν διέξοδο ή να του πει ότι υπήρχε και αυτή. Αλλωστε και σήμερα, στα 91 της χρόνια, είναι μια αριστοκράτισσα που ξέρει με ποιον τρόπο να περάσει αυτό που θέλει. Από τον καφέ με τα σάντουιτς που μας σέρβιρε ως το κέικ. Ολα τα έκανε με τα χέρια της και τα πρόσφερε χωρίς καμία επιτήδευση αλλά με αφάνταστη γοητεία.

Ο συνθέτης Χρήστος Χαιρόπουλος την αποκαλούσε «η μούσα του». Τέσσερα τραγούδια γράφτηκαν από αυτόν ειδικά για εκείνη: «Με κλεισμένα τα χείλη», «Ολα σ’ τα χρωστάω», «Μ’ αγαπάς» και «Γοητεία». Ακολουθούν τα τραγούδια «Για σένα», «Σαν κι απόψε», «Χτες το βράδυ» του Γιαννίδη, «Τόσον καιρό πού ήσουνα», «Πού να ‘σαι τώρα», «Ας ερχόσουν για λίγο» του Σουγιούλ και άλλα, όπως «Πάμε στο άγνωστο», «Ηρθες σαν την άνοιξη», «Δύο πράσινα μάτια», «Δεν ζούνε τα πουλιά χωρίς τραγούδια», «Γύρισε σε περιμένω, γύρισε», «Σκληρή καρδιά, γιατί να σ’ αγαπήσω», «Θα μείνω για πάντα κοντά σου», «Χτεσινή μου άγνωστη», «Αν είναι αυτό αγάπη δεν ξέρω».

Η Γκρέκα τραγούδησε και ξένες επιτυχίες, όπως το «Σ’ έχω πάντα στην καρδιά μου» του Lecuona, «Η καρδιά μου σού ανήκει» του Augustin Lara, τη «Ροζάννα» κ.ά. Αλλά και αλησμόνητες μελωδίες του μεγάλου τροβαδούρου της Αθήνας, του Αττίκ, που συνήθως ερμήνευαν οι μαθήτριές του (Δανάη, Μένδρη, Ζαχά, Ποζέλλι), όπως «Το παλιό το βαλσάκι», τα «Καημένα τα νιάτα» και το «Είδα μάτια». Αυτό το τελευταίο το έγραψε ο Αττίκ για τη δεύτερη γυναίκα του, την πανέμορφη, εντυπωσιακή ηθοποιό Μαρίκα Φιλιππίδου (μητέρα της Μελίνας Μερκούρη από τον επόμενο γάμο της με τον ίλαρχο Σταμάτη Μερκούρη), η οποία εγκατέλειψε τον Αττίκ για χάρη του πατέρα της Μελίνας. Το τραγούδι εκείνο γρήγορα αγαπήθηκε από τον κόσμο και έγινε μεγάλη επιτυχία.

Ολοι οι θρύλοι κάνουν και τα λάθη τους. Ισως γι’ αυτό ο κόσμος τούς αναζητεί συνεχώς. Τα «Δύο πράσινα μάτια με μπλε βλεφαρίδες» προορίζονταν από τους Κώστα Κιούση (στίχοι) και Μίμη Κατριβάνο (μουσική) για την ίδια. «Βρήκα όμως τους στίχους σαχλούς. Τι πάει να πει βλεφαρίδες; Τότε δεν τις βάφαμε. Μάλλον το μετάνιωσα στη συνέχεια. Θα έπρεπε να το είχα κάνει».

Σε αυτή την περίοδο της εποχής της ακμής και της δόξας της έχει και τη δική της εκπομπή στην ελληνική ραδιοφωνία. Τραγουδάει ζωντανά τα απογεύματα με ακομπανιατέρ τον Κώστα Γιαννίδη. Μαγεμένη την άκουγε όλη η Αθήνα. Μεταξύ αυτών και ο τότε βασιλιάς Παύλος. Και εκεί ξεκίνησε μια ιστορία που σε κάποιους κύκλους της Αθήνας κάτι θυμίζει ακόμη και σήμερα. «Φαίνεται ότι του άρεσα» μας λέει σήμερα η Στέλλα Γκρέκα «και έστειλε τον υπουργό Νικόλαο Μπαλτατζή-Μαυροκορδάτο να πάει στον προσωπικό του φωτογράφο ώστε να βγάλω μια σειρά φωτογραφίες. Ο Παύλος δεν με ήξερε προσωπικά και ήθελε να δει ποια ήμουν. Αργότερα ξαναέστειλε και πάλι τον Μπαλτατζή να μου μεταφέρει μια πρόσκληση να πιούμε μαζί έναν καφέ στη θαλαμηγό που έδενε στο Μικρολίμανο. Υπονοούσε ενδεχομένως ότι θα ήταν παρών και ο βασιλιάς. Δεν πήγα όμως ποτέ. Δεν ήταν σωστό ούτε για τον άντρα μου ούτε για την εικόνα του. Θα έβλεπαν μια κοπέλα να παίρνει το τραμ και τα λεωφορεία και να μπαίνει μόνη της σε μια θαλαμηγό. Δεν είχα μεγαλώσει έτσι. Και έτσι δεν γνώρισα ποτέ τον βασιλιά Παύλο. Τίποτε άλλο δεν υπάρχει».

πότε & πού:
«Στέλλα Γκρέκα: Μια φωνή-μύθος» Κύκλος συναυλιών «Τα πρόσωπα του ελληνικού τραγουδιού». Καλλιτεχνική διεύθυνση: Μιχάλης Κουμπιός. Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής Ενωσης Επτανησίων Ελλάδας. Διευθύνει ο Παναγής Μπαρμπάτης.Θέατρο Badminton, Δευτέρα 16 Δεκεμβρίου, 20.30. Τα τραγούδια από το ρεπερτόριο της μεγάλης ελληνίδας τραγουδίστριας που αναδεικνύουν αισθαντικά ηχοχρώματα θα αποδώσει η Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής της Ενωσης Επτανησίων Ελλάδας με μαέστρο τον Παναγή Μπαρμπάτη και θα τραγουδήσουν οι: Καλλιόπη Βέττα, Μπάμπης Βελισσάριος, Ελένη Βουδουράκη, Αγγελος Παπαδημητρίου και η Στέλλα Γκρέκα.Συμμετέχουν χορευτές της ομάδας Pasion del Tango.Ωρα έναρξης: 20.30.

Τιμές εισιτηρίων:
Α’ ζώνη, 25 ευρώ.
Β’ ζώνη, 20 ευρώ.
Γ’ ζώνη, 15 ευρώ.
Δ’ ζώνη: 10 ευρώ,
8 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων).

Προπώληση: www.abcd.gr, www.viva.gr, 210 8840.600 και σε όλα τα καταστήματα Public, Παπασωτηρίου και Seven Spots