Κάποιοι στον ΣΥΡΙΖΑ το έχουν πιστέψει: το ιδρυτικό συνέδριο του κόμματος έχει ιστορική βαρύτητα αντίστοιχη με την ίδρυση του ΕΑΜ και η πορεία του ενιαίου σχήματος στο εξής θα είναι κάτι σαν νέο έπος της αντίστασης κατά του γερμανικού – οικονομικού αυτή τη φορά – ζυγού. Αλλωστε ο κ. Αλ. Τσίπρας ομολόγησε την πεποίθησή του απευθυνόμενος στο συνέδριο: «H κυρία Μέρκελ και οι αυτουργοί της σημερινής πολιτικής πιστεύουν ότι είμαστε ο βασικός τους αντίπαλος». Παρά τις όποιες απόψεις και διαφωνίες ακούστηκαν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, που ολοκληρώνεται σήμερα Κυριακή με την αναμενόμενη εκλογή του κ. Τσίπρα στη θέση του προέδρου και της νέας Κεντρικής Επιτροπής, η φράση «η Αριστερά πρέπει τώρα να πετύχει εκεί όπου απέτυχε στο παρελθόν» περιλαμβανόταν σε πολλές τοποθετήσεις. Παρά ταύτα, πολλά στοιχεία – και πρόσωπα – θύμιζαν αναπόφευκτα το ΠαΣοΚ του Ανδρέα Παπανδρέου…
Η ολοκλήρωση του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ την Κυριακή το απόγευμα κλείνει έναν μεγάλο κύκλο όχι μόνο για τον προηγούμενο πολιτικό φορέα των συνιστωσών, αλλά και για τον ίδιο τον κ. Τσίπρα, ο οποίος είχε θέσει ως κυρίαρχο προσωπικό και πολιτικό στόχο του την ομογενοποίηση του σχήματος. Κατά πολλούς, εδώ ξεκινούν πλέον τα δύσκολα για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Εν αναμονή των αποτελεσμάτων που θα επιβεβαιώσουν την εσωκομματική κυριαρχία του κ. Τσίπρα ή/και θα επικυρώσουν την ισχύ του ρεύματος της εσωκομματικής αντιπολίτευσης της Αριστερής Πλατφόρμας, το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ ανέδειξε πολλά και σημαντικά στοιχεία, τα οποία δείχνουν ότι η πολιτική ομογενοποίηση παραμένει ζητούμενο.
Καθοριστική παράμετρος για τη διαμόρφωση του νέου εσωκομματικού σκηνικού, αλλά και την επίδραση που αυτό θα έχει στην περαιτέρω πορεία του νέου κόμματος, αναμένεται να είναι το ποσοστό με το οποίο θα εκλεγεί ο κ. Τσίπρας πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και ο συσχετισμός δυνάμεων που θα διαμορφωθεί στη νέα Κεντρική Επιτροπή, η οποία θα αποτελείται από περίπου 200 μέλη. Οι σχετικές διαδικασίες έχουν προγραμματιστεί για σήμερα.
Εν όψει αυτών, κορυφαία στελέχη της προεδρικής πτέρυγας προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν τις πολιτικές διαφορές στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Αρκούνταν στο ότι «όσο είμαστε σε ανοδική πορεία, όλα τα εσωτερικά προβλήματα ξεπερνιούνται», όμως οι συζητήσεις και τα παρασκήνια του συνεδρίου έδειξαν πως οι πολιτικές εκκρεμότητες είναι πολλές και σημαντικές.
Οσο στο βήμα του συνεδρίου εναλλάσσονταν οι ομιλητές, οι παρασκηνιακές συνεδριάσεις συνιστωσών, τάσεων, ρευμάτων και ομάδων ήταν συνεχείς. Οι αίθουσες και τα γραφεία του σταδίου Τάε Κβον Ντο στο Φάληρο «φιλοξένησαν» επί τέσσερις ημέρες έντονες συζητήσεις ιδεολογικού περιεχομένου, πολλές από τις οποίες δεν βρήκαν καν τον δρόμο προς τα μικρόφωνα.
Παρά τα όσα κυριάρχησαν στην επικαιρότητα, το κεντρικό ζήτημα δεν ήταν ούτε η αυτοδιάλυση των συνιστωσών ούτε ο τρόπος εκλογής του προέδρου. Ηταν αυτά θέματα που προκάλεσαν τριβές και συζητήσεις, χωρίς όμως να είναι και τα μεγάλα «αγκάθια» του συνεδρίου. Τα βασικά στοιχεία των εσωτερικών αναζητήσεων αφορούσαν το ευρωπαϊκό νόμισμα, τις πολιτικές συμμαχίες και το κατά πόσον ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί και πρέπει να συνδιαλλαγεί με τη Σοσιαλδημοκρατία, αν πρόκειται εκεί να αναζητήσει κυβερνητικό εταίρο.
Σε αυτά τα πεδία εντοπίστηκε και η βασική πολιτική «κατηγορία» σε βάρος του κ. Τσίπρα και της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Εμμέσως πλην σαφώς (και σε κάποιες περιπτώσεις, ευθέως), ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και οι συνεργάτες του βρέθηκαν αντιμέτωποι με την κατηγορία ότι επιδιώκουν τη μετάλλαξη της φυσιογνωμίας και της αριστερής ταυτότητας του κόμματος, υιοθετώντας αναφορές και συνθηματολογία του χώρου που φτάνει, όπως ο ίδιος ο σημειώνει, «στα αριστερά της Σοσιαλδημοκρατίας».
Το περίφημο άνοιγμα του επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ προς τις δυνάμεις του πολιτικού φιλελευθερισμού προκάλεσε αισθητή αμηχανία στους «ριζοσπάστες» του κόμματος, ενώ δεν ήταν τυχαίο ότι στην εναρκτήρια ομιλία του ο κ. Τσίπρας υιοθέτησε συνθήματα του Ανδρέα Παπανδρέου και παραλλαγές τους, όπως το «Δημοκρατία, Λαϊκή Κυριαρχία, Εθνική Ανεξαρτησία».
Η ώρα της «ρεβάνς»;
Υπήρξαν στιγμές στη διάρκεια του συνεδρίου που κυριάρχησε η αίσθηση ότι κάποιοι βλέπουν την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ ως ευκαιρία για τη «μεγάλη ρεβάνς της Αριστεράς».
Χωρίς να μιλήσει με τέτοιους όρους, ο ίδιος ο κ. Τσίπρας είχε πολλαπλές αναφορές στις γενιές της Αντίστασης και του «1-1-4», ενώ δεν ήταν τυχαία η επιλογή να ανεβάσει στο προεδρείο του συνεδρίου τον κ. Ι. Οικονόμου («Γιαννούτσο»), μέλος της ομάδας του Αρη Βελουχιώτη.
Οι αναφορές στο ότι «αυτή τη φορά δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία», με τις όποιες διαφορετικές αποχρώσεις, ήταν πολλές, ενώ χαρακτηριστική ήταν μεταξύ των άλλων η τοποθέτηση του βουλευτή Ζακύνθου κ. Στ. Κοντονή, ο οποίος ανέφερε: «Σε αυτή τη θέση που βρίσκεται σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ είχε βρεθεί η Αριστερά το 1945. Τότε βρέθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με την Ιστορία, με την κυβέρνηση. Εδώ θα πρέπει να αναλογιστούμε τα λάθη που οδήγησαν τότε στην ήττα και στην προσφυγιά. Πρέπει να πάρουμε παραδείγματα από εκείνο το μεγάλο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Η παρακαταθήκη είναι από τη μία να πετύχουμε εκεί που πέτυχαν και εκείνοι όταν συγκρότησαν το ΕΑΜ αλλά και να πετύχουμε εκεί που απέτυχαν, δηλαδή να πάρουμε την κυβέρνηση».
Παρά ταύτα, από την πλευρά του ίδιου του κ. Τσίπρα έγινε αισθητό ότι η φιλοδοξία του κινείται περισσότερο προς τη δημιουργία της νέας «Δημοκρατικής Παράταξης» και λιγότερο στην ιστορική αποκατάσταση της Αριστεράς, αν και η αναφορά του στη συνεργασία με το ΚΚΕ ήταν εκτενής και οι παραπομπές του στους Λεωνίδα Κύρκο, Χαρίλαο Φλωράκη και Μιχάλη Παπαγιαννάκη θεωρήθηκαν επιβεβλημένες, ως ένδειξη του τι εννοεί όταν μιλάει για ένα φάσμα συνεργασιών «από την Αριστερά ως τα αριστερά της Σοσιαλδημοκρατίας».
Η επόμενη ημέρα
Με την ολοκλήρωση του συνεδρίου, ο κ. Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ έρχονται αντιμέτωποι με την επόμενη ημέρα –και ανεξαρτήτως των συσχετισμών που θα διαμορφωθούν στο εσωτερικό του κόμματος, τίποτε δεν δείχνει ότι η πορεία είναι εύκολη και οι απαντήσεις δεδομένες.
Οι συσχετισμοί και τα νούμερα μπορεί να καθιστούν σχεδόν κάθε άποψη της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ πλειοψηφική, όμως οι διαφωνίες μεταξύ πλειοψηφίας και Αριστερής Πλατφόρμας εξακολουθούν να υπάρχουν και εντοπίζονται στο κεντρικό ζήτημα των προγραμματικών στόχων και δεσμεύσεων του κόμματος.
Η πλειοψηφία υπό τον κ. Τσίπρα παρουσίασε ως πολιτικές δεσμεύσεις τα εξής:
α) Δημιουργία ασπίδας κοινωνικής προστασίας που θα αποσοβήσει την ανθρωπιστική καταστροφή.
β) Ακύρωση των μνημονίων και των εφαρμοστικών τους νόμων στη Βουλή, όπου ψηφίστηκαν.
γ) Επαναδιαπραγμάτευση των δανειακών συμβάσεων και ακύρωση των επαχθών όρων τους, με επιχείρημα ότι το ζήτημα του δημοσίου χρέους συνιστά πανευρωπαϊκό και όχι αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα.
δ) Αποτελεσματική και κοινωνικά δίκαιη αντιμετώπιση των ελλειμμάτων.
Απέναντι σε αυτές τις θέσεις, υπό μορφήν τροπολογιών, η Αριστερή Πλατφόρμα κατέθεσε τους δικούς της προγραμματικούς στόχους:
α) Διαγραφή του ελληνικού κρατικού χρέους.
β) Ακύρωση – κατάργηση των δανειακών συμβάσεων.
γ) Εθνικοποίηση – κοινωνικοποίηση των τραπεζών.
δ) Τερματισμός των διαδικασιών ιδιωτικοποιήσεων και επιβολή εργατικού και κοινωνικού ελέγχου στην παραγωγή και στο κράτος.
Επιπλέον, εξακολουθεί να είναι ανοιχτή η διαφωνία στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ για το θέμα του νομίσματος αλλά και της Ευρώπης εν γένει. «Η Ευρώπη δεν αλλάζει αλλά μόνο ανατρέπεται» επιμένει ο κ. Π. Λαφαζάνης και σημειώνει ότι «δεν υπάρχει ευρωκεντρικός Σοσιαλισμός». «Γιατί αλλάζει η Ελλάδα και δεν αλλάζει η Ευρώπη; Αυτές είναι ηττοπαθείς στρατηγικές που δεν έχουν θέση εδώ μέσα» απάντησε από το βήμα του συνεδρίου η προεδρική πτέρυγα, διά στόματος του εκπροσώπου Τύπου κ. Π. Σκουρλέτη.
Διχογνωμία για το ευρώ
Το θέμα του νομίσματος πάντως παραμένει μια ανοιχτή πληγή στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, ειδικώς αφότου η Αριστερή Πλατφόρμα επιμένει στο να υπάρξει ακόμη και ρητή διακήρυξη εξόδου από την ευρωζώνη. Η ηγετική ομάδα της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε επίπεδο διατυπώσεων είναι ιδιαίτερα προσεκτική στο θέμα του νομίσματος. Επιθυμεί αποφυγή της εξόδου από την ευρωζώνη, με το σκεπτικό ότι η εθνική απομόνωση ακυρώνει τον στόχο της «συμμαχίας του Νότου»· παράλληλα όμως υιοθετεί και το σύνθημα «καμία θυσία για το ευρώ».
Η Αριστερή Πλατφόρμα επιμένει (και θα συνεχίσει να το κάνει…) ότι μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει όχι απλώς να είναι έτοιμη και να διαθέτει ένα σχέδιο, αλλά και να διακηρύξει με σαφήνεια ότι δεν θα διστάσει να προχωρήσει σε έξοδο από το ευρώ, εφόσον η παραμονή στην ΟΝΕ προϋποθέτει την εφαρμογή μνημονίων. Πολλοί στην Πλατφόρμα δεν θεωρούν καταστροφή την έξοδο από το κοινό νόμισμα και κάποιοι τη βλέπουν ως νέα ευκαιρία για τη χώρα.
Χαρακτηριστικές παρουσίες
Το (συνδικαλιστικό) ΠαΣοΚ ήταν εκεί…
Με δεδομένες τις εσωκομματικές αιχμές για την τάση μετακίνησης προς το Κέντρο, και εν αναμονή της διαμόρφωσης των τελικών συσχετισμών στο συνέδριο και στα νέα όργανα, οι διαδικασίες στο Τάε Κβον Ντο ανέδειξαν μια νέα πραγματικότητα: Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προσελκύσει και στη βάση του πλέον, ακόμη και σε επίπεδο νέων μελών, χιλιάδες στελέχη που προέρχονται από τον χώρο του ΠαΣοΚ.
Το (συνδικαλιστικό) ΠαΣοΚ ήταν εκεί…
Με δεδομένες τις εσωκομματικές αιχμές για την τάση μετακίνησης προς το Κέντρο, και εν αναμονή της διαμόρφωσης των τελικών συσχετισμών στο συνέδριο και στα νέα όργανα, οι διαδικασίες στο Τάε Κβον Ντο ανέδειξαν μια νέα πραγματικότητα: Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προσελκύσει και στη βάση του πλέον, ακόμη και σε επίπεδο νέων μελών, χιλιάδες στελέχη που προέρχονται από τον χώρο του ΠαΣοΚ.
Κατά κάποιες εκτιμήσεις μπορεί σήμερα ως και τα μισά κομματικά μέλη του ΣΥΡΙΖΑ να έχουν μια τέτοια πολιτική προέλευση. Εξάλλου η πραγματικότητα αυτή είχε αποτυπωθεί και στο συνοδευτικό του μέχρι πρότινος ισχύοντος κομματικού τίτλου «Ενωτικό Κοινωνικό Μέτωπο», που εν πολλοίς συγκέντρωσε δυνάμεις και πρόσωπα προερχόμενα από τους συγγενείς χώρους του ΠαΣοΚ και του σοσιαλιστικού φάσματος εν γένει.
Τα πρόσωπα του πάλαι ποτέ κραταιού πασοκικού συνδικαλισμού ήταν μία από τις χαρακτηριστικές εικόνες του συνεδρίου. Στις πρώτες γραμμές μεταξύ των συνέδρων βρίσκονταν από την Τετάρτη το απόγευμα πρόσωπα όπως ο κ. Δ. Τσουκαλάς, βουλευτής Επικρατείας και πρώην πρόεδρος της ΟΤΟΕ, οι κκ. Θ. Μπαλασόπουλος, πρόεδρος της ΠΟΕ-ΟΤΑ, Π. Καλφαγιάννης, πρόεδρος της ΠΟΣΠΕΡΤ, Ν. Φωτόπουλος, πρόεδρος της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ κ.ά.
Η εντύπωση που κυριαρχεί είναι πως οι παρουσίες αυτές είχαν αντιστοίχιση και σε ένα μεγάλο τμήμα του σώματος των συνέδρων, στο οποίο στηρίζει πλέον την εσωκομματική ισχύ του ο κ. Τσίπρας, προς μεγάλη δυσφορία και ενόχληση των εξ αριστερών επικριτών του.
«Οποιοι συνέβαλαν στο γράψιμο αυτής της εισήγησης αγνοούν τους Κορυσχάδες. “Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και ασκούνται από τον ίδιο τον λαό”. Το πρόβλημα είναι πώς θα υπάρξει άσκηση των εξουσιών από τον λαό» είπε.
Μανόλης Γλέζος
Το πρόσωπο του συνεδρίου
Το πρόσωπο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση με την παρέμβασή του στο συνέδριο ήταν ο κ. Μαν. Γλέζος, ο οποίος την πρώτη ημέρα επέδειξε τη δυσαρέσκειά του διά της απουσίας του από το τιμητικό προεδρείο, στο οποίο τον είχε συμπεριλάβει (ερήμην του) η ηγεσία του κόμματος.
Το πρόσωπο του συνεδρίου
Το πρόσωπο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση με την παρέμβασή του στο συνέδριο ήταν ο κ. Μαν. Γλέζος, ο οποίος την πρώτη ημέρα επέδειξε τη δυσαρέσκειά του διά της απουσίας του από το τιμητικό προεδρείο, στο οποίο τον είχε συμπεριλάβει (ερήμην του) η ηγεσία του κόμματος.
Με γνωστή τη διαφωνία του για τη διάλυση των συνιστωσών, και ειδικότερα του σχήματος των Ενεργών Πολιτών, με το οποίο συμμετέχει στον ΣΥΡΙΖΑ, έθεσε ευρύτερα πολιτικά ζητήματα, τα οποία μπορεί να μη βρίσκουν σύμφωνη την πλειοψηφία του κόμματος, όμως προκάλεσαν αισθητή αμηχανία στον κ. Τσίπρα που παρακολουθούσε την εισήγηση. Αμέσως μετά ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ έσπευσε προς το μέρος του κ. Γλέζου για να τον χαιρετήσει. Ωστόσο κομματικά στελέχη σημείωναν ότι θα ήταν ίσως σοφότερη επιλογή μια απόπειρα εκ μέρους του κ. Τσίπρα για επικοινωνία και συνεννόηση με το πλέον ιστορικό στέλεχος του κόμματος τις αμέσως προηγούμενες ημέρες.
Οσο κάποιοι στον χώρο του συνεδρίου ονειρεύονταν το νέο ΕΑΜ, ο κ. Γλέζος επέπληξε τον κ. Τσίπρα για την αναφορά του ότι «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και ανήκουν στον λαό».
«Οποιοι συνέβαλαν στο γράψιμο αυτής της εισήγησης αγνοούν τους Κορυσχάδες. “Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και ασκούνται από τον ίδιο τον λαό”. Το πρόβλημα είναι πώς θα υπάρξει άσκηση των εξουσιών από τον λαό» είπε.
Εθεσε όμως ευθέως και ζήτημα εκλογής συλλογικής ηγεσίας («Δεν είμαστε σε ένα κόμμα μονοπρόσωπο, δεν είμαστε σε ένα κόμμα αρχηγικό, είμαστε σε ένα κόμμα συλλογικό» είπε). Τόνισε ότι «δεν είμαστε χειροκροτητές» και ουσιαστικά πέταξε το γάντι στον κ. Τσίπρα, λέγοντας: «Δικαίωμά σας να κάνετε ό,τι κάνετε. Είμαστε εμείς εδώ, που δεν θέλουμε να αυτοδιαλυθούμε. Τι θα κάνετε; Διαφωνείτε μαζί μας; Εσείς διαφωνείτε μαζί μας, όχι εμείς με εσάς! Και γι’ αυτόν τον λόγο, επειδή είναι θέμα λειτουργίας της Δημοκρατίας, οι δυνάμεις που αποτελούν τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η εγγύηση της δημοκρατίας μέσα μας, ευελπιστώ ότι σε καμία περίπτωση δεν θα καταστρέψουμε την ελπίδα που έχουμε δημιουργήσει στον λαό».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
