Ολα άρχισαν όταν την προσοχή της Τζένης Αργυρίου τράβηξε μια μεγάλη, αυθεντική συλλογή ιστορικών φωτογραφιών από τα Γρεβενά. Χορογράφος, δημιουργός θεαμάτων και media artist με αξιόλογη ως σήμερα διαδρομή, η 36χρονη καλλιτέχνις «έδεσε» το αρχειακό αυτό υλικό με την ανάγκη της να μιλήσει γι’ αυτό που βιώνουμε σήμερα: την κρίση και τις συνέπειές της. Κάπως έτσι γεννήθηκε στο μυαλό της η ιδέα του «Memorandum», ενός φιλόδοξου «εν κινήσει» πρότζεκτ που βασίζεται στις έννοιες της Ιστορίας, της μνήμης και της εικόνας και περιλαμβάνει παραστάσεις, εγκαταστάσεις, εργαστήρια, προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών αλλά και αρχειακή έρευνα.
Το εγχείρημα άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά το 2012 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2014, ενώ μία από τις κύριες εκδηλώσεις του είναι η ομότιτλη συμμετοχική παράσταση με χρήση πολυμέσων που θα γίνει στη Μασσαλία τον προσεχή Νοέμβριο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2013. Για τη δημιουργία της παράστασης συνεργάζονται ήδη έλληνες, γάλλοι, γερμανοί και πορτογάλοι καλλιτέχνες αλλά και ιδρύματα…
«Στη σημερινή Ελλάδα η λέξη “memorandum” (μνημόνιο) παραπέμπει μόνο σε αυστηρά οικονομικά μέτρα λιτότητας και σκληρές περικοπές οι οποίες είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν προκειμένου να υπερβούμε την κρίση» λέει η Τζένη Αργυρίου, για να προσθέσει αμέσως μετά: «Μέσα από αυτό το πρίσμα, μοιάζει να έχουμε ξεχάσει την πραγματική σημασία της λέξης, που έχει βεβαίως λατινική προέλευση. Στην κυριολεξία σημαίνει “τι να θυμηθώ” και κατ’ επέκταση αναφέρεται σε κάθε έγγραφο ή άλλο μέσο που βοηθά τη μνήμη καταγράφοντας και φωτίζοντας γεγονότα για ένα συγκεκριμένο θέμα το οποίο δεν πρέπει να ξεχαστεί».
Παρατηρώντας τις φωτογραφίες του αρχείου από τα Γρεβενά, η Τζένη Αργυρίου λέει πως αισθάνθηκε ότι οι γνώσεις της ήταν ιστορικά ελλιπείς. «Κατάλαβα πόσο μεγάλη σημασία έχει να κοιτάξουμε πίσω στο παρελθόν, έτσι ώστε να θυμηθούμε και να αντιληφθούμε ότι σε περιόδους κρίσης σαν τη σημερινή είναι αναγκαίο να αποφεύγει κανείς τις αφελείς πεποιθήσεις αλλά και τις κινήσεις και τις αντιδράσεις φανατισμού που έχουν κατά κανόνα αποπροσανατολιστικές και καταστροφικές κοινωνικές επιπτώσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν οδηγήθηκα στο “Μemorandum”, με την έννοια της δημιουργίας ενός καλλιτεχνικού “μηχανισμού υπόμνησης” όλων αυτών που δεν πρέπει να ξεχνάμε…».
Η Τζένη Αργυρίου ξεκαθαρίζει ότι η εν λόγω διαδικασία δεν έχει να κάνει μόνο με το παρελθόν και το παρόν, αλλά και με το πώς οραματιζόμαστε ένα καλύτερο μέλλον. «Ο σκοπός του πρότζεκτ είναι να διερευνήσει τη σύγχυση μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, του συλλογικού και του ατομικού, τις πραγματικές και τις φανταστικές μνήμες που συνθέτουν το παρόν. Θέλουμε να τεθούν ερωτήματα, να γίνουν συσχετισμοί και να προκληθούν συναισθήματα τα οποία ωθούν τον καθένα να αντισταθεί στις τρέχουσες καταστάσεις και στην ευκολία να κατηγορεί αποκλειστικά τους άλλους…».
Η ίδια μιλάει με προσμονή για τα επικείμενα εργαστήρια σε Καβάλα, μεταξύ 8-12 Ιουλίου, και Νάξο, λίγες ημέρες αργότερα, στο διάστημα 15-21 του ίδιου μήνα. Καλεί τον κόσμο που θα παρευρεθεί να λάβει μέρος χωρίς καμιά προδιαγραφή, αλλά θεωρεί το εν λόγω κομμάτι κάπως «επικίνδυνο», καθώς, όπως λέει, «δεν θέλω να “εκβιάσω” τη συμμετοχή και να αισθανθεί κάποιος ότι οφείλει οπωσδήποτε να κάνει κάτι…».
Εν τω μεταξύ η αρχειακή έρευνα έχει προχωρήσει, στην πρώτη εκείνη συλλογή από τα Γρεβενά προστέθηκαν και άλλες, και η διαδικασία συνεχίζεται. «Ο σκοπός μας δεν είναι να μιλήσουμε για ένα συγκεκριμένο μέρος και την ιστορία του» λέει η Τζένη Αργυρίου. «Το ανοίγουμε στον τόπο και στον χρόνο, η εικόνα “μιλάει” σε ευρύτερο επίπεδο». Οσο για το ίδιο το αποτέλεσμα, η καλλιτέχνις δεν θέλει να το βάλει σε «κουτάκια», το χαρακτηρίζει περισσότερο «υβριδικό». «Ο θεατής δεν θα δει μόνο κίνηση, θα δει, για παράδειγμα, το πώς ένα σώμα αντιδρά σ’ έναν ήχο, αλλά στην προκειμένη περίπτωση μπορεί ο ήχος να είναι αυτός που έχει μεγαλύτερη σημασία…».
Με δεδομένο ότι αφορμή στάθηκε η κρίση και η ανάγκη της να εκφραστεί καλλιτεχνικά επάνω σε αυτή, θεωρεί πως η δουλειά της είναι πολιτική; «Αυτό που με ενδιαφέρει είναι ο άνθρωπος και η φύση του» ξεκαθαρίζει η δημιουργός. «Με το να πω ότι πρόκειται για πολιτικό έργο ενδεχομένως να το περιορίσω. Από την άλλη πλευρά, όλοι σου οι προβληματισμοί, οτιδήποτε κάνεις, εμπεριέχουν μια θέση. Ακόμη κι αν δεν θέλεις να τη συζητήσεις, αυτή η θέση υπάρχει…».
Θεωρεί πως στην εποχή μας το κοινό έχει περισσότερη ανάγκη από έργα που προβληματίζουν σχετικά με ό,τι συμβαίνει γύρω μας; «Σίγουρα έχει και την ανάγκη να ξεφύγει» απαντά η Τζένη Αργυρίου. «Μέσα από αυτό το πρίσμα, η ανάγκη του κοινού δεν είναι μόνο μία. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρχει καθαρή πρόθεση όταν φτιάχνεις κάτι. Είτε αποσκοπείς στο να διασκεδάσεις, είτε στο να προβληματίσεις, οφείλεις η πρόθεσή σου να είναι ξεκάθαρη και αιχμηρή…». Θα χαρακτήριζε «αιχμηρό» το «Memorandum»; «Σίγουρα έχουμε την επιθυμία να είναι αιχμηρό. Το θέμα μάς ενδιαφέρει και θέλουμε να το αγγίξουμε. Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχει στόχευση…».
«Η εποχή γεννά την ανάγκη για δημιουργία»
Γεννημένη το 1977 στην Καβάλα, η Τζένη Αργυρίου αποφοίτησε από την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης και αργότερα βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου συνεργάστηκε με διεθνείς ομάδες χορού και δημιούργησε τα πρώτα της χορογραφικά έργα. Το 2003 έγινε ιδρυτικό μέλος της ομάδας amorphy.org στην Αθήνα με σκοπό να αποτελέσει μια πλατφόρμα συνεργασιών για τη δημιουργία πρωτότυπων παραστάσεων και εγκαταστάσεων υβριδικής φύσης. Τα τελευταία 10 χρόνια, η δουλειά της Τζένης Αργυρίου βασίζεται στον διάλογο μεταξύ παραστατικών τεχνών και new media.
Γεννημένη το 1977 στην Καβάλα, η Τζένη Αργυρίου αποφοίτησε από την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης και αργότερα βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου συνεργάστηκε με διεθνείς ομάδες χορού και δημιούργησε τα πρώτα της χορογραφικά έργα. Το 2003 έγινε ιδρυτικό μέλος της ομάδας amorphy.org στην Αθήνα με σκοπό να αποτελέσει μια πλατφόρμα συνεργασιών για τη δημιουργία πρωτότυπων παραστάσεων και εγκαταστάσεων υβριδικής φύσης. Τα τελευταία 10 χρόνια, η δουλειά της Τζένης Αργυρίου βασίζεται στον διάλογο μεταξύ παραστατικών τεχνών και new media.
Κατά πόσο βρίσκει, άραγε, εύκολο ν’ ασχολείται κάποιος με τον χορό, με την Τέχνη γενικότερα, στην Ελλάδα τη δεδομένη χρονική στιγμή; «Η αλήθεια είναι ότι το να συντηρείται μια ομάδα με αρκετό κόσμο σε μόνιμη βάση είναι σχεδόν αδύνατον χωρίς στήριξη. Και αυτό απαιτεί την ύπαρξη άλλων βάσεων πολιτισμού στη χώρα μας» σχολιάζει. «Εν προκειμένω, ανάλογα με το έργο καθορίζουμε και τους συνεργάτες. Πριν από αρκετά χρόνια, είναι αλήθεια, υπήρχε μια άνθηση του χορού στην Ελλάδα. Τώρα τα πράγματα είναι πολύ πιο πιεσμένα, οπότε ο καθένας είτε παίρνει το ρίσκο του είτε προσανατολίζεται σε πιο μικρά πράγματα. Αυτό, βέβαια, σε ό,τι αφορά τις συνθήκες, γιατί κατά τ’ άλλα είναι μια εποχή η οποία πρέπει να γεννά την ανάγκη για δημιουργία…».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
