Ταξίδι στην Αίγυπτο

ΕΝΑ από τα πιο χαρακτηριστικά αλλά και σημαντικά στοιχεία της διαχρονικότητας του αιγυπτιακού Ελληνισμού είναι ο αθλητισμός. Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα στις μεγάλες εστίες του εκτός συνόρων Ελληνισμού- στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη, στην Κύπρο, στην Αίγυπτο, στον Πόντο και στις παραδουνάβιες περιοχές- ο αθλητισμός με την οργανωμένη σωματειακή μορφή ήταν ένα από τα βασικά ερείσματα του εθνικού φρονήματος και των συναφών πατριωτικών εκδηλώσεων πολιτισμού και παιδείας. Σαφής ειδοποιός διαφορά από τη λειτουργία των συλλόγων στην ελεύθερη Ελλάδα, εκτός κάποιων εξαιρέσεων. Οσοι δεν έχουν σε βάθος γνώση του έργου τους αναφέρονται σε αντίδραση και αντίσταση κατά των Τούρκων. Πρόκειται για κολοβή αντίληψη. Η ουσία έγκειται στο ότι συνυπήρχε η αθλητικοπολιτισμική άμιλλα απέναντι στις άλλες ισχυρές ευρωπαϊκές κοινότητες. Το στοιχείο αυτό είναι έντονο και αποδοτικό και σε χώρες όπου δεν υπήρχε Τουρκοκρατία. Ιδιαίτερα στην Κύπρο και στην Αίγυπτο.
***
ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ συναντάμε το 1873 τον πρωτοπόρο σύλλογο «Μίλων», το όνομα του οποίου φέρει, από άλλη αφετηρία, ο πρώτος σύλλογος της Νέας Σμύρνης, ο ΑΟΝΣ- Αθλητικός Ομιλος Νέας Σμύρνης -, πολλά χρόνια από την ηρωική σύστασή του το 1929 με μια περιοχή που αναβίωνε με κόπο αλλά και πίστη η θυγατέρα της Σμύρνης. Στο σημαντικότατο βιβλίο του Παύλου Μανιτάκη 100 χρόνια νεοελληνικού αθλητισμού 1830-1930 συναντάμε αναφορά στον «Μίλωνα» της δεκαετίας του ΄70, βέβαια του 19ου αιώνα, ως εστία γυμναστική, με πρόγραμμα 19 ασκήσεων, μεταξύ των οποίων και η γαλλικής μάλλον προέλευσης που λεγόταν «άλμα εξ ύψους μετά παλμού και διά σχοίνου» (1873).
***
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ορόσημο της συνεισφοράς στον Ελληνισμό είναι αυτό του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ που χωρίς τη δική του ανιδιοτελή χορηγία του τεράστιου με τα δεδομένα της εποχής ποσού των 900.000 δρχ. δεν θα αναβίωναν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1896 στην Αθήνα. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα αναδύθηκαν στην Αλεξάνδρεια επώνυμοι αθλητές στίβου, με κορυφαίο τον Αγγελο Βολανάκη, ο οποίος αναδείχθηκε «ο ταχύτερος άνθρωπος της Αιγύπτου» με επιδόσεις κάτι πάνω από τα 11΄΄ στα 100 μ. και 24΄΄ στα 200 μ. Ακόμη οι Α. Μυλωνάκης και Γ. Βελισσαρίδης. Η συνέχεια του Βολανάκη ήταν να αναδειχθεί σε φιλαθλητικό παράγοντα διεθνούς εμβέλειας και μέλος του Ολυμπιακού Κινήματος. Ο Ομιλος Φιλάθλων Αλεξανδρείας οργανώνει το 1910 τους Α΄ Παναιγύπτιους και Πανελλήνιους Αγώνες, ενώ αναπτύσσεται με πολυδύναμη μορφή ο ελληνικός αθλητισμός στο Κάιρο αλλά και σε άλλες πόλεις όπως το Πορτ Σάιντ, η Μανσούρα, η Ισμαηλία κ.ά. Εποχή σημαντική καθώς το 1910 συνιστάται (όπως και σε άλλες χώρες) Τοπική Επιτροπή ΣΕΓΑΣ Αιγύπτου με πρόεδρο τον ευπατρίδη Αντώνιο Μπενάκη. Και τον επόμενο χρόνο (1911) ο «Μίλων» εκδίδει αθλητικό περιοδικό με το όνομά του και υπό την επιμέλεια του σημαντικού συγγραφέα και φιλάθλου Π. Σαββίδη, στον οποίο οφείλουμε και το πολύτιμο λεύκωμα των Ολυμπιακών του 1906.
***
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ κυλούν και στα ελληνικά στιβικά δρώμενα από τις αρχές του 20ού αιώνα πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ο «Ιφιτος» Καΐρου και αργότερα εντάσσονται αιγυπτιώτες αθλητές στην εθνική ομάδα της πρώτης φάσης των Βαλκανικών Αγώνων. Ενα ξεχωριστό και μεγάλο κεφάλαιο του εκτός συνόρων αθλητισμού ανήκει στον Ελληνικό Ναυτικό Ομιλο Αλεξανδρείας (1909) και στους ναυτικούς Ομίλους Καΐρου και Πορτ Σάιντ, με δράση και στα αθλήματα του νερού. Οι ελληνικοί σύλλογοι αμιλλώνται εξαίρετα τους συλλόγους των παροικιών Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας. (Οι αναφορές αυτές γενικά έχουν την ενδεικτική έννοια ως υπόμνηση μιας τόσο μεγάλης κοινωνικής προσφοράς.)
***
ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ του 1965 ανάγκασαν ένα πολύ μεγάλο τμήμα του αιγυπτιακού Ελληνισμού σε ευρεία γεωγραφική μετανάστευση και βέβαια να έλθει και στην Ελλάδα. Εδώ το αθλητικό πνεύμα μεταλαμπαδεύεται στην Αθήνα και στην περιοχή του Αγίου Κοσμά και από τη νέα εστία δημιουργίας αναδεικνύονται ολυμπιονίκες και πρωταθλητές σε διάφορα αγωνίσματα του νερού και κατά κύριο λόγο στην κωπηλασία. Ο Ελληνικός Ναυτικός Ομιλος Αιγυπτιωτών πορεύεται επί μισό αιώνα τον δρόμο της δημιουργίας. Ο κ. Γιώργος Σφέτσιος, με φιλαθλητική δράση σχεδόν 70 ετών (τ. πρόεδρος της Κωπηλατικής Ομοσπονδίας, πρόεδρος επί μεγάλο διάστημα του ομίλου), συνοψίζει ως επίμετρο του κειμένου αυτού ότι «ο αθλητισμός των Ελλήνων της Αιγύπτου είναι ένας τηλαυγής φάρος πολιτισμού, παιδείας, πατριωτισμού και κοινωνικής δράσης στην πλήρη μορφή της άθλησης».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ, REUTERS/Avril Benoit