«Ηταν συγκινητικό όταν, μετά τη γενική πρόβα στην Αθήνα,μιλούσα με την κόρη του Γιάννη Ρίτσου,την Ερη Ρίτσου, που μόλις είχε δει “Το τερατώδες αριστούργημα”»: Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλους, ο ηθοποιός που «ερμηνεύει» τον Γιάννη Ρίτσο, ομολογεί ότι, δουλεύοντας την παράσταση που κάνει απόψε πρεμιέρα στο θέατρο της Μικρής Επιδαύρου, γνώρισε έναν πολύ διαφορετικό Ρίτσοκαι χάρηκε όταν η κόρη του ποιητή μοιράστηκε μαζί του τη συγκίνηση αυτής της δημιουργίας.
Βασισμένη στο αυτοβιογραφικό, σχεδόν άγνωστο έργο του Ρίτσου «Το τερατώδες αριστούργημα», η παράσταση την οποία υπογράφει ο Δημήτρης Μαυρίκιος, υπόσχεται μια βαθιά γνωριμία με έναν «καινούργιο Ρίτσο», όπως επισημαίνει ο ηθοποιός. Ο ίδιος, χωρίς μακιγιάζ και με μοναδικό στοιχείο της εξωτερικής εμφάνισης του ποιητή το μούσι του, επιχειρεί μια ανάγνωση του εσωτερικού του κόσμου. «Στην αρχή, είναι αλήθεια, θέλησα να τον μιμηθώ, να τον αντιγράψω στον τρόπο ομιλίας και κίνησης.Είδα ντοκυμαντέρ και αφιερώματα και παρασύρθηκα. Ωστόσο ο Μαυρίκιος μου τόνισε ότι δεν πρέπει να φθάσουμε σε τέτοιες ακρότητες. Στόχος μας δεν είναι η μίμηση αλλά η ατμόσφαιρα του προσώπου.Και αυτό είναι,τελικά, το πιο ενδιαφέρον. Ετσι κινήθηκα προς αυτή την κατεύθυνση…». Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος γνώριζε τον Ρίτσο «όπως όλοι μας. Ως τον ποιητή της Αριστεράς, τον επαναστάτη.Ελοιπόνγνώρισα έναν άλλον,διαφορετικό,καινούργιο Ρίτσο, που ήταν μια αποκάλυψη για όλους μας. Γνώρισα έναν μεταφυσικό, ερωτικό, αισθησιακό ποιητή. Ολα αυτά,για κάποιους λόγους,τα είχαμε διαγράψει. Και όμως, αυτά τα στοιχεία είναι που τον καθιστούν σύγχρονο.Και αν ο ίδιος ήταν ένας ποιητής που δεν δεχόταν αρνήσεις, που δεν δεχόταν “μη”, δέχθηκε τελικά πολλά “μη” στη ζωή του».
Πλάι στα γνωστά σε όλους μας στοιχεία και ποιήματα, πλάι στη «Ρωμιοσύνη», στην «Ελένη» ή στη «Σονάτα του σεληνόφωτος» και με οδηγό «Το τερατώδες αριστούργημα», που γράφτηκε το 1977, στήθηκε μια παράσταση που φωτίζει το σύμπαν του Ρίτσου. Και προκαλεί; «Τίποτε δεν μπορεί να προκαλέσει», λέει ο ηθοποιός. «Δεν ξέρω αν κάποιοι στενόμυαλοι θα αντιδράσουν,αλλά όλα τα αποσπάσματα,χωρίς περικοπές, είναι ο ίδιος ο ποιητής. Οποιος θέλει μπορεί να τα διαβάσει, να τα βρει.Το υλικό είναι τόσο μεγάλο,τόσο πλούσιο και συνάμα τόσο άγνωστο».
Ποιος είναι αυτός ο «καινούργιος Ρίτσος»; «Θα τον περιέγραφα σαν έναν βαθιά ερωτικό άνθρωπο- με την πιο πλατιά έννοια του όρου:Ερωτικό με τα πράγματα, με τη ζωή, με τους ανθρώπους,με τα σύννεφα,με τον ήλιο,με τα τοπία.Ο ποιητής της “Ρωμιοσύνης” είχε έρωτα με την ίδια τη ζωή.Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς τη διάθεσή του για δουλειά από το πρωί ως το βράδυ;“Το τερατώδες αριστούργημα” είναι ένας χείμαρρος δέκα χιλιάδων λέξεων χωρίς σημεία στίξης,αφιερωμένος στον Αραγκόν.Θα μπορούσε να έχει άλλες τόσες λέξεις».
Δ εν είναι σύνηθες για έναν ηθοποιό να ερμηνεύει ένα τόσο κοντινό προς την εποχή του πρόσωπο: Υπάρχουν πολλοί γύρω μας που γνώριζαν τον Γιάννη Ρίτσο. «Και εγώ τον είχα δει μια φορά», λέει ο ηθοποιός, «δεν είχα όμως μιλήσει ποτέ μαζί του. Αλλωστε δεν είναι ένας ρόλος για μένα αυτός.Είναι η πρόκληση της μεταφοράς μιας ατμόσφαιρας, της δικής του ατμόσφαιρας.Εμείς μιλάμε μέσα από τα έργα του.Τίποτε άλλο.Αλλωστε δεν υπάρχουν ρεαλιστικά στοιχεία στην παράσταση. Μακάρι οι θεατές να νιώσουν τον Ρίτσο.Οπως εμείς ασχοληθήκαμε και τον γνωρίσαμε, μακάρι η παράσταση να δώσει το έναυσμα και σε άλλους».
Με αφορμή μια ταινία, ο Δημήτρης Μαυρίκιος στήνει ένα κινηματογραφικό πλατό με κάμερες και σκηνικά. Εκεί καταφθάνουν τα πρόσωπα, ο ποιητής. «Οπως συμβαίνει συνήθως στις δουλειές του Μαυρίκιου» , επανέρχεται ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος, «η παράσταση αρχίζει σύνθετα και πυκνά και σιγά σιγά αποκτά μια ηρεμία κα μια σοφία τέτοια που κινείται παράλληλα με την πορεία του ίδιου του Ρίτσου. Μέσα από μια καθαρά θεατρική πράξη ακολουθούμε τον ποιητή στον δρόμο που έχει ταχθεί.Σοφός και ήρεμος πια, φεύγει».
«Το τερατώδες αριστούργημα» του Γιάννη Ρίτσου κάνει πρεμιέρα απόψε στο θέατρο της Μικρής Επιδαύρου, στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ. Σκηνοθεσίαδραματουργική επεξεργασία: Δημήτρης Μαυρίκιος. Παίζουν: Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Λυδία Φωτοπούλου, Ράνια Οικονομίδου, Φωτεινή Μπαξεβάνη, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Δημήτρης Ντάσκας, Τατιάνα Παπαμόσχου, Κωστής Καλλιβρετάκης, Γιάννης Κότσιφας, Αλέξανδρος Κλήμης, Μανώλης Δούνιας και άλλοι. Στην παράσταση συμμετέχει και ο σκηνοθέτης. Θα επαναληφθεί το Σάββατο. Ωρα έναρξης: 21.00.
«Από μακριά, μας παρακολουθεί και μας προστατεύει»
Η παράσταση ξεκινά με κάποια βιογραφικά στοιχεία του ποιητή για να δώσει στη συνέχεια χώρο στα κείμενα, στα πρόσωπα, στη συγκίνηση. Ο Ρίτσος διαλέγεται με τους στίχους του και τα πρόσωπά που έχει πλάσει. «Αλλα τα παρακολουθεί, σε άλλα παίρνει θέση ή τα αφήνει να διαφανούν» επισημαίνει ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος, ο οποίος δείχνει πραγματικά γοητευμένος από τον πολυγραφότατο ποιητή, τις νοερές εικόνες και τις σκέψεις του. «Είναι και αυτή η μεταφυσική διάσταση που διαθέτει» συμπληρώνει. «Τον βλέπεις να παρακολουθεί από μακριά όσα συμβαίνουν και να τα προστατεύει».
