Δέσμευση για την πώληση μέχρι και του 100% πέντε Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών (ΔΕΚΟ) και τη συμμετοχή ξένων κυρίως στρατηγικών επενδυτών σε άλλες έξι, με διάθεση ποσοστού μετοχικού κεφαλαίου ως και 49%, ανέλαβε η κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση με τη δέσμη μέτρων για την ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών.
Από την προηγούμενη Κυριακή ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Ι. Παπαντωνίου, με την ανακοίνωση της νέας δέσμης μέτρων που συμφωνήθηκαν με τη Νομισματική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ενωσης, «πέρασε το μήνυμα» μιλώντας για πρώτη φορά για ιδιωτικοποιήσεις και όχι για μετοχοποιήσεις, όπως ως σήμερα προσεκτικά τονιζόταν από την κυβέρνηση σε ό,τι αφορά την πώληση μετοχικών μεριδίων των ΔΕΚΟ.
Αύριο πραγματοποιείται σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπό τον κ. Παπαντωνίου, με τους συναρμόδιους υπουργούς και τον γενικό γραμματέα του υπουργείου κ. Γ. Παπαϊωάννου, στην οποία θα γίνει ανάλυση της οικονομικής κατάστασης των 11 ΔΕΚΟ που αναμένεται να έχουν κέρδη 40,3 δισ. δρχ. αλλά και άλλων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για ιδιωτικοποίηση ή συμμετοχή στρατηγικών επενδυτών.
Το σχέδιο αυτό θα παρουσιασθεί στις 23 Απριλίου στην ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΟΣΑ που έρχονται στην Αθήνα για να πάρουν πληροφορίες για την ιδιωτικοποίηση και την εξυγίανση των ΔΕΚΟ και στη συνέχεια να συντάξουν σχετική έκθεση. Για τον λόγο αυτόν τα στελέχη του ΟΟΣΑ θα έχουν επαφές με την ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και με τις διοικήσεις της ΟΑ, του ΟΤΕ, της ΔΕΗ, της ΕΥΔΑΠ, των αστικών συγκοινωνιών και της ΔΕΠ.
Το πλήρες σχέδιο της κυβέρνησης για τις ΔΕΚΟ περιλαμβάνει:
Πώληση μέχρι και του 100% πέντε δημοσίων επιχειρήσεων, των Καταστημάτων Αφορολογήτων Ειδών (Duty Free), του ΟΔΙΕ (Ιππόδρομος), της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης, της Ολυμπιακής Τουριστικής και της ΑΕΔΙΚ (Διώρυγα Κορίνθου).
Σύναψη στρατηγικών συμμαχιών με ξένους κυρίως επενδυτές στην Ολυμπιακή Αεροπορία, στον ΟΣΕ, στα ΕΛΤΑ, στις δύο πολεμικές βιομηχανίες ΕΒΟ και ΕΑΒ και στην Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων σε ποσοστό από 8% ως 49%.
Πώληση μέσω Χρηματιστηρίου ποσοστού μέχρι και 49% των εταιρειών Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου, Κτηματική Εταιρεία Δημοσίου, ΕΥΔΑΠ, του Οργανισμού Υδρεύσεως Θεσσαλονίκης και των Οργανισμών Λιμένος Πειραιώς και Θεσσαλονίκης.
Συγκεκριμένα στην πρώτη κατηγορία των επιχειρήσεων που μπορεί να πωληθεί ως και το 100% του μετοχικού κεφαλαίου τους έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για τα Duty Free από τρεις μεγάλες εταιρείες της Ισπανίας, της Ολλανδίας και της Ιταλίας που δραστηριοποιούνται στον ίδιο κλάδο. Και οι τρεις επενδυτές είναι σε επαφή με την Εθνική Τράπεζα και αναμένουν την ανακοίνωση των αρμόδιων κυβερνητικών πηγών για να εκδηλώσουν επίσημα το ενδιαφέρον τους. Οι προθέσεις τους είναι ή να συμμετάσχουν με κάποιο ισχυρό ποσοστό ως στρατηγικοί επενδυτές ή να εξαγοράσουν το σύνολο των μετοχών των Καταστημάτων Αφορολογήτων Ειδών (ΚΑΕ). Επισημαίνεται ότι το εγχείρημα της διάθεσης του 23% του μετοχικού κεφαλαίου των ΚΑΕ στο Χρηματιστήριο αντιμετωπίστηκε με επιφυλακτικότητα από την αγορά.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει για πώληση ο Ιππόδρομος, ο οποίος ως εταιρεία είχε κέρδη 693 εκατ. δρχ. το 1997 που αναμένεται να φθάσουν σε 3,3 δισ. δρχ. το 1998, ενώ κερδοφόρες είναι και οι υπόλοιπες τρεις εταιρείες, η Διώρυγα Κορίνθου (κέρδη 549,6 εκατ. δρχ. το 1997, 440 εκατ. δρχ. το 1998), η ΔΕΘ (458 εκατ. δρχ. το 1997, 309 εκατ. δρχ. το 1998) και η Ολυμπιακή Τουριστική (75 εκατ. δρχ. το 1997, 126 εκατ. δρχ. το 1998).
Τα περιθώρια για ανάπτυξη και αύξηση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων αυτών είναι λογικό να διευρυνθούν αφού οι ιδιώτες που θα τις ελέγξουν θα μπορούν να κάνουν χρήση του νέου εργασιακού καθεστώτος που προετοιμάζει η κυβέρνηση με νόμο που θα κατατεθεί τον Μάιο και θα προβλέπει τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, τη μερική απασχόληση και πιθανώς ελαστικότερα όρια απολύσεων.
Στη δεύτερη κατηγορία των ΔΕΚΟ, σε αυτές δηλαδή που θα κληθούν να συνάψουν στρατηγικές συμμαχίες, ανήκουν κατ’ αρχήν οι τρεις μεγάλες, η ΟΑ, ο ΟΣΕ και τα ΕΛΤΑ. Και στις τρεις, με πρώτη την Ολυμπιακή, έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες εξυγίανσης από την αλλαγή των κανονισμών εργασίας. Αν οι στόχοι αυτοί επιτευχθούν, τότε θα καταστεί δυνατή η συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, είτε μέσω διάθεσης μετοχών στο Χρηματιστήριο είτε με συνεργασίες κατ’ αρχήν και έπειτα με απευθείας εξαγορά μετοχικού μεριδίου. Είναι γνωστό το ενδιαφέρον της γερμανικής αεροπορικής εταιρείας Λουφτχάνσα για συνεργασία και αργότερα συμμετοχή στην Ολυμπιακή.
Αντιθέτως, ευκολότερα μπορούν να διατεθούν σημαντικά ποσοστά, ως και 49%, της ΕΑΒ και της ΕΒΟ σε Ισπανούς και Γάλλους ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον επιδεικνύεται από αμερικανικές εταιρείες της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Για μετοχοποίηση ως και 49% προορίζονται οι κερδοφόρες εταιρείες Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου (ΔΕΠ), ΕΥΔΑΠ, Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου και Οργανισμός Υδρεύσεως Θεσσαλονίκης. Η εταιρεία Ολύμπικ Κέιτερινγκ, αν και κερδοφόρα (1 δισ. δρχ. πέρυσι και 3,1 δισ. δρχ. εφέτος), δεν πρόκειται να αποσπασθεί από τη μητρική Ολυμπιακή Αεροπορία αφού αποτελεί, κατά την κυβέρνηση, «πλεονέκτημα» του εθνικού αερομεταφορέα και μπορεί στο μέλλον να συγχωνευθεί και να συμβάλει θετικά στην προσπάθεια εξεύρεσης στρατηγικών συμμαχιών.
Το πιο μεγάλο εγχείρημα στις μετοχοποιήσεις θα είναι το 1998 αυτό της ΔΕΠ: θα διατεθεί ποσοστό περίπου 20% στο Χρηματιστήριο. Τα κέρδη της εταιρείας έφθασαν σε 11 δισ. δρχ. το 1997 και θα ξεπεράσουν τα 14 δισ. δρχ. το 1998. Και η ΕΥΔΑΠ ήταν κερδοφόρα το 1997 με 5,4 δισ. δρχ. ενώ το 1998 θα φθάσει τα 6 δισ. δρχ.
Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαϊωάννου, ο οποίος έχει αναλάβει τη μετοχοποίηση αυτών των ΔΕΚΟ στο Χρηματιστήριο, τονίζει ότι «με την ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών και τη νέα συναλλαγματική ισοτιμία της δραχμής το Χρηματιστήριο γίνεται ελκυστικότερο για τους έλληνες και ξένους επενδυτές. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι οι υπό μετοχοποίηση δημόσιες εταιρείες θα μπορέσουν το 1998 να αντλήσουν τα απαραίτητα κεφάλαια από το Χρηματιστήριο».
Οι προηγούμενες εμπειρίες της Ισπανίας και της Πορτογαλίας
Η ένταξη στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ) έχει παρόμοιες, σχεδόν κοινές, για όλες τις χώρες επιπτώσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις συνοδεύεται από υποτίμηση του νομίσματος και αποτελεί το έναυσμα για την εισροή επενδυτικών κεφαλαίων στη χώρα που εντάσσεται στον Μηχανισμό. Οι τιμές των μετοχών στα χρηματιστήρια αυξάνονται αλματωδώς και το ίδιο συμβαίνει στις τιμές των ομολόγων. Το νόμισμα εισέρχεται αρχικά σε μια περίοδο σταθερότητας, η διάρκεια της οποίας εξαρτάται από το αν οι αγορές θεωρούν το ποσοστό της υποτίμησης επαρκές και από το αν η κυβέρνηση εφαρμόζει το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής που εξαγγέλλει. Παραδοσιακά η ένταξη συνοδεύεται από πακέτα σκληρών μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν περιοριστική εισοδηματική πολιτική, αποκρατικοποιήσεις, αλλαγές στον εργατικό νόμο και στο ασφαλιστικό σύστημα.
Κλασική περίπτωση ριζικής διαρθρωτικής αλλαγής της οικονομίας είναι η Ισπανία, η οποία εντάχθηκε στον ΜΣΙ πρώτη φορά το 1989. Εκτοτε αναγκάστηκε να βγει από τον Μηχανισμό λόγω των πιέσεων που δέχθηκε η πεσέτα όπως έκαναν και άλλες χώρες που δέχθηκαν ανάλογες πιέσεις και να υποτιμήσει το νόμισμά της τέσσερις φορές. Η επίδοση της οικονομίας είναι εντυπωσιακή αλλά ακόμη εντυπωσιακότερη είναι η κοινωνική ηρεμία που επικράτησε παρά την υψηλότατη ανεργία και τη μείωση του εισοδήματος.
Η Ισπανία στήριξε σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμα σύγκλισης στις αποκρατικοποιήσεις των τηλεπικοινωνιών, της ηλεκτρικής ενέργειας, των πετρελαίων, του φυσικού αερίου και όλων των δημόσιων επιχειρήσεων, ακόμη και της εκμετάλλευσης των εθνικών οδών. Το τίμημα όμως της σύγκλισης ήταν μεγάλο. Οι συλλογικές συμβάσεις καταργήθηκαν πριν από τέσσερα χρόνια και ένα πολύ μεγάλο μέρος των εργαζομένων έχει υπογράψει τα λεγόμενα στην Ισπανία «συμβόλαια σκουπίδια», τα οποία είναι περιορισμένου χρόνου εργασιακές συμβάσεις χωρίς εξασφαλίσεις για τους εργαζομένους. Προωθείται παντού η εθελουσία έξοδος χωρίς να δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας, εκτός από τις εποχικές και η ανεργία πλησιάζει το 23%. Ειδικά στους νέους, η ανεργία εκτιμάται περίπου στο 40%, ενώ είναι σχεδόν αδύνατο να βρει κάποιος δουλειά, αν είναι πάνω από 40 ετών.
Η εισοδηματική πολιτική προβλέπει αυξήσεις σταθερά χαμηλότερες από τον πληθωρισμό και τα συνδικάτα έχουν αποδεχθεί μειώσεις μισθών προκειμένου να διατηρηθεί κατά το δυνατόν ο αριθμός των απασχολουμένων.
Ολα αυτά έχουν συμφωνηθεί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων στη «Σύνοδο του Τολέδο» πριν από τέσσερα χρόνια, η οποία έθεσε τους κανόνες συμπεριφοράς μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, με αποδοχή από κοινού του στόχου να γίνει η Ισπανία μία από τις πέντε ισχυρότερες οικονομικά χώρες της Ευρώπης. Ανάλογη πορεία είχε και η Πορτογαλία, η οποία επίσης θα συμμετάσχει με αξιώσεις στην πρώτη ταχύτητα της ΟΝΕ.
Ιδιαίτερα ενδεικτική για την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης της Πορτογαλίας στην πολιτική αποκρατικοποίησης είναι η προχθεσινή ανακοίνωση για την πώληση της αεροπορικής εταιρείας ΤΑΡ.
Το σχέδιο προβλέπει την πώληση σε τρία στάδια της εταιρείας σε ξένους επενδυτές, στους εργαζομένους και στο επενδυτικό κοινό. Σε πρώτη φάση το 39% της εταιρείας θα πουληθεί σε ξένες εταιρείες, μεταξύ των οποίων και στη Swissair, που είναι ήδη στρατηγικός επενδυτής στην εταιρεία. Σε δεύτερη φάση θα πουληθεί το 10% στους εργαζομένους, ενώ στη συνέχεια οι μετοχές της εταιρείας θα εισαχθούν στο χρηματιστήριο και θα διατεθούν στο ευρύ κοινό. Το σχέδιο περιλαμβάνει τη μείωση των εργαζομένων από 7.448 σε 6.737 ως το έτος 2000.
Η συμμετοχή της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών αποδεικνύει την αποδοχή των ευρωπαίων εταίρων για την ελληνική οικονομία, ταυτόχρονα όμως περιορίζει τις δυνατότητες παρέκκλισης της ελληνικής κυβέρνησης από τη συμφωνημένη πολιτική. Η εμπειρία των άλλων χωρών από τη συμμετοχή στον Μηχανισμό, δείχνει ότι εκτός από μηχανισμός συναλλαγματικής σταθερότητας λειτουργεί ταυτόχρονα και ως μηχανισμός επιβράβευσης ή τιμωρίας των συμμετεχόντων.
Θ. Καρατζάς Χρειάζονται σύνεση και ευελιξία
Ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θ. Καρατζάς εκτιμά ότι το μέγεθος της αναπροσαρμογής των ισοτιμιών της δραχμής είναι αρκετό για να της εξασφαλίσει μια ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση ως το 2001. «Εγώ», λέει προς «Το Βήμα», «αν επρόκειτο να καλυφθούν οι άμεσες απώλειες ανταγωνιστικότητας, θα ήμουν ικανοποιημένος με μια χαμηλότερη υποτίμηση. Μόνο ο ορίζοντας του 2001 και της ένταξης της δραχμής στο ευρώ δικαιολογεί το 12%».
Οσον αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να ισχυροποιηθεί η δραχμή και να επωφεληθεί η οικονομία από τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, ο κ. Διοικητής επιμένει στην ταχεία υλοποίηση του πακέτου των διαρθρωτικών μέτρων που εξήγγειλε η κυβέρνηση και δηλώνει ότι δεν φοβάται έξαρση του πληθωρισμού. Οι ανατιμήσεις θα είναι μικρές και θα απορροφηθούν γρήγορα.
Σε μικροοικονομικό όμως επίπεδο ο κ. Θ. Καρατζάς τονίζει ότι ο επιχειρηματικός κόσμος πρέπει να επιδείξει σύνεση, ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Π.χ., οι επιχειρηματίες των κλάδων που επωφελούνται από την αναπροσαρμογή (γεωργία, τουρισμός, εξαγωγικές βιομηχανίες) δεν θα πρέπει να αρκεσθούν στην άμεση είσπραξη κερδών αλλά να τα επενδύσουν για να βελτιώσουν την ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων ή των προσφερόμενων υπηρεσιών.
Οι επιχειρήσεις εξάλλου που είχαν δανεισθεί σε συνάλλαγμα πρέπει να αποφύγουν τις νευρικές αντιδράσεις. Ως τώρα είχαν κέρδη λόγω χαμηλών επιτοκίων, δεν πρέπει λοιπόν να καταληφθούν από πανικό και να σπεύσουν να γυρίσουν τα δάνειά τους σε δραχμές, γιατί και τα βάρη της υποτίμησης θα αναλάβουν και τα υψηλά επιτόκια της δραχμής θα φορτωθούν. Οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι προσεκτικές και να μην ενεργούν υπό το κράτος των πρώτων εντυπώσεων. Ο κ. Καρατζάς διαβεβαιώνει πάντως ότι η Εθνική θα προχωρήσει στις ενδεδειγμένες λύσεις για κάθε επιχείρηση κατά περίπτωση.
Οσον αφορά την πορεία από εδώ και πέρα των επιτοκίων ο κ. Διοικητής υπενθυμίζει ότι το σήμα της περαιτέρω αποκλιμάκωσής τους θα πρέπει να το δώσει η κεντρική τράπεζα, προβλέπει όμως ότι η μείωσή τους, που θα παρακολουθεί την πτώση του πληθωρισμού, θα είναι σύντομα ορατή.
