Γιατί παραμένει κακό το κλίμα στην αξιωματική αντιπολίτευση, πώς «μαζεύτηκε» το ΠαΣοΚ, πού θα καθήσουν οι «έξι», πώς η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος κατέστη μήλον της έριδος μεταξύ των κκ. Στ. Μάνου και Γ. Σουφλιά και γιατί επιχαίρουν για την κρίση τα «μικρότερα» κόμματα Ο χωρισμός είναι πικρός
Η ΣΥΝΘΕΣΗ της παρέας των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας θα ενεθάρρυνε τους ψηφοφόρους της: Ι. Βαρβιτσιώτης, Χρ. Βυζοβίτης, Ντόρα Μπακογιάννη, Γερ. Γιακουμάτος και άλλοι συνομιλούσαν σε ευχάριστη ατμόσφαιρα στο κυλικείο της Βουλής η συζήτηση, όμως, που δεν είχε πολιτικό περιεχόμενο, ήταν «περί ανέμων και υδάτων». Η «επόμενη εβδομάδα» των διαγραφών βρήκε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης με χαμηλό ηθικό και ανάμεικτα αισθήματα. «Είναι σαν να χωρίζεις με την κοπέλα σου» παρατηρούσε κατ’ ιδίαν, χαμογελώντας μελαγχολικά, ένας έμπειρος μακεδόνας βουλευτής που στήριξε τις επιλογές του κ. Κ. Καραμανλή: «Μέσα σου γνωρίζεις ότι η απόφαση ήταν σωστή, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν είσαι στεναχωρημένος».
Οι βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης ξαναβρέθηκαν όλοι κατά τη συζήτηση της πρότασης σύστασης εξεταστικής επιτροπής για την πτώση του «Γιάκοβλεφ». Η ονομαστική ψηφοφορία στο τέλος της βραδιάς (την οποία πρόλαβε την τελευταία στιγμή ο ίδιος ο κ. Κ. Καραμανλής!) απάλυνε κάπως την εικόνα απειθαρχίας για τις ΔΕΚΟ ή τουλάχιστον έτσι εκτιμούσαν ο κ. Δ. Σιούφας και ο κ. Πρ. Παυλόπουλος στο περιστύλιο. Οσο για την υποτονική συζήτηση του συνταξιοδοτικού νομοσχεδίου στην Ολομέλεια, αυτή έδωσε, παρατηρούσε βουλευτής προσκείμενος στον κ. Καραμανλή, «την ευκαιρία να πέσουν οι τόνοι» και να ηρεμήσουν κάπως τα πνεύματα. Ούτως ή άλλως, ο πρόεδρος της ΝΔ δεν θα θεαθεί ιδιαιτέρως αυτή την εβδομάδα στους διαδρόμους της Βουλής, καθώς αναχωρεί για τις Βρυξέλλες. Εκ των στενών συνεργατών του, ο κ. Γ. Αλογοσκούφης θα επεξεργαστεί την πολιτική του κόμματος για το αναπτυξιακό νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟ («το οποίο θα καταψηφιστεί ως ημίμετρο»), ενώ ο κ. Σ. Τσιτουρίδης θα επικεντρώσει την προσοχή του στις εξελίξεις στο αγροτικό μέτωπο.
Μετά την τρικυμία, η γαλήνη; Οχι ακριβώς. Ενίοτε η απραξία προκαλεί διχόνοιες. Φιλελεύθερος βουλευτής της «άλλης πλευράς» εκτιμά ότι «αν η ηγεσία είχε επιβάλει εργασιοθεραπεία» στην κοινοβουλευτική ομάδα με επιθετική αντιπολίτευση και «δύο – τρεις ονομαστικές ψηφοφορίες» στο συνταξιοδοτικό, «το κόμμα θα είχε φύγει προς τα μπρος». Η χαλάρωση, κατά την άποψή του, έδωσε αφορμή για σχόλια, κουτσομπολιά και συζητήσεις. «Μη με ρωτάτε για κλίμα μάλλον για κληματαριά πρόκειται» επιβεβαίωνε ένας άλλος βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, υποστηρικτής αυτός των διαγραφών, που φαίνεται ότι δεν έχουν παραδειγματίσει τους πάντες. «Εγώ το Πάσχα θα πάω Κέρκυρα» παρατηρούσε ειρωνικά «εβερτικός» βουλευτής, που αναφέρεται από στενό συνεργάτη του προέδρου ως ένας εκ των πρώτων υποψηφίων για αποκεφαλισμό, «αν συνεχίσει τον πρωταθλητισμό σε δηλώσεις και διαφοροποιήσεις».
Αρκετοί εκ των βουλευτών της ΝΔ επέλεξαν τη σιωπή ή την απουσία· άλλοι προσηλώθηκαν στο κοινοβουλευτικό έργο τους όπως ο βουλευτής Ηρακλείου Μανώλης Κεφαλογιάννης που επεξεργάζεται πρόταση νόμου για τις ιδιωτικοποιήσεις. Πάντως, για πολλούς εκ των πρωταγωνιστών της διαμάχης για τις ΔΕΚΟ η «επόμενη εβδομάδα» είχε πικρή γεύση. «Εγκλωβισμένη» λέγεται ότι αισθάνεται η κυρία Μπακογιάννη, η οποία εμφανίστηκε στη Βουλή με μπλε ταγέρ· συνεργάτες της έλεγαν ότι το «κλίμα είναι βαρύ διότι ο μέσος βουλευτής, που ταυτίζει την τύχη του με την παράταξη και όχι με την εκάστοτε ηγετική ομάδα, βλέπει την προοπτική εξουσίας να απομακρύνεται». Πάντως, η τομεάρχης Ανάπτυξης θα εισηγηθεί καταψήφιση του νομοσχεδίου για τη μερική μετοχοποίηση της ΔΕΠ και έτσι η Νέα Δημοκρατία δεν κινδυνεύει να διχαστεί εκ νέου στο ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων. Οσο για τον (συνήθως χαμογελαστό) πρόεδρο του Πειθαρχικού κ. Ι. Κεφαλογιάννη, βουλευτής της «καραμανλικής πτέρυγας» εκτιμά «ότι η υπερπροβολή και οι πολλές συνεντεύξεις του ήταν σφάλμα» και ανέστρεψαν το κλίμα «ακόμη και μεταξύ βουλευτών που ζητούσαν αρχικά “να πέσουν κεφάλια”». Ο κ. Κεφαλογιάννης, λέγεται, «θα ήταν προτιμότερο να τηρήσει χαμηλό προφίλ» στην ημερίδα για την ανεργία στον Βόλο, στο τέλος της άλλης εβδομάδας, όπου θα συγκεντρωθούν οι βουλευτές της ΝΔ «αλλιώς θα προκληθούν αντιδράσεις». Η ΚΟ του κόμματος θα συνέλθει, σύμφωνα με πληροφορίες, την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου. Εξοστρακισμός στη Σιβηρία
Μετά τις απαραίτητες διευθετήσεις που έκανε ο Πρόεδρος της Βουλής κ. Απ. Κακλαμάνης, οι «έξι» διαγραφέντες (Στ. Μάνος, Γ. Σουφλιάς, Β. Κοντογιαννόπουλος, Α. Παπαληγούρας, Π. Τατούλης και Ν. Κάκαλος) θα καθήσουν στα πίσω έδρανα, απέναντι και ελαφρά εκ δεξιών του προεδρείου, κοντά στη θύρα που οδηγεί στο περιστύλιο. Ο γραμματέας της ΚΟ της ΝΔ κ. Σταύρος Δήμας, έχοντας το χάρτινο σχεδιάγραμμα της Βουλής ανοιχτό στο γραφείο του, αναζητούσε θέση για τους ισάριθμους βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης που «μετακομίζουν». Οι «έξι» θα στεγαστούν στον τελευταίο όροφο σε γραφείο που ανήκε ως τώρα στους «κοσμήτορες», πλάι στην αίθουσα που έχει παραχωρηθεί στους τρεις του ΠαΣοΚ και στον «ανεξάρτητο» κ. Καρακώστα, πρώην του ΔΗΚΚΙ. Τα γραφεία βρίσκονται στο βάθος του διαδρόμου, απέναντι από τα γραφεία του ΚΚΕ και γενικώς μακριά από τα άλλα κόμματα ένα είδος «κοινοβουλευτικής Σιβηρίας», όπως σχολιάστηκε. Βλέπουν μάλιστα σε φωταγωγό!
Οι «έξι» αναμένεται να έχουν αποφασίσει ως αύριο πώς θα κατανεμηθούν στις επιτροπές ένας σε καθεμία, όπερ σημαίνει ότι είτε ο κ. Σουφλιάς είτε ο κ. Μάνος θα πρέπει να αποχαιρετήσει την Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η συμμετοχή στην οποία ενδιαφέρει αμφοτέρους. Την οριστική απόφασή τους θα πληροφορηθεί ο κ. Κακλαμάνης το αργότερο την Τρίτη. Ούτως ή άλλως, οι «έξι» έχουν αποφασίσει να συντονίσουν, εφόσον οι απόψεις τους ταυτίζονται, τη δράση τους και, όπως δηλώνουν οι ίδιοι ή συνεργάτες τους, επιφυλάσσονται «να στηρίξουν στη Βουλή φιλελεύθερες επιλογές της κυβέρνησης». Το «δείγμα γραφής», όπως λέει ο κ. Κοντογιαννόπουλος, εδόθη με το άρθρο 31 για τις ΔΕΚΟ για το οποίο «δεν υπήρχε προσυνεννόηση». Πώς τα βλέπουν αυτά στη Νέα Δημοκρατία; «Λιγότερες δηλώσεις» συνέστησε ηχηρά στον βουλευτή Ηλείας ένας συνάδελφός του σε έναν από τους διαδρόμους. Πάντως, δεν έλειψαν τις προηγούμενες ημέρες οι αστεϊσμοί και οι συζητήσεις ανάμεσα στους «έξι» και βουλευτές της ΝΔ «οι δεσμοί κρατούν άλλωστε εδώ και μία εικοσιπενταετία». Τα πάθη τους, τα κάλλη μας
Οι εξελίξεις στη Νέα Δημοκρατία προκάλεσαν θυμηδία στο ΠαΣοΚ. Ο υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος απέδωσε τα πυρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης προς το νομοσχέδιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, κατά τη συζήτησή του στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, «στη νευρικότητα που διακατέχει τη συντηρητική παράταξη μετά τις διαγραφές». Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος ο υπουργός Δικαιοσύνης Ευάγγελος Γιαννόπουλος εξόργισε τον κ. Ι. Βαρβιτσιώτη και τον κ. Πρ. Παυλόπουλο λέγοντάς τους: «Ως τις επόμενες εκλογές θα έχετε διαλυθεί!». Αποτιμώντας την επιρροή στο ΠαΣοΚ, ο υφυπουργός κ. Γ. Πασχαλίδης επισημαίνει ότι «στην εποχή των συλλογικών κομμάτων οι διαγραφές τραυματίζουν τα κόμματα και επηρεάζουν την ισορροπία του πολιτικού συστήματος». Ο κ. Πασχαλίδης, εκ των συνδέσμων του Πρωθυπουργού με την ΚΟ του ΠαΣοΚ, αρνείται ότι «τα κόμματα λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία», προσθέτοντας ότι «ισχύει και είναι διαχρονική η ιδεολογική διαίρεση Αριστεράς – Δεξιάς». Παραδέχεται όμως ότι «οι πρόσφατες εξελίξεις στη ΝΔ αυξάνουν την εκκεντρότητα του πολιτικού συστήματος μετά την προφανή εξασθένηση στη δεξιά πλευρά του».
Τοποθετούνται οι «έξι» διαγραφέντες της Νέας Δημοκρατίας στο κέντρο, ανάμεσα στα δύο κόμματα ή μήπως βρίσκονται μεταξύ δύο πυρών; «Πίσω τους και μπροστά τους», παρατηρεί σκωπτικά ο κ. Δήμας, «θα κάθονται βουλευτές του ΠαΣοΚ». Περνώντας από την κατανομή των εδράνων στην ιδεολογία, ο γραμματέας της ΚΟ της ΝΔ εκτιμά πάντως ότι «το κόμμα πρέπει να καταλάβει τον πολιτικό χώρο» των «έξι». «Το αν ψηφίζουν το σημερινό ΠαΣοΚ παραδοσιακοί ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας αυτό δεν είναι πρόβλημα του ΠαΣοΚ, είναι μάλλον πρόβλημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης να εξηγήσει γιατί ψηφοφόροι της αναζητούν αλλού τις απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματα» παρατηρεί από την πλευρά του ο κ. Πασχαλίδης προσθέτοντας: «Υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στα συνέδρια ΠαΣοΚ και ΝΔ. Εμείς πρώτα συζητήσαμε και μετά ψηφίσαμε· εκείνοι ψήφισαν και ακόμη δεν άρχισαν να συζητούν».
Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι οι «διαφωνούντες» του κυβερνώντος κόμματος μπορεί να αποκηρύσσουν μετά βδελυγμίας τις διαγραφές ως «πειθαρχικό μέτρο», δεν αισθάνονται όμως αλληλεγγύη για τις πολιτικές θέσεις των «έξι», οι οποίες συγκλίνουν προς τους «εκσυγχρονιστές»: ο κ. Στ. Παπαθεμελής χαρακτηρίζει μεν τις διαγραφές «οπισθοδρόμηση», αλλά ιδεολογικά βλέπει τους διαγραφέντες να βρίσκονται «απέναντί» του. Παρ’ όλα αυτά, οι «οσμώσεις» μεταξύ βουλευτών των δύο κομμάτων είναι αναπόφευκτες: το βράδυ της ονομαστικής ψηφοφορίας για τις ΔΕΚΟ ο κ. Ν. Σηφουνάκης, που είχε «πιάσει κλίμα», είχε προειδοποιήσει την κυρία Μπακογιάννη ότι «η ψηφοφορία θέλει προσοχή, γιατί κάποιοι είναι στο στόχαστρο».
Πάντως οι περισσότεροι βουλευτές του ΠαΣοΚ συμφωνούσαν ότι οι διαγραφές στη Νέα Δημοκρατία είχαν αποτέλεσμα «τη συσπείρωση του κυβερνώντος κόμματος» κατά το μάλλον ή ήττον: οι εξ αντανακλάσεως φόβοι που προκάλεσε η πιθανή διάσπαση της αξιωματικής αντιπολίτευσης αλλά και η συνειδητοποίηση ότι το διαγραφόμενο κλίμα ευνοεί το ΠαΣοΚ λειτούργησαν ανασταλτικά ενώ κάποιοι βουλευτές της «εσωκομματικής αντιπολίτευσης» λέγεται ότι φοβήθηκαν «πως ο Σημίτης μπορεί να βρει την ευκαιρία να κάνει εκλογές». Ετσι, η «θεωρία του ντόμινο» δεν ισχύει επί του παρόντος για τα δύο μεγάλα κόμματα, ενώ οι βουλευτές του ΠαΣοΚ θεωρούν το κόμμα τους «ωριμότερο» και, όπως επισήμαινε χαρακτηριστικά ο κ. Τ. Χυτήρης, «χτισμένο εκ παραδόσεως επάνω στον κριτικό λόγο»· «ακόμη και όταν ήμαστε κυβέρνηση στη δεκαετία του ’80, συμπεριφερόμαστε ενίοτε σαν να ήμαστε αντιπολίτευση». Οι «αναταράξεις» στο κυβερνών κόμμα εν όψει νομοσχεδίων ελαχιστοποιούνται πάντως και χάρη στις εξαντλητικές συζητήσεις μεταξύ βουλευτών και υπουργών στους κοινοβουλευτικούς τομείς εργασίας που συνέρχονται μία φορά τον μήνα κατ’ ελάχιστον. Αξίξει να σημειωθεί ότι οι πρόεδροι των ΚΤΕ και των διαρκών επιτροπών θα συναντηθούν αυτή την εβδομάδα με τον Πρωθυπουργό. Γιατί χαίρονται οι «μικροί»
Με θετικό μάτι βλέπουν την κρίση τα «μικρότερα» κόμματα. Στον Συνασπισμό εκτιμούν ότι «αδυνατώντας να ενοποιήσει τη ΝΔ με όρους ιδεολογικούς, ο κ. Καραμανλής κατέφυγε στα διοικητικά μέτρα», για να προσθέσουν με γέλια ότι «το πράγμα θυμίζει ΚΚΕ!». Ο κ. Ι. Δραγασάκης επισημαίνει πάντως ότι οι διαφοροποιήσεις και οι διαγραφές στη ΝΔ εκφράζουν «την αναντιστοιχία ανάμεσα στην κοινωνία και στην πολιτική της αντιπροσώπευση» κρίση που θα μπορούσε να θεραπεύσει μόνο «ένα αναλογικότερο εκλογικό σύστημα». Στο ΔΗΚΚΙ ο κ. Δ. Τσοβόλας αντιλαμβάνεται τον «θρυμματισμό του πολιτικού σκηνικού» ως δικαίωση, θεωρώντας ότι η έξοδος από το «ψευδοδίλημμα» μεταξύ ΠαΣοΚ και ΝΔ «ευνοεί» το κόμμα του. Ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ προβλέπει μάλιστα εκλογές εντός του ’98.
