έσα σε ένα χώρο σαφώς αφαιρετικό, σκληρό, μαύρο μεταλλικό, με ηχητικές συνθέσεις απειλητικές, ακούγεται ο ποιητικός και διαχρονικός λόγος του Σαίξπηρ»: αυτό είναι το πλαίσιο στο οποίο κινείται ο «Οθέλλος», όπως λέει η Νικαίτη Κοντούρη, που σκηνοθετεί την παράσταση. «Η σύγχρονη, σκληρή και ενδιαφέρουσα μετάφραση της σαιξπηρικής τραγωδίας από τον Δημήτρη Δημητριάδη με οδήγησε να αντιμετωπίσω και τις άλλες διαστάσεις του κλασικού έργου», λέει η σκηνοθέτις που καταπιάνεται για πρώτη φορά με έργο του άγγλου δραματουργού. Παράλληλα αναφέρεται στους ηθοποιούς, κυρίως εκείνους που έχουν ξαναπαίξει Σαίξπηρ και οι οποίοι την «λύτρωσαν», όπως σημειώνει χαρακτηριστικά. «Βρέθηκα αντιμέτωπη με ήρωες που είναι άνθρωποι και αγριάνθρωποι συνάμα, ευγενείς στην καταγωγή και ευάλωτοι. Αυτά τα αντίθετα στοιχεία, καθοριστικά στην εξέλιξη του μύθου, έδωσαν τη σκηνοθετική γραμμή».
Τραγωδία της ζηλοτυπίας και της εκδίκησης ο «Οθέλλος»; «Ναι», απαντά: «Η ζηλοτυπία είναι που οδηγεί στην εκδίκηση. Σαφώς υπάρχει η εκδίκησηΩ λειτουργεί σαν ένας συναισθματικός μοχλός, σαν ένα όπλο, απόρροια της διαταραχής των ανθρώπων. Ο “Οθέλλος” είναι ένα μεγάλο ποιητικό έργο, όπου η λεπτή και εύθραυστη ισορροπία των ανθρωπίνων σχέσεων, έλξεων, καταστάσεων διαταράσσεται από την καταλυτική παρουσία του “κακού”. Και αυτό το κακό είναι που οδηγεί τους ανθρώπους στην παραφροσύνη και στον θάνατο. Εκδικούνται και αυτοκαταστρέφονται από την παραφροσύνη τους». Και συμπληρώνει ότι οι μορφές εκδίκησης που επιλέγονται είναι τέτοιες ώστε να λειτουργούν και αυτοκαστροφικά.
Γραμμένος το 1604-1605, ο «Οθέλλος» δανείζεται το θέμα του από το βιβλίο «Εκατόμυθοι» του G.Β. Giraldi, που κυκλοφόρησε στη Βενετία το 1565. Με υπότιτλο «Ο μαύρος της Βενετίας», το έργο δίνει εξ αρχής το στίγμα τουΩ ο έρωτας της λευκής Δυσδεμόνας για έναν ευγενή μαύρο, τον Οθέλλο (και το σκάνδαλο που ξεσπά στη Βενετία), και η ζήλια του λευκού Ιάγου, που βρίσκεται στην υπηρεσία του Οθέλλου (όταν η πλοκή του έργου μεταφέρεται στην Κύπρο). «Τα πρόσωπα ματώνουν, συγκρούονται, υποφέρουν, λυτρώνονται και πεθαίνουν», τονίζει η Νικαίτη Κοντούρη, που μέσα από την παράσταση θέλει να προβάλει το στοιχείο της εκστρατείας και του ετοιμοπόλεμου σε αντιστοιχία – αντίθεση με την ευαισθησία και την ευγένεια. «Ο ένας παρασύρει τον άλλον στον χαμό, είναι μια ιστορία απανωτών θανάτων. Και η Δυσδεμόνα έχει, σαφώς, μερίδιο ευθύνης καθώς αρνείται να ωριμάσει ενώ γύρω της συμβαίνουν φοβερά πράγματα. Για μένα είναι μέρος του Οθέλλου, συμπλήρωμά τουΩ πλασμένη για να είναι στο πλευρό του».
Εργο δύσκολο, με ξεκάθαρη δομή και «γνωστό» μύθο, ο «Οθέλλος» διαθέτει δύσκολους ρόλους για τους οποίους, όπως λέει η σκηνοθέτις, «πάντα υπάρχει και κάτι παραπάνω από αυτό που έχεις βρει. Επιβάλλει με την υποβολή. Οι συμπεριφορές, χαρακτηριστικό των μεγάλων κλασικών έργων, δημιουργούν δέος. Η ζηλοτυπία, το ψεύδος, το σκότος κυριαρχούν μαζί με τις αποκαλύψεις και τις αποχρώσεις των καταστάσεων και των συναισθημάτων και δεν σου επιτρέπουν να τα ορίσεις. Δεν υπάρχουν όρια. Είναι σαν να σκάβεις τη γη και όσο πηγαίνεις πιο βαθιά τόσο πιο πλούσια είναι τα πετρώματα που βρίσκεις».
* Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: «Οθέλλος» του Σαίξπηρ, στο Παλαιό Πανεπιστήμιο (Θόλου 5, Πλάκα). Μετάφραση Δημήτρης Δημητριάδης, σκηνοθεσία Νικαίτη Κοντούρη, σκηνικά – κοστούμια Γιώργος Πάτσας, ήχοι Δημήτρης Ιατρόπουλος, χορογραφία Μαρία Αλβανού, φωτισμοί Ελευθερία Ντεκώ. Παίζουν: Σοφοκλής Πέππας (Οθέλλος), Μυρτώ Αλικάκη (Δυσδεμόνα), Νίκος Χατζόπουλος (Ιάγος), Αριστοτέλης Αποσκίτης (Κάσιος), Χρύσα Σπηλιώτη (Αιμιλία), Κώστας Τριανταφυλλόπουλος (Ροδερίκος), Παύλος Ορκόπουλος (Δόγης, Λουδοβίκος), Ηλίας Πετροπουλέας (Βραβάντις).
Πρεμιέρα την Παρασκευή (9 μ.μ.). Οι παραστάσεις θα διαρκέσουν ως τις 30 Σεπτεμβρίου (9 μ.μ., εκτός Τρίτης). Το συμπόσιο
Η παράσταση του «Οθέλλου» εντάσσεται στα πλαίσια του συμποσίου με θέμα «Η Εκδίκηση» που θα πραγματοποιηθεί από το Πανεπιστήμιο Αθηνών από τις 20 ως τις 23 Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων διανοούμενων, μεταξύ των οποίων είναι και οι καθηγητές Douglas Davies, Peter & Luisa Quartemaire, Cristopher Mc Cullough, Derek Lewis, J.R. Mulryne, Angelo Romano, Πέτρος Γέμτος, Μιχάλης Μερακλής, Στέφανος Ροζάνης, Κώστας Μπέης, Ηλίας Οικονόμου, Σπύρος Τρωιάννος, Δημήτρης Δημητρούλης, Πέπη Ρηγοπούλου, Μάριος Μακρίδης, η κυρία Νίκη Γουλανδρή και ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης. Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής είναι ο καθηγητής Θεοδόσιος Πελεγρίνης.
