Χρόνο με τον χρόνο θα αυξάνονται οι πλημμυρισμένοι δρόμοι με την πρώτη βροχή. Τούτο είναι τελείως λογικό γιατί συνεχώς μεγαλώνουν οι ποσότητες του νερού που τρέχουν και δεν βρίσκουν διέξοδο μια και οι παλιές «οδοί διαφυγής» έκλεισαν.
Οταν έφθασα στη Μυτιλήνη, πριν από δέκα χρόνια, τα περισσότερα πεζοδρόμια στη γειτονιά μας ήταν με χώμα. Στα πλαίσια της «αναβάθμισης» της πόλης ο Δήμος Μυτιλήνης τα πλακόστρωσε. Στην αρχή μάλιστα ήρθαν μπετονιέρες που έριξαν τσιμέντο με τον τόνο μπαζώνοντας ακόμη και τα δένδρα! Ακολούθησαν τα συνεργεία με τους πλακάδες οι οποίοι ευτυχώς γύρω από τα δένδρα έσπασαν το μπετόν και άφησαν ένα μικρό χώρο για να ποτίζονται.
Δεν λέω, οι πλάκες είναι ωραίες και δεν μας λερώνουν με λάσπη τα παπούτσια. Ομως, χωρίς το κατάλληλο δίκτυο «ομβρίων» ήταν βέβαιο ότι θα υπάρξει πρόβλημα και πλημμύρες στους δρόμους. Μόνο από τα πεζοδρόμια της γειτονιάς μου κυλούν περισσότεροι από δέκα χιλιάδες τόνοι νερού τον χρόνο! Το οποίο προηγουμένως «νότιζε» και έμπαινε στο έδαφος.
Δεν ήταν περίεργο λοιπόν που με την πρώτη δυνατή μπόρα πριν από δύο εβδομάδες χάλασε ο κόσμος με τις πλημμύρες στα χαμηλά σημεία της πόλης και ιδιαίτερα στα καταστήματα της Ερμού.
Η κουμαριά είναι ένα από τα ωραιότερα φυτά της ελληνικής χλωρίδας. Παλαιότερα προσέφερε με τα κούμαρα και την πρώτη ύλη για την παρασκευή τσίπουρου. Χώρια που έδινε ένα χειμωνιάτικο νόστιμο φρούτο σε μια εποχή ανέχειας και ελλείψεων.
Οι νεότεροι βλέποντας κλαριά της κουμαριάς να πωλούνται τα Χριστούγεννα και να έχουν στις άκρες τους μικρά μήλα φιρίκια βαμμένα κόκκινα με λαδομπογιά νομίζουν ότι έτσι είναι το φυτό. Το οποίο με τα κούμαρα και τα λουλούδια του, πέρα από το ότι είναι πανέμορφο, προσφέρει και τροφή σε σειρά πουλιών (κουμαροφάγα τα αναφέρει ο Αριστοφάνης στους «Ορνιθες»), όπως τα κοτσύφια. Τώρα γιατί δεν τη χρησιμοποιούμε στις αναπλάσεις είναι μια απορία που την έχω εδώ και χρόνια.
Τώρα που άρχισε η υγρή περίοδος και στις ειδήσεις το κυρίαρχο θέμα δεν θα είναι οι φωτιές αλλά οι πλημμύρες, ας μου επιτραπεί να παραθέσω κάποιες οδηγίες για το τι θα πρέπει να κάνουμε προκειμένου να μειωθεί το πρόβλημα των καλοκαιρινών πυρκαϊών. Η αυξημένη επαγρύπνηση πρέπει να κατευθυνθεί κυρίως προς τους πευκώνες. Ιδιαίτερα όταν τους διασχίζουν δρόμοι.
Τα πεύκα, όπως είναι γνωστό, είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα. Μολονότι όμως το ίδιο το πεύκο με το ρετσίνι που περιέχει είναι άριστη καύσιμη ύλη, οι ξερές πευκοβελόνες είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για την εκκίνηση της φωτιάς. Ενας αμελής ή κακοήθης εύκολα μπορεί, ακόμη και με ένα τσιγάρο ή ένα σπίρτο, να βάλει φωτιά στις ξερές πευκοβελόνες. Κάτι που δεν μπορεί να κάνει σε ένα πεύκο.
Απαραίτητο επομένως μέτρο προστασίας των πευκώνων είναι η μείωση του στρώματος των ξερών πευκοβελονών που υπάρχουν στο έδαφος.
Τις κρύες ημέρες λοιπόν του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, ιδιαίτερα μετά και από βροχή, οπότε τα πεύκα είναι υγρά, βάζουμε φωτιά στις πευκοβελόνες. Παρακολουθώντας βέβαια με προσοχή την εξάπλωσή της. Αυτές τις ημέρες με το κρύο η φωτιά είναι «έρπουσα» και προχωρεί σιγά-σιγά καίγοντας μόνον τις πευκοβελόνες και αφήνοντας τα πεύκα ανέπαφα. Πράγμα που σημαίνει ότι ελαχιστοποιούμε τον κίνδυνο της φωτιάς το επόμενο καλοκαίρι. Κλεφτοτουρισμός
Κάποτε έπρεπε για τις ανάγκες μιας μελέτης να μετρήσουμε τον αριθμό των τουριστικών διανυκτερεύσεων στη Σκιάθο. Στο γραφείο του ΕΟΤ, στον Βόλο, μας αντιμετώπισαν περίπου ως φυγόδικους παιδεραστές:
Τα στοιχεία είναι απόρρητα!
Απόρρητος ο αριθμός των δωματίων και διανυκτερεύσεων, ο οποίος, κάθε χρόνο, δημοσιεύεται επισήμως;
Από την Αθήνα, όχι από τον Βόλο!
Με χίλια ζόρια φθάσαμε, επιτέλους, στους αριθμούς. Η ανακούφισή μας όμως έγινε οργή όταν αρχίσαμε να τα ελέγχουμε. Τον Αύγουστο, όπου στη Σκιάθο δεν πέφτει καρφίτσα και οι ιδιοκτήτες των δωματίων στοιβάζουν τους ενοικιαστές πέντε πέντε, νοικιάζουν και τις ταράτσες, η «επίσημη» πληρότητα ήταν μόνο 75%. Γιατί αυτή η διαφορά; Ηταν απλό: οι ξενοδόχοι δεν δηλώνουν όλους τους ενοικιαστές, όσοι νοικιάζουν δηλωμένα δωμάτια παρουσιάζουν τους μισούς και υπάρχουν και άλλοι που νοικιάζουν δωμάτια τα οποία δεν είναι δηλωμένα.
Τα παραπάνω, βέβαια, δεν ισχύουν μόνο για τη Σκιάθο, μια και η τουριστική παραοικονομία ανθεί παντού κάτω, πάνω και εμπρός από τη μύτη των «αρμόδιων οργάνων».
Τόλμησα κάποτε να γράψω ένα κείμενο γι’ αυτό το ρεζιλίκι της φοροκλοπής. Ελαβα, λοιπόν, μια οργισμένη επιστολή ιδιοκτήτη «πανσιόν», ο οποίος δήλωνε απερίφραστα ότι κλέβει κάθε καλοκαίρι το κράτος επειδή οι δημόσιοι υπάλληλοι με την «εργασιοδιαφυγή» κάνουν και αυτοί «φοροδιαφυγή». Γι’ αυτό και το αρμόδιο υπουργείο κατήργησε πριν από δύο εβδομάδες τα ταξίμετρα (!) που είχε επιβάλει στις Σποράδες η Νομαρχία Μαγνησίας! Ετσι οι ταξιτζήδες μπορούν και ζητούν όσα θέλουν. Του έλατου ή του θυμαριού;
Ποιο είναι το τυπικό ελληνικό τοπίο; Δύσκολα θα επιμείνει κάποιος στο «ορεινό με χιόνια και έλατα» γιατί θα έπρεπε το τυπικό τοπίο της Αυστρίας να είναι «οι ελαιώνες και τα αμπέλια κοντά στη θάλασσα»!
Παρ’ όλα, όμως, αυτά όλοι οι εθνικοί μας δρυμοί με τιμητική εξαίρεση το Φαράγγι της Σαμαριάς στην Κρήτη χαρακτηρίζονται από αποκλειστική σχεδόν παρουσία ελατοδασών! Αν «εθνικό» μας φυτό είναι το έλατο, με γεια μας με χαρά μας.
Αν όμως δεν είναι, τι φταίει και νομίζουμε ότι είναι; Προφανώς οφείλεται στο γεγονός ότι ελάχιστοι εξ ημών γνωρίζουν τι σημαίνει Ελλάδα και πρώτοι από όλους οι υποτιθέμενοι επαγγελματίες. Οι οποίοι είναι ικανοί να «αναδασώσουν» ακόμη και τη Σαντορίνη, για να μην πω ότι αν τους αφήσουμε δεν το έχουν και πολύ να φυτέψουν έλατα στην Ακρόπολη. Και μη σας φαίνεται υπερβολή κάτι τέτοιο γιατί στον ιερό χώρο της Ολυμπίας έχουν βάλει αυστραλιανούς ευκαλύπτους εισαγωγής. Χωματερή η Ελλάς (1)
Κάντε στάση σε οποιοδήποτε πάρκινγκ της Εθνικής οδού. Ολοι απορούν για το ποιος θα μαζέψει το απερίγραπτο σκουπιδαριό που υπάρχει. Ομως γιατί η πρώτη σκέψη πηγαίνει σε αυτούς που δεν πάνε να καθαρίσουν και δεν οδηγείται στους βρωμιάρηδες που λερώνουν;
Γιατί μη μου πείτε ότι φταίνε τα μονοπώλια, οι εξαρτήσεις και οι αλλοτριώσεις της τσιμεντούπολης για το γεγονός ότι ο περιφερειακός δρόμος του Καρέα (με την εκπληκτική αποκατάσταση του πρασίνου) κάθε βράδυ γεμίζει σκουπίδια, μπάζα και ξεχαρβαλωμένα στρώματα!
Εχουμε άραγε αντιληφθεί και τις δικές μας ευθύνες; Πόσοι άραγε ξεχωρίζουμε «στην πηγή» τα σκουπίδια; Γιατί δεν έχουμε στην κουζίνα μας τρεις σακούλες: για το αλουμίνιο, τα μπουκάλια, το χαρτί; Τι είδους πολίτης είναι αυτός που «κατεβάζει» τα σκουπίδια του με ξεκοιλιασμένες σακούλες τροφή για γάτες ό,τι ώρα τον βολεύει και όχι όταν πρέπει; Χωματερή η Ελλάς (2)
Πρόσφατα οι κάτοικοι γνωστής περιοχής της Αττικής οι οποίοι δεν επιθυμούσαν την ίδρυση χωματερής κατέλαβαν τις σιδηροδρομικές γραμμές! Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν και ένας παπάς. Τον οποίον απολαύσαμε τηλεοπτικά σε ώρα δράσης μέσα στις γραμμές.
Κατά σύμπτωση πριν από κάποιες ημέρες είχα περάσει από τη «γειτονιά» των διαμαρτυρομένων, γι’ αυτό και η απορία μου ήταν μεγαλύτερη. Γιατί, ενώ «ανησυχούσαν» για την προστασία του περιβάλλοντος και την υποβάθμισή του με τη λειτουργία της χωματερής, δεν πρόσεχαν τα σκουπίδια τους σε ατομική βάση;
Είχε άραγε αναφερθεί στο κυριακάτικο κήρυγμα στους ενορίτες του ο αγαθός ιερέας στην ανάγκη να προσέχουμε τα σκουπίδια μας και να μην τα πετάμε όπως-όπως όπου μας καπνίσει; ή, μήπως, έχοντας υπόψη την ποιότητα και το σκουπιδαριό που παρατάνε οι ενορίτες του, έβγαλε και συμπέρασμα για την ποιότητα της υπό ίδρυση χωματερής; Ασφάκες και χαμομήλια
Ενώ τα περισσότερα φυτά της πατρίδας μας ρίχνουν τους σπόρους τους τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, τα σπέρματα δεν «ξεγελιούνται» από μια πιθανή καλοκαιρινή μπόρα και δεν φυτρώνουν. Για να τους «επιτραπεί» να φυτρώσουν πέρα από την παρουσία νερού πρέπει να υπάρχουν και οι κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας.
Οι πληροφορίες που διαθέτουμε για τους μηχανισμούς προσαρμογής που διαθέτουν τα φυτά στο ιδιότυπο μεσογειακό περιβάλλον είναι αρκετές. Φαίνεται ότι τα σπέρματα που πέφτουν στο έδαφος δεν είναι τουλάχιστον στην πλειονότητά τους έτοιμα να φυτρώσουν γιατί πρέπει προηγουμένως να περάσουν μια περίοδο «μεθωρίμανσης». Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι για να φυτρώσουν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος πρέπει να μειωθεί στους 15 βαθμούς Κελσίου. Τέτοια είναι η μέση θερμοκρασία του Νοεμβρίου. Με λίγα λόγια, τα σπέρματα αφού πέσουν στο έδαφος προετοιμάζονται για φύτρωση στην αρχή της ευνοϊκής περιόδου. Οταν έχουν αρχίσει οι βροχές, τότε που η ελληνική φύση ξαναπαίρνει ζωή. Οικο αιρετικά
Οταν ένα λουλούδι είναι ωραίο, όποιος το βλέπει αναφωνεί: «Πω, πω, τι όμορφο που είναι, σαν ψεύτικο φαίνεται». Να είναι άραγε τόσο άσχημη η πραγματικότητα που μας δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι το ζωντανό λουλούδι είναι ψεύτικο; Η απάντηση χωρίς αμφιβολία είναι αρνητική. Οταν δούμε μια ζωγραφιά ενός λουλουδιού που έχει σχεδιαστεί με ταλέντο, η αναφώνηση αντιστρέφεται: «Πω, πω, τι ωραίο που είναι, σαν αληθινό φαίνεται».
Ο κ. Ν. Μάργαρης είναι καθηγητής Διαχείρισης Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
