Οι πρώτες θεατρικές μνήμες του Δημήτρη Μαυρίκιου ανατρέχουν στο Θέατρο Τέχνης και στις παραστάσεις του Καρόλου Κουν. Ετσι η πρόσκληση που του απηύθυνε ο Γιώργος Λαζάνης να σκηνοθετήσει το έργο του Σαμ Σέπαρντ «True West» στο ιστορικό Υπόγειο δεν θα μπορούσε παρά να του προκαλέσει χαρά και να την κάνει ευθύς αμέσως αποδεκτή. «Τι ονειρεύεται ένας σκηνοθέτης που δεν διαθέτει από άποψη δικό του θέατρο; Να συνεργασθεί με τα καλύτερα θέατρα. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για το Θέατρο Τέχνης» λέει ο σκηνοθέτης, ο οποίος για πρώτη φορά συνεργάζεται με το θέατρο που ίδρυσε ο Κουν. «Νιώθω συγκίνηση που βρίσκομαι εδώ» μου λέει καθώς ξεκινάμε την κουβέντα μας, καθισμένοι στο μικρό γραφειάκι του Δασκάλου, γεμάτο φωτογραφίες και μνήμες. «Είναι ένας χώρος καλά κατοικημένος. Νιώθω πολύ καλά. Είναι ένας χώρος καλών πνευμάτων που μου προκαλεί δέος».
Συγγραφικές συγγένειες
Διαβάζοντας ξανά το «True West» ο Δημήτρης Μαυρίκιος όχι μόνο γοητεύθηκε αλλά και συγκλονίστηκε. Ενιωσε κάτι πολύ κοντινό με αυτό που είχε νιώσει όταν βρέθηκε απέναντι στον «Γυάλινο κόσμο» του Τενεσί Γουίλιαμς. «Ο Σέπαρντ είναι συνεχιστής του κατά κάποιον τρόπο» επισημαίνει «αν και διαφορετικοί. Τα δύο έργα θα μπορούσαν να έχουν κοινή περίληψη». Πράγματι. Δύο αδέλφια, ενήλικα, μέσα σε μια διαλυμένη οικογένεια. Παιδιά ενός πατέρα που έχει εξαφανιστεί και βρίσκεται κάπου στο Μεξικό και μιας μητέρας αυστηρών αρχών, μικροαστής, η οποία μάλλον δεν μεγάλωσε σωστά τα παιδιά της. Το ένα από τα παιδιά της είναι ανερχόμενο, «προικισμένο», συγγραφέας· το άλλο απροσάρμοστο, απομονωμένο, περιθωριακό, ζει μέσα σε έναν κόσμο που κατοικείται από ζώα, δεν έχει σχέση με ανθρώπους. H έλευση ενός τρίτου αλλάζει τα πάντα. Δίνει ελπίδα στο απροσάρμοστο και τρέπει σε φυγή το προικισμένο, αφού πρώτα του αποδώσει ευθύνες τύπου Κάιν. Το παιδί-θύμα γίνεται ήρωας του παιδιού-θύτη. Το έργο τελειώνει μέσα σε έναν σπαραγμό της μάνας. Τα αδέλφια των δύο έργων αγκαλιάζονται όπως τα αδέλφια της αρχαίας τραγωδίας. «Υπάρχει τελικά ένας ομφάλιος λώρος ανάμεσα στους συγγραφείς όλων των γενιών» προσθέτει.
Συνάντηση ταλαντούχων
Στην παράσταση του Θεάτρου Τέχνης αφήνει αμετάφραστο τον τίτλο του έργου γιατί «το West σημαίνει κάτι για όλους μας. Ολοι έχουμε παίξει καουμπόηδες και Ινδιάνους. H “Αληθινή Δύση” μάς αφορά». Οπως εκείνον τον αφορά και τον προβληματίζει το γεγονός ότι και μέσα από αυτό το έργο επιβεβαιώνεται το γεγονός πως υπάρχουν στον κόσμο αδικημένοι ταλαντούχοι, εκείνοι που δεν μπόρεσαν να φανούν ποτέ γιατί δεν τους το επέτρεψαν οι συγκυρίες. «Εδώ έχουμε τη συνάντηση δύο ταλαντούχων. Στον έναν στρώθηκε ο δρόμος, στον άλλον πάλι όχι». Ωστόσο και οι δύο δεν είναι παρά οι πλευρές του ιδίου: «Οι δύο ήρωες είναι ο εαυτός μου» λέει ο αντιφατικός Σέπαρντ: συνδυάζει την απομόνωση του συγγραφέα με την έκθεση του ηθοποιού στη μεγάλη οθόνη. «Δεν ξέρω αν θα ήθελα να δει ο Σέπαρντ την παράστασή μου» προσθέτει με μια περιπαικτική διάθεση.
«Οι υποδείξεις για το έργο σε οδηγούν στον ρεαλισμό. Τελειώνοντας όμως το έργο ο Σέπαρντ σε υποχρεώνει να το διαβάσεις ξανά υπό το πρίσμα της ποίησης και να δεις πώς θα κάνεις τη μικροαστική κουζίνα της μάνας τέχνη. Και αυτό θέλει πολλή δουλειά» λέει ο σκηνοθέτης, ο οποίος έχει στο ενεργητικό του ξεχωριστές παραστάσεις, από τις οποίες και «αναγνωρίζεται». H χρήση του κινηματογράφου, η μουσική και η ευφάνταστη εκμετάλλευση των χώρων που τον φιλοξενούν είναι στοιχεία που καθορίζουν τις σκηνοθεσίες του. Ο ίδιος από άποψη δεν θέλει να αποκτήσει μόνιμη στέγη. Και αυτό μερικές φορές τον κρατά μακριά από τη σκηνή, όταν τα έργα που του προτείνουν δεν τον ικανοποιούν. Κάτι που δεν συνέβη με το «True West». Αντιθέτως: «Αν η παράσταση είναι καλή» λέει κλείνοντας «θα χαρώ περισσότερο γιατί βρίσκομαι στο Θέατρο Τέχνης».
Ο αντιφατικός κύριος Σέπαρντ
Συγγραφέας, σκηνοθέτης, ηθοποιός, σεναριογράφος, μουσικός. Ο Σαμ Σέπαρντ (φωτογραφία) δεν αρκείται σε καμία από αυτές τις ιδιότητές του. Τις θέλει όλες. Εκπρόσωπος της γενιάς των μπίτνικ αλλά και αντι-στάρ του Χόλιγουντ, μοναχικός καουμπόι αλλά και σύζυγος της Τζέσικας Λανγκ και οικογενειάρχης, εκφράζει τη σύγχρονη Αμερική, χωρίς ωστόσο να ξεχνά τις ρίζες του στην αμερικανική Δύση.
Γεννημένος το 1943 στο Ιλινόι των ΗΠΑ, περιπλανήθηκε σε πολλές πολιτείες ώσπου να εγκατασταθεί με την οικογένειά του στην Καλιφόρνια. Ο αλκοολικός πατέρας του, πρώην πιλότος του αμερικανικού στρατού, τον στιγμάτισε και οι συγκρούσεις τους οδήγησαν τον νεαρό Σαμ να εγκαταλείψει το σπίτι του και να σταματήσει τις σπουδές γεωπονικής. Αλλωστε η φιγούρα του πατέρα που χανόταν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην έρημο τον επηρέασε βαθιά, γι’ αυτό και τη συναντάμε στα θεατρικά του έργα. Βαθιά όμως τον επηρέασε και η αγάπη του πατέρα του για την τζαζ. Δεν είναι τυχαίο ότι μία από τις πρώτες δουλειές που βρήκε ο Σαμ Σέπαρντ στη Νέα Υόρκη είναι σερβιτόρος σε ένα από τα πιο γνωστά τζαζ μπαρ. Εκεί, όπως λέει ο ίδιος, «κάθε βράδυ έφερνα παγάκια στη Νίνα Σιμόν για το ουίσκι της».
Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 αρχίζει να γράφει. Οι μικρές περιθωριακές σκηνές της Νέας Υόρκης, τα ναρκωτικά, η μουσική, η ποίηση μπαίνουν στη ζωή του. Τα έργα του έχουν απήχηση. Γνωρίζει τον Εντουαρντ Αλμπι αλλά και τον Αντονιόνι, γράφει σενάρια, συναντά τον Μικ Τζάγκερ, συνδέεται με την Πάτι Σμιθ, ακολουθεί τον Μπομπ Ντίλαν σε περιοδεία. Ο κινηματογράφος δεν αργεί να τον καλέσει. Παίζει σε παραγωγές του Χόλιγουντ (από όπου τον γνωρίζει το πλατύ κοινό) αλλά κυρίως σε ταινίες βασισμένες σε δικά του κείμενα (όπως το «Τρελοί για έρωτα» με την Κιμ Μπέισινγκερ). Τα αυτοβιογραφικά διηγήματά του «Τα χρονικά των Μοτέλ» γίνονται σενάριο στην ταινία του Βιμ Βέντερς «Παρίσι, Τέξας» (1984).
Σήμερα ζει οικογενειακώς σε ένα ράντζο στη Μινεσότα. Εκεί διατηρεί και έναν χώρο ειδικά διαμορφωμένο για ροντέο. H Αγρια Δύση εξακολουθεί να ζει μέσα του.
Το έργο του Σαμ Σέπαρντ «True West» ανεβαίνει από το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν σε μετάφραση – σκηνοθεσία – σκηνική σύλληψη Δημήτρη Μαυρίκιου. Εικαστικός συντονισμός – κοστούμια: Γιώργος Ζιάκας, σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης, μουσική: Μιχάλης Σκουρόπουλος, κίνηση: Βάλια Παπαχρήστου, φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος, κινηματογράφος: Αρης Μπαφαλούκας και βοηθός σκηνοθέτης: Δημήτρης Ντάσκας. Παίζουν: Νίκος Καραθάνος, Γιάννης Κότσιρας, Γιάννης Ζαβραδινός, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη. Στις 14 Φεβρουαρίου στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης θα πραγματοποιηθεί μια ανοιχτή γενική δοκιμή στη μνήμη του Καρόλου Κουν που πέθανε στις 14.2.1987. Οι παραστάσεις θα ξεκινήσουν στις 19 Φεβρουαρίου.
