ΕΙΝΑΙ ΜΑΘΗΤΕΣ, φοιτητές, εργαζόμενοι, ίσως οδηγούν αυτοκίνητο. Και όμως σπανίως τους συναντάμε στον δρόμο και σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Πρόκειται για τους ανθρώπους που βρίσκονται καθισμένοι σε αναπηρικά αμαξίδια αλλά η κινητική αναπηρία τους δεν μειώνει τη διάθεσή τους για μια καθημερινή, φυσιολογική ζωή. Τα άτομα με κινητικά προβλήματα αποτελούν το 3% (κατά προσέγγιση, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας) του πληθυσμού της χώρας μας. Ενα τροχαίο ατύχημα ή μια ασθένεια μπορεί να καθηλώσει κάθε άνθρωπο σε ένα αναπηρικό αμαξίδιο για κάποιο χρονικό διάστημα. Η κακή υποδομή των κτιρίων, οι ελλείψεις στις συγκοινωνίες και στους δρόμους γίνονται εμπόδια σε ανθρώπους που επιδιώκουν και έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν, να μοιράζονται και να προσφέρουν. Τα προβλήματα είναι πρακτικά, οι λύσεις υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θεωρούνται αυτονόητες.
Ενα οδοιπορικό στην Αθήνα αποκαλύπτει μια πόλη που αδυνατεί να εξυπηρετήσει τους κατοίκους της, ίσως γιατί η ίδια είναι μια πόλη με ειδικές ανάγκες. Παρακολουθήσαμε έναν άνθρωπο καθισμένο σε αναπηρικό καρότσι στη διαδρομή του στους δρόμους της Αθήνας και επισημάναμε κάποιες από τις δυσκολίες που συναντά σε απλές δραστηριότητες. Ο κ. Γεράσιμος Πόλης, αρχιτέκτων, εργάζεται στο υπουργείο Υγείας ως υπεύθυνος για το θέμα της πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες και γνωρίζει καλά το πρόβλημα, που θα μπορούσε να επιλυθεί με απλές ρυθμίσεις, όπως τονίζει.
Ο Γεράσιμος Πόλης σπούδασε στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου. Η είσοδος, όπως φαίνεται στη φωτογραφία, δεν είναι προσβάσιμη. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του είχε τοποθετηθεί ειδική ράμπα για τη διευκόλυνσή του, η οποία μετά την αποφοίτησή του απομακρύνθηκε.
.
Θεωρητικά, κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα στη διασκέδαση, στην ψυχαγωγία και στη γνώση. Ή μήπως όχι; Η αρχιτεκτονική του Μουσείου είναι αξιοθαύμαστη, αλλά η είσοδος δεν έχει γίνει προσβάσιμη για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Τα περισσότερα θέατρα, οι κινηματογράφοι, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα πανεπιστήμια δεν έχουν την κατάλληλη υποδομή για να υποδεχθούν άτομα με κινητικές δυσκολίες. Δεν υπάρχουν ράμπες ούτε κατάλληλες είσοδοι, ενώ οι ανελκυστήρες είναι συχνά μια πολυτέλεια! Αν κάποιος αποφασίσει να δειπνήσει, θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ των λίγων εστιατορίων που είναι προσβάσιμα. «Οσον αφορά τα WC έχουμε… ισότητα, καθώς οι δημόσιες τουαλέτες είναι τόσο λίγες και σε τέτοια κατάσταση που ούτε ένας αρτιμελής άνθρωπος μπορεί να τις χρησιμοποιήσει!», σχολιάζει ο κ. Πόλης.
Αν χρειαστεί να κάνει ένα τηλεφώνημα, το πρόβλημα είναι μεγάλο, καθώς τα καρτοτηλέφωνα είναι τοποθετημένα σε τέτοιο ύψος που κάνει τη χρήση αδύνατη για έναν άνθρωπο ο οποίος μετακινείται με αναπηρικό καρότσι. ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ
Αν ένας ανάπηρος σε καρότσι αποφασίσει να μετακινηθεί με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, θα πρέπει να επιλέξει κάποια γραμμή που διαθέτει λεωφορεία με χαμηλό δάπεδο και ειδική ράμπα στην είσοδο, η οποία ενεργοποιείται προκειμένου να ανεβεί το αμαξίδιο στο όχημα. Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ, 614 από τα 1.800 οχήματα που κυκλοφορούν είναι προσβάσιμα. «Ενας κάτοικος Χαλανδρίου είχε χρόνια να επισκεφτεί την Αθήνα, γιατί δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο», διηγείται ένας οδηγός αστικού λεωφορείου. Το μετρό αναμένεται να δώσει τη λύση σε ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος της μετακίνησης, καθώς υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τα άτομα με κινητικές δυσκολίες. Στον υπάρχοντα ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, πάντως, μόλις 6 από τους 23 σταθμούς είναι προσβάσιμοι.
Τα πεζοδρόμια κρύβουν παγίδες για έναν άνθρωπο που κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο. Λακκούβες, πινακίδες, δέντρα, κολόνες, πάγκοι μικροπωλητών, ακόμη και σταθμευμένα αυτοκίνητα καταλαμβάνουν τους χώρους που ανήκουν αποκλειστικά στους πεζούς. «Οι μητέρες με τα καρότσια είναι οι μεγαλύτεροι σύμμαχοί μας, γιατί συχνά τους είναι αδύνατον να περάσουν με τα παιδιά τους», λέει ο κ. Πόλης. Σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, έχουν γίνει κάποιες προσπάθειες ώστε να γίνουν προσβάσιμα τα πεζοδρόμια Στα περισσότερα όμως η κατάσταση παραμένει προβληματική.
Ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός προβλέπει την πρόσβαση σε όλα τα νέα κτίρια. Τα παλαιά, όμως, συνήθως έχουν σκαλιά και δεν επιτρέπουν την είσοδο σε άτομα με κινητικά προβλήματα. Οι περισσότερες τράπεζες δεν έχουν κατάλληλα διαμορφωμένη είσοδο, ενώ τα μηχανήματα που λειτουργούν με τις ειδικές κάρτες βρίσκονται σε θέσεις μη προσβάσιμες για κάποιον που κάθεται σε καρότσι. Παρ’ όλα αυτά, οι τράπεζες διαφημίζουν την εικοσιτετράωρη εξυπηρέτηση των πελατών τους! Δεν έχουν ούτε την… πολυτέλεια να ψηφίσουν!
Πριν από δύο εβδομάδες οι έλληνες πολίτες εξάσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα. Οσοι μετακινούνται με αναπηρικό αμαξίδιο, όμως, δεν είχαν την… πολυτέλεια να μπουν στο παραβάν και να ρίξουν τον φάκελο στην κάλπη. Τα κτίρια που χρησιμοποιούνται ως εκλογικά καταστήματα μοιάζουν με απροσπέλαστα κάστρα για τα άτομα με κινητική αναπηρία. Ετσι και φέτος, παρ’ όλο που υπήρχε εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών που προέβλεπε τη διαδικασία της ψηφοφορίας από τα άτομα με ειδικές ανάγκες σε χώρους των κτιρίων που να είναι προσιτοί και να εξασφαλίζουν τη μυστικότητα της ψήφου, τα προβλήματα ήταν αρκετά. Ο Γιάννης Κουφάλης, 43 ετών, αγιογράφος, αντιμετώπισε την άρνηση της δικαστικής αντιπροσώπου να κατεβεί στο ισόγειο για να διευκολύνει τη διαδικασία, γιατί προφανώς αγνοούσε την εγκύκλιο. Τελικά, ο κ. Κουφάλης εξάσκησε το εκλογικό του δικαίωμα μετά από έντονη διαμαρτυρία, καθώς δεν δέχτηκε να τον μεταφέρουν «σαν σακί» από τα σκαλιά. «Είναι υποτιμητικό να θεωρείσαι πολίτης με ίσα δικαιώματα και να μην μπορείς να συμμετέχεις με αξιοπρέπεια», σχολιάζει ο Γεράσιμος Πόλης που ψήφισε σε έναν διάδρομο παρουσία του δικαστικού αντιπροσώπου.
Τα ιδιωτικά αυτοκίνητα με το αναπηρικό σήμα διευκολύνουν τους αναπήρους στις μετακινήσεις τους, αλλά οι ειδικές θέσεις στάθμευσης είναι περιορισμένες και συνήθως κατειλημμένες.
