Τρέχουν και δεν φτάνουν στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας. Λιγότερο από δύο εβδομάδες απομένουν μέχρι την έναρξη της φετινής Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου, της μεγαλύτερης πολιτικής διάσκεψης της Ευρώπης σε γερμανικό έδαφος.
Εκατοντάδες εργαζόμενοι, εθελοντές και φοιτητές προσπαθούν να κλείσουν τις τελευταίες εκκρεμότητες, από καθυστερημένες διαπιστεύσεις δημοσιογράφων μέχρι το πώς θα ικανοποιηθούν όλες οι επιθυμίες των υψηλόβαθμων συμμετεχόντων. Οχι, ο Τζέι Ντι Βανς, ο αμερικανός αντιπρόεδρος, δεν αναμένεται φέτος να δώσει μαθήματα «αμερικανικής δημοκρατίας», όπως πέρυσι, στους Ευρωπαίους. Θα είναι απών.
Αλλά υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι θα έρθει ο Μάρκο Ρούμπιο, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών. «Αυτό θα με χαροποιούσε ιδιαίτερα» λέει στο «Β» και σε άλλα διεθνή έντυπα ο Βόλφγκανγκ Ισινγκερ, πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου. «Γιατί, όπως όλοι γνωρίζετε, έχει διπλό αξίωμα. Είναι ταυτόχρονα υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, όπως ο Χένρι Κίσινγκερ πριν από 50 χρόνια. Εκτός από αυτό, αναμένουμε μαζική συμμετοχή από το αμερικανικό Κογκρέσο».
Μαζική παρουσία του Κογκρέσου
Επί έξι χρόνια πρέσβης στις ΗΠΑ, ο Ισινγκερ, διπλωμάτης παλαιάς σχολής και από το 2008 στο τιμόνι της Διάσκεψης, γνωρίζει πολύ καλά το παγκόσμιο διπλωματικό γίγνεσθαι και ξέρει συνήθως να διαβάζει τα μηνύματα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Αλλά τον τελευταίο χρόνο δυσκολεύεται χωρίς να χάνει την αισιοδοξία του.
«Το σημαντικό ερώτημα είναι πώς μπορεί και πρέπει η Ευρώπη να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή της σε αυτή τη δύσκολη και επικίνδυνη διεθνή συγκυρία, πώς μπορεί να γίνει πιο σεβαστή και ικανή να δράσει» λέει θέτοντας το κρίσιμο ερώτημα.
«Υπό αυτό το πρίσμα, το πλεονέκτημα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου όσον αφορά τις ΗΠΑ είναι ότι πρόκειται για τον μοναδικό χώρο σε ολόκληρο τον κόσμο όπου κάθε χρόνο, και φέτος πιο έντονα, συγκεντρώνεται το ένα τέταρτο των γερουσιαστών και βουλευτών σε ένα κτίριο και μια αίθουσα. Το ενδιαφέρον από το Καπιτώλιο, τον Λευκό Οίκο, το Πεντάγωνο και ανώτερους αξιωματούχους είναι τεράστιο».
Αυτό ακριβώς το πλεονέκτημα θα εκμεταλλευτεί πιο ενεργά φέτος η Διάσκεψη για να ενισχύσει τη φωνή της Ευρώπης, της ΕΕ. Σε αυτή την ΕΕ η Γερμανία, όπως διακηρύσσει σε κάθε ευκαιρία ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς από την ανάληψη των καθηκόντων του τον περασμένο Μάιο, θέλει να αναλάβει ηγετικό ρόλο.
Ο γερμανός καγκελάριος θα κάνει την παρθενική του εμφάνιση στη Διάσκεψη στο αξίωμα αυτό και θα χρησιμοποιήσει το βήμα που θα του δοθεί, όπως έγινε και στο Νταβός, για να επαναλάβει ότι η Γερμανία είναι παρούσα και έτοιμη, μαζί με τους εταίρους της στην ΕΕ, να αναλάβει τις υποχρεώσεις που της αναλογούν από την οικονομική της δύναμη.
Χώρες-δούρειοι ίπποι, όπως η Ουγγαρία, είναι το τελευταίο που χρειάζεται αυτή τη στιγμή η ΕΕ. Ο Ισινγκερ δεν κρύβει ότι είναι ένθερμος υποστηρικτής της λήψης αποφάσεων με πλειοψηφία. «Απαιτεί μερικές φορές δύσκολους συμβιβασμούς, αλλά τελικά είναι ευκολότερο να επιβληθούν τα συμφέροντα της ΕΕ για να μην αφήνουμε στη διακριτική ευχέρεια του ενός ή του άλλου μέλους να μας καταδικάζει στη σιωπή».
΄Η στον ρόλο της γλάστρας, προσθέτει, όπως στο Σαρμ ελ Σεΐχ τον περασμένο Οκτώβριο για την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας για τη Γάζα. «Δεν το βρήκα σωστό που η ΕΕ δεν συμμετείχε εξ αρχής στις διαπραγματεύσεις» παρατηρεί διαλέγοντας πολύ προσεκτικά τα λόγια του.
Φτάνουν τα «μοιρολόγια» για ΝΑΤΟ
Μήπως όμως συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις στο Ουκρανικό; Εκτός από κάποιες πρωτοβουλίες από τα κράτη της λεγόμενης «Συμμαχίας των Προθύμων» υπό τη στενή ή διευρυμένη σύνθεσή της, στο Αμπου Ντάμπι (όπου διεξάγονται τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας) δεν έχει προβλεφθεί καρέκλα για την ΕΕ.
«Λυπάμαι πολύ που, μετά την έναρξη της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, εμείς στη Δύση – οι ΗΠΑ και οι ευρωπαίοι εταίροι τους – δεν δημιουργήσαμε εξαρχής μια ομάδα επαφής, όπως έγινε π.χ. στον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, ώστε να μιλάμε με μία φωνή και όχι με πολλές διαφορετικές».
Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου καλεί τους ευρωπαίους εταίρους του ΝΑΤΟ να μη μοιρολογούν προβλέποντας το τέλος των διατλαντικών σχέσεων. «Μπορεί κανείς να κάνει λόγο για ρήξη αξιοπιστίας, αλλά το ΝΑΤΟ υπάρχει, ο ανώτατος στρατιωτικός του ΝΑΤΟ είναι ακόμα Αμερικανός. Εξακολουθούν να υπάρχουν 80.000 αμερικανοί στρατιώτες στην Ευρώπη. Ισως ο αριθμός τους να μειωθεί, αλλά δεν έχω ακούσει ότι θα αποσυρθούν όλοι. Το ΝΑΤΟ απέκτησε πρόσφατα άλλα δύο μέλη (σ.σ. τη Φινλανδία και τη Σουηδία), άρα είναι ζωντανό κι ενεργό».
Ενέσεις αισιοδοξίας ενός έμπειρου, ακάματου και βαθιά ευρωπαϊστή γερμανού διπλωμάτη, που τον Απρίλιο συμπληρώνει τα 80 του χρόνια. «Πιστεύω ότι η Ευρώπη πρέπει να λάβει θεμελιώδεις αποφάσεις, διότι διαφορετικά κινδυνεύει να υποσκελιστεί κι από άλλους, όχι μόνο από τη Ρωσία» λέει. Πόσο καιρό θα βρίσκεται ακόμη στο τιμόνι της Διάσκεψης; Διάδοχός του ορίστηκε πέρυσι ο Νορβηγός Γενς Στόλτενμπεργκ μετά από 10 χρόνια ως γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Αλλά τα σχέδια πάγωσαν, επειδή η Νορβηγία οδηγήθηκε σε πρόωρες εκλογές και ο Στόλτενμπεργκ αποδέχθηκε τη θέση του υπουργού Οικονομικών. «Ως υπουργός Οικονομικών πρέπει πρώτα να περάσει τον προϋπολογισμό του από το Κοινοβούλιο. Και κάποια στιγμή, μέσα στη χρονιά, θα μου τηλεφωνήσει και θα μου πει “I’ m coming” και τότε θα του πω “thank you very much”» λέει με χιούμορ.
«Η Ευρώπη είναι σημαντική για τις ΗΠΑ»
Ισως λοιπόν η επερχόμενη Διάσκεψη του Μονάχου να είναι για τον Ισινγκερ η τελευταία στη μακρά του θητεία. Ποια είναι η παρακαταθήκη του; «Ελπίζω ότι η μεγάλη παρουσία αμερικανών νομοθετών φέτος θα δώσει την ευκαιρία να γίνουν ωφέλιμες και χρήσιμες συζητήσεις, να ακούσουν γιατί έχουμε απογοητευτεί τελευταία από την αμερικανική πολιτική, ώστε να μην απομακρυνθούμε ακόμη περισσότερο.
Ελπίζω ότι η Αμερική θα εκτιμήσει την αξία του κράτους δικαίου, όπως τη μάθαμε εμείς οι Γερμανοί από τους Αμερικανούς μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ότι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους με τη συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη είναι σημαντική για τις ΗΠΑ και δεν πρέπει να την εγκαταλείψουν. Θα ήταν ωραίο» λέει.
Βερολίνο, Ανταπόκριση, Ειρήνη Αναστασοπούλου
