Οι γεωοικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες είναι χωρίς αμφιβολία χαοτικές και εμφανώς αβέβαιες, δοκιμάζοντας τις προγνωστικές ικανότητες τόσο των αναλυτών όσο και των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως. Πλήθος γεγονότων και εξελίξεων διαμορφώνουν περιβάλλον παρατεταμένης αστάθειας στον κόσμο, όπου πλέον δεν υπάρχουν βεβαιότητες, παρά μόνο κίνδυνοι και επισφάλειες.
Η εδώ και έναν χρόνο δασμολογική πολιτική του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, στο όνομα της διεκδικούμενης παραγωγικής ανασυγκρότησης και βιομηχανικής αναγέννησης, αλλοίωσε τους όρους και τους κανόνες του ανταγωνιστικού διεθνούς εμπορίου.
Καταναγκασμοί
Στην προσπάθειά του να διατηρήσει τα πρωτεία και να επικρατήσει της διεθνούς οικονομικής σκηνής έναντι της παραγωγικά και τεχνολογικά ανερχόμενης Κίνας, ήλθε σε ρήξη με τους δυτικούς συμμάχους, κλόνισε τη συνοχή του ΝΑΤΟ και επιχείρησε να επιβάλει καταναγκασμούς, μέσω της ιδιότυπης πολιτικής «συναλλακτικής ισχύος» που υιοθέτησε στις διεθνείς σχέσεις, μη διστάζοντας ακόμη και την διά των κανονιοφόρων ευθεία αρπαγή περιουσιακών στοιχείων άλλων χωρών.
Ηδη έχει επέμβει στη Βενεζουέλα, διεκδίκησε τη Γροιλανδία από τη Δανία, τώρα δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την επανάκτηση της Διώρυγας του Παναμά, απειλεί το Μεξικό, την Κολομβία και τις περισσότερες των χωρών της Λατινικής Αμερικής, πιέζει ποικιλοτρόπως τον Καναδά, υποκινώντας ακόμη και τις αυτονομιστικές δυνάμεις της Αλμπέρτα, επέδρασε και επιδρά στη Μέση Ανατολή επιτιθέμενος και πολιορκώντας το Ιράν και ταυτόχρονα επιχειρεί μέσω της ειρήνευσης στην Ουκρανία να προσεταιριστεί τη Ρωσία και να την αποκόψει από την Κίνα.
Ανασύσταση
Εναν χρόνο μετά την αλλοπρόσαλλη και εν πολλοίς αντιφατική στάση του, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτυγχάνουν να επιτύχουν την επιδιωκόμενη βιομηχανική ανασύσταση, το ομοσπονδιακό έλλειμμα ξεπέρασε το 6% του ΑΕΠ, το αμερικανικό δημόσιο χρέος έφθασε τα 38,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, εντός του 2026 θα χρειαστεί η αναχρηματοδότηση χρεών ύψους σχεδόν 10 τρισεκατομμυρίων, σε καιρούς κατά τους οποίους οι αγορές ομολόγων είναι ανάστατες, οι τοποθετήσεις σε χρυσό περισσεύουν, η εμπιστοσύνη απέναντι στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία υποχωρεί, όπως δηλώνει η ταλάντευση τελευταία της Γουόλ Στριτ από τις αμφιβόλου αποτελέσματος υπερδαπάνες του κύκλου των ισχυρών ομίλων της Τεχνητής Νοημοσύνης, και το δολάριο τείνει να αμφισβητηθεί ως κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα.
Επιπρόσθετα, η εσωτερική κατάσταση στις ΗΠΑ είναι εμπόλεμη. Η αντιμεταναστευτική πολιτική έχει διχάσει την αμερικανική κοινωνία, οι εντάσεις περισσεύουν και όλο αυτό το κλίμα διώξεων μόνο αφαιρεί και δεν προσθέτει δυνάμεις στην αμερικανική οικονομία. Εσωτερικά η χώρα βιώνει συνθήκες εμφύλιας σύγκρουσης, με τις αντιθέσεις να πολλαπλασιάζονται και τις ανισότητες να διευρύνονται.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έφθασαν σε διάστημα ενός έτους να έχουν απέναντί τους σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη. Πλέον οι αντισυσπειρώσεις περισσεύουν, η Ευρώπη διεκδικεί εμφανώς πια την αμυντική και οικονομική αυτονόμησή της, η Μεγάλη Βρετανία, ο Καναδάς, η Βραζιλία, η Αυστραλία, ακόμη και η Αργεντινή του Μιλέι, συμμάχου και ομοϊδεάτη του Τραμπ, κινούνται αναλόγως.
Επανασύνδεση
Το προηγούμενο διάστημα πλήθος ηγετών επισκέφθηκε το Πεκίνο προκειμένου να υπογράψει εμπορικές συμφωνίες και να επιβεβαιώσει τη διατήρηση και την ενίσχυση των δεσμών με την Κίνα. Μέχρι και ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Κιρ Στάρμερ επισκέφθηκε την κινεζική πρωτεύουσα, σε μια προσπάθεια επανασύνδεσης των σχέσεων έπειτα απο οχτώ χρόνια αντιπαλότητας και έντασης.
Για να μη μιλήσουμε για τον καναδό πρωθυπουργό, ο οποίος εγκατέλειψε εν ριπή οφθαλμού χρόνια αντιπαλότητας με την Κίνα. Δεν είναι τυχαίο ότι το εμπορικό της πλεόνασμα, σε εποχή επιθετικής δασμολογικής πολιτικής από την πλευρά των ΗΠΑ, ξεπέρασε το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, αποδεικνύοντας τη διείσδυσή της στις υπόλοιπες αγορές και ιδιαιτέρως στις δυναμικές και ταχέως εξελισσόμενες του παγκόσμιου Νότου.
Η Κίνα
Ούτε επίσης είναι αδιάφορο το γεγονός ότι οι Κινέζοι επισήμως διά του προέδρου τους Σι μιλούν για σχέδια οικονομικής ενοποίησης των αγορών της Νοτιοανατολικής Ασίας και ανάδειξης του γουάν σε αποθεματικό νόμισμα. Κατά τα φαινόμενα, οι ΗΠΑ υπερτιμούν τις δυνατότητές τους και υποτιμούν τις δυνατότητες των άλλων. Η Κίνα φανέρωσε την περασμένη χρονιά πρωτοφανείς σε εύρος και βάθος παραγωγικές, κατασκευαστικές και τεχνολογικές δυνατότητες και είναι αυτές εν τέλει που κινούν τις παγκόσμιες οικονομικές υποθέσεις, παρά οι δασμοί του Τραμπ. Η αποτελεσματικότητα του κινεζικού συστήματος διακυβέρνησης και η ανταγωνιστικότητα της κινεζικής οικονομίας δείχνουν ακαταμάχητες στον παρόντα χρόνο και είναι προϊόν του απόλυτου και μακροχρόνιου συντονισμού όλων των επιμέρους πολιτικών.
Εκπαίδευση, πανεπιστήμια, έρευνα, νέες τεχνολογίες, αυτοματισμοί, ρομποτική, πατέντες, ενέργεια, διασύνδεση, κατασκευές-υποδομές, περιβάλλον, μεταφορές, βιομηχανική παραγωγή, πιστώσεις και εξαγωγικό εμπόριο, δείχνουν απόλυτα συντονισμένα μεταξύ τους σε κλίμακα 1,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων συνθέτοντας το κινεζικό θαύμα που πλέον μοιάζει να μην έχει αντίπαλο.
«Η δύναμη και η υγεία των θεμελιωδών μεγεθών ορίζουν τις οικονομικές εξελίξεις σε τοπικό και διεθνές επίπεδο» σχολιάζει συχνά-πυκνά ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας ότι τα θεμελιώδη μεγέθη στις ΗΠΑ μάλλον αδυναμία παρά δυναμισμό και οικονομική υγεία φανερώνουν σε τούτη την ταραγμένη εποχή του ανορθολογικού Ντόναλντ Τραμπ.
Αστάθεια
Επιπλέον, δεν κρύβει τους κινδύνους που απορρέουν από τις συνθήκες αστάθειας των αγορών και ιδιαιτέρως από την υποχώρηση της εμπιστοσύνης απέναντι στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Ο κ. Στουρνάρας υπογραμμίζει τις απειλές για την αμερικανική και ευρωπαϊκή οικονομία που πηγάζουν από το «σκιώδες» τραπεζικό σύστημα, από αυτό τον ευρύτατο κύκλο επενδυτικών κεφαλαίων, hedge funds, κρυπτονομισμάτων και λοιπών σχημάτων με ισολογισμούς τρισεκατομμυρίων δολαρίων που δεν εποπτεύονται από τις κεντρικές τράπεζες.
Οι Αμερικανοί αντιτίθενται σε περιορισμούς και ελέγχους, θεωρούν ότι δεν ενέχουν συστημικούς κινδύνους, παρά το μέγεθός τους. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντιθέτως εκτιμά ότι ενσωματώνουν πολλούς κινδύνους, οι οποίοι πηγάζουν από τη μόχλευση που δημιουργούν μέσω του δανεισμού τους από τα επίσημα τραπεζικά συστήματα για τις πράξεις αντιστάθμισης κινδύνων και των παραγώγων στα οποία συμμετέχουν.
Τράπεζες
Πολλές ευρωπαϊκές τράπεζες είναι εκτεθειμένες και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει αποφασίσει να απαιτήσει, αξιοποιώντας τις ρυθμίσεις της Βασιλείας 3, πρόσθετες προβλέψεις κεφαλαίων από τα τραπεζικά ιδρύματα που διατηρούν τέτοια έκθεση. Εχει επίσης ενδιαφέρον το γεγονός ότι στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αντιτίθενται στην προοπτική των κρυπτονομισμάτων, ακόμη και των stablecoins, των σταθερών κρυπτονομισμάτων που είναι συνδεδεμένα με παραδοσιακά νομίσματα. Και αυτό γιατί, όπως σημειώνουν, οδηγούν σε «ιδιωτικοποίηση του χρήματος» και σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις.
Αντιθέτως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προκρίνει και επιταχύνει την καθιέρωση του ψηφιακού ευρώ. Περιττό να σημειώσουμε ότι η Κίνα αντιτίθεται στη λογική των κρυπτονομισμάτων…
