Μην αναρωτιέστε για τις ρυθμίσεις της οθόνης σας – η τιμή του πετρελαίου που βλέπετε είναι σωστή.
Και μόνο οι ειδήσεις από τη Βενεζουέλα και το Ιράν – πόσο μάλλον ο συνδυασμός τους – ήταν κάποτε αρκετές για να εκτοξευθούν οι τιμές του αργού πετρελαίου. Η σημερινή αγορά είναι διαφορετική και αυτό μπορεί να κάνει την ήδη δύσκολη περίοδο για τους επενδυτές στον τομέα της ενέργειας ακόμη δυσκολότερη.
Η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από αμερικανικές δυνάμεις τις προηγούμενες μέρες αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για το καθεστώς της χώρας, από τότε που μια απόπειρα πραξικοπήματος και μια γενική απεργία, πριν από 23 χρόνια, παραλίγο να εκδιώξουν τον προκάτοχο του Μαδούρο, Ούγο Τσάβες. Τότε οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν σχεδόν κατά 40% μέσα σε λίγους μήνες, καθώς χιλιάδες εργαζόμενοι στον πετρελαϊκό τομέα απολύθηκαν και η παραγωγή κατέρρευσε.
Τότε όμως η Βενεζουέλα παρήγε ακόμη περισσότερο από το 3% του παγκόσμιου πετρελαίου, και μάλιστα σε μια περίοδο χωρίς πλεονάζουσα προσφορά. Σήμερα, σε μια αγορά που είναι κορεσμένη, η Βενεζουέλα παράγει περίπου 900.000 βαρέλια την ημέρα, δηλαδή λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας παραγωγής.
Πτώση τιμών
Την ίδια στιγμή, οι βίαιες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν ξυπνούν μνήμες από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 στη χώρα. Τότε η παραγωγή αργού πετρελαίου κατέρρευσε, μειώνοντας κατά 7% την παγκόσμια προσφορά και αυξάνοντας τις τιμές κατά 150%.
Η Βενεζουέλα και το Ιράν συγκαταλέγονται στα πέντε ιδρυτικά μέλη του OPEC και εξακολουθούν να είναι σημαντικές πετρελαιοπαραγωγοί, αν και πολύ λιγότερο από ό,τι την εποχή εκείνων των αναταράξεων. Οι τιμές του αργού μόλις κατέγραψαν πτώση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά – πρωτοφανές –, ενώ στην αγορά εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη υπερπροσφορά, καθώς ο OPEC χαλαρώνει σταδιακά τις εθελοντικές περικοπές παραγωγής.
Επιπλέον, στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο αγορές πετρελαίου: η επίσημη αγορά, όπου τηρούνται οι αρχές της διαφάνειας, και μια αγορά που όλοι προσποιούνται ότι δεν υπάρχει, όπου διακινούνται ποσότητες από χώρες όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Βενεζουέλα, οι οποίες βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων. Πολλά από αυτά τα βαρέλια ακολουθούν περίπλοκες διαδρομές μέσω «σκιωδών δεξαμενοπλοίων» και αγοράζονται από χώρες όπως η Τουρκία, η Ινδία και η Κίνα σε τιμές ευκαιρίας.
Εξορθολογισμός
Προς το παρόν, οι Αρχές στο Καράκας και την Τεχεράνη αντέχουν. Αν τα πράγματα δεν γίνουν εξαιρετικά βίαια, μια αλλαγή του καθεστώτος δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ακόμη και αρνητική για τις τιμές του αργού – επιφέροντας και έναν εξορθολογισμό της αγοράς.
Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ είναι ταυτόχρονα μεγάλος εξαγωγέας και εισαγωγέας αργού, επειδή τα διυλιστήριά τους έχουν σχεδιαστεί για να επεξεργάζονται τα είδη πετρελαίου που παράγει η Βενεζουέλα και όχι το ελαφρύτερο αργό που βγαίνει από τα εγχώρια σχιστολιθικά κοιτάσματα. Ετσι, εκατομμύρια βαρέλια παγκοσμίως διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις και κοστίζουν περισσότερο για να μετατραπούν σε προϊόντα όπως το ντίζελ και η βενζίνη.
Οι μετοχές
Αν οι πρόσφατες εξελίξεις οδηγήσουν σε χαλάρωση των κυρώσεων, το ράλι της προηγούμενης Δευτέρας στις μετοχές αμερικανικών διυλιστηρίων και εταιρειών υπηρεσιών φαίνεται λογικό – όχι όμως κατ’ ανάγκην και ο ενθουσιασμός για τους παραγωγούς καθαρού πετρελαίου.
Η Χελίμα Κροφτ, επικεφαλής της παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της RBC Capital Markets, επισημαίνει ότι το υψηλό κόστος, οι άλυτες νομικές εκκρεμότητες και το επίπεδο ασφάλειας στη Βενεζουέλα καθιστούν την αναβίωση της παραγωγής με αμερικανική συμμετοχή δύσκολη υπόθεση, παρά την αισιοδοξία του προέδρου Τραμπ.
Η μεγαλύτερη αλλαγή για την πετρελαϊκή αγορά από τις εποχές του 1979 και του 2003 έχει συντελεστεί στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ραγδαία ανάπτυξη του fracking, δηλαδή της υδραυλικής ρωγμάτωσης για την εξόρυξη πετρελαίου από σχιστολιθικά κοιτάσματα, μετέτρεψε την Αμερική σε κορυφαίο παραγωγό παγκοσμίως και έκανε την προσφορά πολύ πιο ευαίσθητη στις τιμές. Οι παραγωγοί μπορούν να αυξομειώνουν την παραγωγή πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι παλαιότερα σε περίπτωση κρίσεων ή υφέσεων. Φυσικά, αυτό σημαίνει ότι η σχέση ρίσκου – απόδοσης στην αποκατάσταση παλιών, ασυντήρητων πετρελαιοπηγών σε μια ασταθή χώρα όπως η Βενεζουέλα είναι πλέον διαφορετική. Το fracking αλλάζει και τους πολιτικούς υπολογισμούς της Ουάσιγκτον. Στρατιωτικές ενέργειες, όπως η σύλληψη του Μαδούρο και ο βομβαρδισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν τον Ιούνιο, έχουν ελάχιστη έως μηδενική επίδραση στις τιμές στα πρατήρια και ακόμη μικρότερη στην αμερικανική οικονομία.
Η πετρελαϊκή βιομηχανία σήμερα είναι πολύ διαφορετική από ό,τι στην εποχή του πατέρα σας ή του παππού σας.
