Με την επικείμενη αναθεώρηση να επικεντρώνεται στις διατάξεις για την ποινική ευθύνη των υπουργών (άρθρο 86), σε συνάρτηση με την ακολουθούμενη και τελευταία προβληματική πολιτική πρακτική για τη διερεύνηση τυχόν αδικημάτων τους, ο δημόσιος διάλογος και η πολιτική αντιπαράθεση εστιάζoυν στο πώς στο μέλλον τα πολιτικά πρόσωπα θα ερευνώνται και θα διώκονται ποινικά στη χώρα μας.
Με δεδομένο πως μόνο στην έρευνα και στη δίωξη των πολιτικών επικεντρώνονται πλέον τα συνταγματικά προβλήματα, μιας και από χρόνια οι πολιτικοί δικάζονται από Ειδικό Δικαστήριο με ανώτατους δικαστικούς, έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς οι συγκρούσεις συνταγματολόγων και οι πολιτικές προσεγγίσεις ορισμένων, με απόλυτο τρόπο, δεν προσφέρονται για σοβαρή συζήτηση σε ένα τόσο σημαντικό συνταγματικό, πολιτικό και κοινωνικό θέμα.
Τι ισχύει
Ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα με τη σειρά.
Ευρωπαϊκά κράτη όπου το σύστημα που ισχύει σε μας (η αλήθεια είναι με απόλυτο τρόπο), η Βουλή να έχει το μονοπώλιο της έρευνας ή να μετέχει καθοριστικά στη δίωξη των πολιτικών, ισχύει και στις ακόλουθες χώρες με εξαιρετικά ενδιαφέρουσες σε σχέση με τα καθ’ ημάς παραλλαγές, αλλά με κοινό παρονομαστή ότι το Κοινοβούλιο μετέχει λιγότερο ή περισσότερο ουσιαστικά στις διαδικασίες δίωξης των πολιτικών προσώπων.
Η άσκηση της ποινικής δίωξης κατά πολιτικών με τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου προβλέπεται σε:
- Αυστρία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία όπου η Επιτροπή Συνταγματικού Δικαίου του Κοινοβουλίου εκφέρει γνώμη σχετικά με τα νομικά ζητήματα, ενώ σε Ελλάδα, Ισλανδία, Ιταλία, Λιχτενστάιν, Λιθουανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία το Κοινοβούλιο αποφασίζει για την απαγγελία της κατηγορίας κατά πολιτικών.
Υπάρχουν όμως και χώρες, όπως:
- Η Ρουμανία, η Σλοβενία, η Σλοβακία και η Σουηδία, όπου την απόφαση λαμβάνει κοινοβουλευτική επιτροπή για αδικήματα που έχουν ποινή πάνω από τρία χρόνια.
- Στην Ισπανία η απαγγελία κατηγορίας για προδοσία ή για οποιοδήποτε αδίκημα κατά της ασφάλειας του κράτους εναντίον υπουργών απαιτεί την πρωτοβουλία του ενός τετάρτου των μελών του Κογκρέσου και την έγκριση της απόλυτης πλειοψηφίας του.
- Στη Λιθουανία η συγκατάθεση του Κοινοβουλίου μπορεί να αντικατασταθεί από εκείνη του Προέδρου της Δημοκρατίας όταν το Κοινοβούλιο δεν συνεδριάζει.
- Στη Ρουμανία καθένα από τα αντιπροσωπευτικά σώματα ή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν την άσκηση ποινικής δίωξης κατά μελών της κυβέρνησης.
- Στη Γερμανία, στην Αγγλία και στην Ιρλανδία τα πολιτικά πρόσωπα διώκονται και δικάζονται όπως και οι πολίτες.
- Ομως, σε ορισμένα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας προβλέπεται απόφαση του τοπικού κοινοβουλίου για την άσκηση δίωξης κατά πολιτικών προσώπων, που δικάζονται από το Συνταγματικό Δικαστήριο.
- Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, από την άλλη, ισχύει ο θεσμός του impeachment με εφαρμογή και για τον πρόεδρο, όπου και τα δύο νομοθετικά σώματα συμμετέχουν στη διαδικασία με τη Βουλή των Αντιπροσώπων να ασκεί τη δίωξη και τη Γερουσία να αποφασίζει.
Η πρόταση
Με άλλα λόγια, η συμμετοχή του Κοινοβουλίου αποτελεί συνταγματική πρόβλεψη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όχι όμως με τόσο απόλυτο τρόπο όπως σε μας, που απαγορεύεται από το Σύνταγμα η Δικαιοσύνη να ερευνήσει πολιτικούς ή να ασκήσει διώξεις σε βάρος τους.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η κυβερνητική πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου 86 που αποκάλυψε «Το Βήμα», όπου προτείνεται η έρευνα κατά πολιτικών για ποινικά αδικήματα να γίνεται από δικαστικό σχηματισμό με ανώτατους δικαστές και η επικύρωση της προτεινόμενης δίωξης από την Ολομέλεια της Βουλής.
Η Δικαιοσύνη
Πιθανότατα αυτή η αρχική κυβερνητική προσέγγιση να μεταβληθεί ως προς επιμέρους θέματα, αλλά η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση στο επίπεδο τουλάχιστον της πρότασης θα είναι περιορισμένη συμμετοχή της Βουλής, ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης και βέβαια κατάργηση των προανακριτικών επιτροπών, όπως αποκάλυψε «Το Βήμα».
