Το μεσημέρι της περασμένης Κυριακής ο δραστήριος Πολιτιστικός Σύλλογος Ηπειρωτών Γαλατσίου – Λαμπρινής είχε προγραμματίσει την ετήσια εκδήλωσή του για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας στην αίθουσα δεξιώσεων Γοργόνα στη Νέα Χαλκηδόνα. Την ώρα που, υπό τους ήχους του κλαρίνου, το κέφι άναβε στην αίθουσα, οι συμμετέχοντες εντυπωσιάζονταν από την έκτακτη εμφάνιση στον χώρο της εκδήλωσής τους όχι ενός, ούτε δύο, αλλά τριών υπουργών που το κοινό τους στοιχείο είναι ότι πολιτεύονται στην περιοχή, στον Βόρειο Τομέα της παλαιάς Β’ Αθηνών.
Πρώτος στον χώρο κατέφθασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης. Χαιρέτησε και χαιρετήθηκε από τους παρισταμένους και αποχώρησε. Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε λίγο αργότερα που αφίχθησαν διαδοχικά και χωρίς, πάντως, να συμπέσουν ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης και η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως. Κάπου στο ενδιαμέσο εμφανίστηκε και η βουλευτής του ΠαΣοΚ Μιλένα Αποστολάκη, η οποία εκλέγεται στη περιοχή, και ίσως επειδή το πρόγραμμά της για εκείνη την ημέρα δεν είχε πολλές άλλες υποχρεώσεις, έμεινε λίγο περισσότερο.
Κάποιοι από τους διοργανωτές της εκδήλωσης δεν έκρυβαν την έκπληξή τους για την πληθώρα των «επισήμων» που τίμησαν τη φετινή εκδήλωσή τους. Οι ίδιοι, ωστόσο, είχαν εύχερη και την εξήγηση, ενθυμούμενοι ότι «στην περυσινή κοπή της πίτας ήμασταν εμείς κι εμείς». Αναγνώριζαν ότι τη διαφορά έκανε το γεγονός ότι «μπήκαμε σε προεκλογική περίοδο και ξεκίνησε η μάχη του σταυρού». Οπως, μάλιστα, επεσήμανε ένας εξ αυτών, «καλή είναι η τηλεόραση, καλά και τα social media, πλην όμως, αν δεν σφίξεις χέρια πολιτών, βουλευτής δεν βγαίνεις ακόμη και στην πολυάνθρωπη πρωτεύουσα».
Από τα κλαρίνα στο Μαξίμου
Λίγες ώρες αργότερα, και για την ακρίβεια το πρωί της περασμένης Δευτέρας, η σημασία και ο ρόλος του σταυρού προτίμησης ήταν το κύριο θέμα συζήτησης σε μια άλλη «σκηνή» που δεν θύμιζε σε τίποτε την αίθουσα της Νέας Χαλκηδόνας όπου διασκέδαζαν οι Ηπειρώτες ακούγοντας να παίζει το κλαρίνο. Στην αίθουσα του Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο κλήθηκε να συζητήσει εκτάκτως το ζήτημα της διευκόλυνσης των Ελλήνων του εξωτερικού να ψηφίζουν επιστολικά από τον τόπο διαμονής τους, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στο ενδιαφέρον που θα προσδώσει στη διαδικασία η δυνατότητα που θα έχουν οι απόδημοι εκλογείς να επιλέγουν τον υποψήφιο βουλευτή της αρεσκείας τους με τις νέες διατάξεις που εισηγείται ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος.
Επεσήμανε ειδικότερα ο Πρωθυπουργός το «πόσο σημαντικό είναι το γεγονός ότι θα υπάρχει σταυροδοσία και εσωτερικός ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων γεωγραφικών περιφερειών, οι οποίες θα διεκδικήσουν να εκπροσωπηθούν στην επόμενη Βουλή με υποψήφιο ο οποίος θα επιλεγεί αμιγώς από αυτούς οι οποίοι κατοικούν στο εξωτερικό». Κατά την επίσημη ενημέρωση, ο κ. Μητσοτάκης έφερε ως παράδειγμα το γεγονός ότι ο υποψήφιος ή η υποψήφια της Αυστραλίας θα ανταγωνιστεί τον υποψήφιο των Ηνωμένων Πολιτειών. Και έτσι, όπως είπε, «αυτός ο εσωτερικός ανταγωνισμός θα δημιουργήσει τελικά και μία μεγαλύτερη δυναμική προσέλευσης των κατοίκων του εξωτερικού στην εθνική κάλπη».
Το Μέγαρο Μαξίμου επενδύει πολλά στη δυναμική της σταυροδοσίας τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό. Η εμπειρία, άλλωστε, των κάθε είδους εκλογικών αναμετρήσεων έχει καταδείξει ότι το «τρέξιμο των υποψηφίων για τον σταυρό προτίμησης κινητοποιεί ευρύτερες μάζες ψηφοφόρων που δεν συγκινούνταν ιδιαίτερα από τα πολιτικά δρώμενα». Και η κινητοποίηση αυτή, όπως λένε κυβερνητικοί ιθύνοντες, «αποτελεί το σημαντικότερο αντίδοτο στην αποχή από τις κάλπες που χρόνο με τον χρόνο αυξάνεται σε ανησυχητικό βαθμό».
Με αυτό το σκεπτικό ο Πρωθυπουργός ζήτησε από τον υπουργό Εσωτερικών να εισηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο της Δευτέρας το ζήτημα της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού, που δεν υπήρχε στην ατζέντα της συνεδρίασης που είχε ανακοινωθεί την προηγούμενη ημέρα. Ο υπουργός Εσωτερικών, που θεωρείται «γκουρού της εκλογικής διαδικασίας», εισηγήθηκε δύο ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μπορούν έως τώρα να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα όσοι εκλογείς βρίσκονται εκτός χώρας την ημέρα που στήνονται οι κάλπες:
Πρώτον, προτείνεται η καθιέρωση για πρώτη φορά της δυνατότητας για επιστολική ψήφο στις εθνικές εκλογές για όλους όσοι διαμένουν στο εξωτερικό. Η διαδικασία που θα ακολουθήσουν οι εκλογείς που επιθυμούν να ψηφίσουν επιστολικά θα είναι ίδια με εκείνη που εφαρμόστηκε στις ευρωεκλογές του 2024. Η αίτηση για να ψηφίσει κάποιος με επιστολή θα πρέπει να κατατίθεται έως την επόμενη ημέρα από την προκήρυξη των εκλογών. Λίγες μέρες μετά την ανακήρυξη θα παραλαμβάνουν τους φακέλους ψηφοφορίας, τους οποίους οφείλουν να επιστρέψουν δωρεάν στο Κέντρο Διαλογής Επιστολικής Ψήφου. Ο φάκελος πρέπει να φθάσει στον προορισμό του έως και την παραμονή των εκλογών για να καταμετρηθεί.
Δεύτερον, δημιουργείται νέα εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, η οποία στη νέα Βουλή θα αντιπροσωπεύεται με τρεις βουλευτές. Κάθε κόμμα που έχει συνδυασμούς στα ¾ της επικράτειας μπορεί να έχει έως πέντε υποψήφιους βουλευτές, οι οποίοι πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο εκλογέων εξωτερικού. Ο εκλογέας θα μπορεί να «σταυρώσει» έναν υποψήφιο του κόμματος που επιλέγει. Για να δημιουργηθεί η νέα τριεδρική περιφέρεια χωρίς να αλλάξει η υφιστάμενη εκλογική γεωγραφία, ο υπουργός Εσωτερικών εισηγείται να μειωθούν αναλόγως οι έδρες του ψηφοδελτίου Επικρατείας, επανερχόμενο στις 12 από τις 15 έδρες, όπως ακριβώς ίσχυε από το 1974 έως και τις εκλογές του 2019. Δεν αλλάζει, έτσι, ο αριθμός των εδρών σε καμία άλλη εκλογική περιφέρεια και η κατανομή των εδρών στην εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού γίνεται ακριβώς όπως ισχύει έως τώρα στις τριεδρικές περιφέρειες, στις οποίες ο κανόνας είναι να καταλαμβάνουν από μία έδρα τα τρία μεγαλύτερα σε εκλογική δύναμη κόμματα.
Αισιοδοξία για συναίνεση
Και οι δύο, πάντως, αλλαγές για να υιοθετηθούν χρειάζονται ευρύτερη συναίνεση μεταξύ των κομμάτων της σημερινής Βουλής. Πιο δύσκολη φαίνεται να είναι η περίπτωση της επιστολικής ψήφου, καθώς για να εφαρμοστεί χρειάζεται, όπως ορίζει το Σύνταγμα, να ψηφιστεί από τα 2/3 των βουλευτών (200 «ναι»). Διαφορετικά θα εξακολουθήσει να ισχύει για όλες τις επόμενες εκλογές η ισχύουσα ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η ψηφοφορία στο εξωτερικό θα γίνεται με φυσική παρουσία σε τμήματα που λειτουργούν στα προξενεία της χώρας στην αλλοδαπή. Με αυτόν τον τρόπο, στις εθνικές εκλογές του Μαΐου του 2023 οι ψηφίσαντες ήταν μόλις 18.203 απόδημοι Ελληνες.
Στη δεύτερη αλλαγή για την καθιέρωση της νέας εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού τα πράγματα είναι διαφορετικά. Χρειάζεται και πάλι ειδική αυξημένη πλειοψηφία 200 βουλευτών αλλά μόνο για να ισχύσει άμεσα. Εάν η ρύθμιση Λιβάνιου ψηφιστεί από τα 2/3 των βουλευτών, θα εφαρμοστεί από τις επόμενες εκλογές. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή ψηφιστεί μόνο από τους κυβερνητικούς βουλευτές, τότε, όπως ορίζει το Σύνταγμα, η εφαρμογή θα ξεκινήσει από τη μεθεπόμενη Βουλή.
Στο κυβερνητικό επιτελείο επικρατεί, πάντως, αισιοδοξία ότι και για τις δύο αλλαγές θα υπάρξει συναίνεση των κομμάτων. Κάτι που διεφάνη και στην πρώτη συνεδρίαση της άτυπης διακομματικής του υπουργείου Εσωτερικών, η οποία, κατά πληροφορίες, θα επαναληφθεί εντός της προσεχούς εβδομάδας. Η κυβέρνηση θέλει να συζητηθούν και να ψηφιστούν οι δύο διατάξεις το συντομότερο δυνατότερο, καθώς στελέχη του επικοινωνιακού μηχανισμού της εκτιμούν ότι «τέτοιες πρωτοβουλίες δημιουργούν πολιτική μόχλευση και αυξάνουν το ενδιαφέρον συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία των σκεπτόμενων πολιτών».
