Τις τελευταίες ημέρες ο Πίτερ Ατια δεν θα πρέπει να αισθάνεται και πολύ καλά. Βλέπετε, ο διασημότερος ίσως από τους influencers υγείας – δηλαδή τα άτομα που έχουν μεγάλη επίδραση και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη – βρίσκεται εμπλεκόμενος στο σκάνδαλο Επστιν που ταλανίζει τις ΗΠΑ. Το απολογητικό σημείωμα που εξέδωσε ο Ατια μετά την αποκάλυψη απρεπών συνομιλιών του με τον παιδόφιλο Επστιν, δεν φαίνεται να έπεισε τους πάνω από 3 εκατομμύρια ακολούθους του, οι οποίοι αποχωρούν μαζικά από τις ιστοσελίδες του αφήνοντας επικριτικότατα σχόλια.
Επιπροσθέτως, ο Ατια χάνει θέσεις που κατείχε ως σύμβουλος εταιρειών διατροφικών προϊόντων (όπως μπάρες πρωτεΐνης και συμπληρώματα διατροφής σε μορφή σκόνης), καθώς οι μέτοχοι δεν θέλουν να συνδεθούν τα προϊόντα τους με σκάνδαλα. Προϊόντα, βεβαίως, τα οποία μέχρι πρότινος προωθούσε με μεγάλη επιτυχία ο Ατια αποδίδοντάς τους «θαυματουργές» ιδιότητες παρά την έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Ο Ατια, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί στη μακροζωία, είναι ένα χαρακτηριστικό «προϊόν» της ψηφιακής εποχής μας. Οι έξυπνες συσκευές καθιστούν εύκολη την αναζήτηση οποιασδήποτε πληροφορίας στο Διαδίκτυο και τα θέματα υγείας που απασχολούν όλους μας δεν αποτελούν εξαίρεση. Ομως στο Διαδίκτυο υπάρχουν επίσημες και ανεπίσημες πηγές πληροφόρησης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν φημίζονται για την εγκυρότητα της παρεχόμενης πληροφορίας. Καθώς μάλιστα οι αλγόριθμοι ευνοούν τους «υψηλούς τόνους», τα κοινωνικά δίκτυα κατακλύζονται από περισσότερο ή λιγότερο επιδραστικούς γκουρού οι οποίοι συχνά υιοθετούν μια πολεμική ρητορική για τους «κακούς» της κλασικής ιατρικής που τάχα δεν θέλουν να πληροφορηθούμε πόσο καλό μας κάνει το δείνα ή το τάδε σκεύασμα που οι ίδιοι διαφημίζουν, επενδύοντας τον λόγο τους με μεγάλες υποσχέσεις αποτελεσματικότητας.
Οι μελετητές του Διαδικτύου λένε ότι αυτού του είδους η ρητορική δημιουργεί ιδιαίτερα πιστούς ακολούθους, οι οποίοι είναι πρόθυμοι να αγοράσουν ό,τι προτείνεται από το είδωλό τους. Και η αγορά είναι τεράστια: το 2025 ξεπέρασε τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως! Και καθώς το 75% των ατόμων ηλικίας 18-29 ετών αναφέρουν, σύμφωνα με πλειάδα δημοσκοπήσεων, ότι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για συμβουλές υγείας, όλα δείχνουν ότι η εν λόγω αγορά έχει μέλλον!
Περιττό να πούμε ότι η χώρα μας δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν συμβάλει καθοριστικά στη διάδοση πολλών «εναλλακτικών» θεραπειών, οι οποίες γίνονται αποδεκτές παρά την έλλειψη τεκμηρίωσης. Ετσι, ενώ παραπονούμαστε – δικαίως – για την αύξηση του κόστους των φαρμάκων και των διαγνωστικών εξετάσεων, παράλληλα φαίνεται πως δεν διστάζουμε να ξοδέψουμε 500 ευρώ για επίσκεψη σε εναλλακτικό θεραπευτή ή να ξοδέψουμε τεράστια ποσά για τα συμπληρώματα που μας προτείνονται.
Και το ερώτημα μοιάζει εύλογο: μήπως οι επιδραστικοί υπάρχουν και κερδοσκοπούν επειδή αφηνόμαστε να γίνουμε ακόλουθοί τους;
