Ταξίδια για επαγγελματικό σκοπό ή για διακοπές, επισκέψεις σε συγγενείς ή …δρόμος διαφυγής από αυτούς, το καλοκαίρι συνδυάζεται σχεδόν πάντα και για όλους με αλλαγές γεωγραφικών τόπων. Χώρες εκτός Ευρώπης πολλές φορές αποτελούν το τέλος της διαδρομής και τον προορισμό μας και επαναφέρουν στο προσκήνιο έναν τομέα που συχνά υποτιμάται: την ταξιδιωτική ιατρική. Αυτή η ιατρική, δεν αφορά μόνο «εξωτικά» ταξίδια. Αφορά κάθε ταξιδιώτη που φεύγει από την Ελλάδα και εκτίθεται σε διαφορετικούς υγειονομικούς κινδύνους, ανάλογα με τον προορισμό, τη διάρκεια της παραμονής, την εποχή, τον τρόπο διαμονής, το είδος του ταξιδιού και το ατομικό ιατρικό ιστορικό.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες και άτομα με χρόνια νοσήματα έχουν αυξημένο κίνδυνο και χρειάζονται πιο προσεκτική προετοιμασία.
Το πρώτο βήμα λοιπόν είναι η έγκαιρη επίσκεψη σε υπηρεσία ταξιδιωτικής ιατρικής. Σύμφωνα με τον οδηγό του ΕΟΔΥ, ο ταξιδιώτης πρέπει να αναζητήσει συμβουλή 4 έως 6 εβδομάδες πριν από την αναχώρηση, ενώ για ταξίδια διάρκειας άνω των τριών μηνών η προετοιμασία συνιστάται να αρχίζει ακόμη και 6 μήνες πριν.
Απαραίτητα εμβόλια
Η βασική αξιολόγηση περιλαμβάνει έλεγχο του βιβλιαρίου εμβολιασμών και πιθανή επικαιροποίηση εμβολίων ρουτίνας, όπως τετάνου-διφθερίτιδας-κοκκύτη, πολιομυελίτιδας, ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς, γρίπης και COVID-19, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) υπενθυμίζει ειδικά για την ιλαρά ότι απαιτούνται δύο δόσεις MMR για πλήρη προστασία, ενώ συνιστά έλεγχο της εμβολιαστικής κατάστασης πριν από ταξίδια σε περιόδους αυξημένης μετάδοσης.
Για ταξίδια σε χώρες της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής μπορεί να απαιτείται ή να συστήνεται εμβολιασμός έναντι του κίτρινου πυρετού. Ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι ο κίτρινος πυρετός είναι ενδημικός σε τροπικές περιοχές της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, ενώ το 2025 καταγράφηκε αυξημένη δραστηριότητα στην Αμερική. Σε αρκετές χώρες ζητείται Διεθνές Πιστοποιητικό Εμβολιασμού, επομένως ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πριν από την έκδοση εισιτηρίων.
Ανάλογα με τον προορισμό, μπορεί να χρειαστούν εμβόλια για ηπατίτιδα Α, τυφοειδή πυρετό, ηπατίτιδα Β, μηνιγγιτιδόκοκκο, λύσσα, χολέρα ή αναμνηστική δόση πολιομυελίτιδας. Για περιοχές με ελονοσία, δεν υπάρχει εμβόλιο γενικής χρήσης για τους ταξιδιώτες• απαιτείται εξατομικευμένη χημειοπροφύλαξη και αυστηρή προστασία από τα κουνούπια. Ο ΕΟΔΥ παραπέμπει τους πολίτες σε οδηγίες ανά χώρα προορισμού και στις Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας για εμβόλια όπως κίτρινου πυρετού, τυφοειδούς, λύσσας και χολέρας.
Προσοχή στα…ζουζουνια
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και για νοσήματα που μεταδίδονται με έντομα. Ο ΕΟΔΥ στο πρόσφατο δελτίο ταξιδιωτικής ιατρικής αναφέρει ότι από τις αρχές του 2026 είχαν καταγραφεί περισσότερα από 100.000 κρούσματα δάγκειου πυρετού σε 39 χώρες, κυρίως στην Αμερική, τη Νοτιοανατολική Ασία και τον Δυτικό Ειρηνικό. Για τον chikungunya καταγράφηκαν το 2025 πάνω από 502.000 κρούσματα και 186 θάνατοι σε 41 χώρες, ενώ υπήρξαν εισαγόμενα περιστατικά σε Ευρωπαίους ταξιδιώτες από τις Σεϋχέλλες. Το ECDC συνιστά για περιοχές με chikungunya χρήση εντομοαπωθητικού, μακριά ρούχα, σίτες, κλιματιζόμενους χώρους και κουνουπιέρες όπου χρειάζεται.
Οι ταξιδιώτες πρέπει επίσης να λαμβάνουν μέτρα για ασφαλή τρόφιμα και νερό: εμφιαλωμένο ή ασφαλές νερό, αποφυγή πάγου άγνωστης προέλευσης, καλά μαγειρεμένο φαγητό, σχολαστικό πλύσιμο χεριών και χρήση αντισηπτικού. Ο ΕΟΔΥ καταγράφει σε ευρωπαϊκό επίπεδο έξαρση ηπατίτιδας Α από το 2024, με περισσότερα από 6.000 κρούσματα και 39 θανάτους το 2025 σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης.
Χρόνια πάσχοντες
Για όσους έχουν χρόνια νοσήματα, ο ΕΟΔΥ συνιστά επίσκεψη στον προσωπικό γιατρό τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την αναχώρηση, ώστε να αξιολογηθούν εμβόλια, φάρμακα, πιθανές αλληλεπιδράσεις και η δυνατότητα ταξιδιού. Οι ταξιδιώτες πρέπει να έχουν μαζί τους κάρτα με ΑΜΚΑ, νοσήματα, αλλεργίες, φάρμακα και εμφυτευμένες συσκευές, στη χειραποσκευή και όχι στη βαλίτσα.
Επισημαίνεται ότι τα εμβόλια δεν παρέχονται δωρεάν και απαιτείται κατάθεση σε ειδικό λογαριασμό. Πιο συγκεκριμένα όπως διευκρινίζει και η περιφέρεια Αττικής αν πρόκειται να ταξιδέψετε στο εξωτερικό και ειδικά σε χώρες που απαιτούν εμβολιασμό έναντι ενδημικών νοσημάτων στη χώρα προορισμού παρακαλούμε να ακολουθήσετε τις παρακάτω οδηγίες:
Πριν από οποιαδήποτε τραπεζική κατάθεση ή αγορά εμβολίου, είναι απαραίτητη η προσωπική σας επικοινωνία με το αρμόδιο εμβολιαστικό κέντρο προκειμένου να λάβετε την απαραίτητη συμβουλευτική ώστε να μην προκύψουν παρανοήσεις, υπερβολές ή παραλείψεις. (π.χ. σε ορισμένες περιπτώσεις ταξιδιωτών, απαγορεύεται ο εμβολιασμός με το εμβόλιο του κίτρινου πυρετού λόγω ιατρικής αντένδειξης, ή μπορεί ένας ταξιδιώτης να υπερβαίνει το όριο ηλικίας χορήγησης κάποιου εμβολίου).
Σε ορισμένες χώρες του κόσμου είναι απαραίτητη προϋπόθεση το αποδεικτικό εμβολιασμού έναντι του κίτρινου πυρετού (ή το έγγραφο απαλλαγής σας από αυτόν ) προκειμένου να εισέλθετε στη χώρα. Επικοινωνήστε με την πρεσβεία της χώρας στην οποία θα ταξιδέψετε για να μάθετε αν ο συγκεκριμένος εμβολιασμός είναι υποχρεωτικός ή μη, αφού η λίστα που η υπηρεσία διαθέτει μπορεί να αλλάξει χωρίς προειδοποίηση.
Για τη δική σας ασφάλεια, θα πρέπει το εμβολιαστικό σας πρόγραμμα να έχει ολοκληρωθεί τουλάχιστον δέκα (10) ημέρες πριν την αναχώρηση σας.
Μετά την επικοινωνία σας με το εμβολιαστικό κέντρο καταθέτετε το αντίτιμο του (των) εμβολίων που σας έχουν συστήσει σε τραπεζικό λογαριασμό του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ.
Πού απευθύνονται οι ταξιδιώτες
Το Τμήμα Παγκόσμιας Υγείας και Υγείας των Ταξιδιωτών του ΕΟΔΥ παρέχει συμβουλευτική σε επαγγελματίες υγείας και ταξιδιώτες. Τηλέφωνα επικοινωνίας για επαγγελματίες υγείας: 210 5212184, 210 5212185, 210 5212186, Δευτέρα έως Παρασκευή, 08.30-15.00. Το τηλεφωνικό κέντρο του ΕΟΔΥ είναι το 1135 και το email επικοινωνίας info@eody.gov.gr.
Για τη χορήγηση ταξιδιωτικών εμβολίων λειτουργούν Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας στις Περιφέρειες. Ενδεικτικά: Κεντρικός Τομέας Αθηνών, Λ. Αλεξάνδρας 196, τηλ. 213 1600371• Βόρειος Τομέας Αθηνών, Κηφισίας 20, Μαρούσι, τηλ. 210 6080630 / 210 6010667 / 2132100660• Πειραιάς, Αιγάλεω 5 & Κάστορος, τηλ. 213 1601819• Θεσσαλονίκη, 26ης Οκτωβρίου 64, τηλ. 2313 330838• Πάτρα, Καναρή 44-46, τηλ. 2610 316759• Ηράκλειο, Μονή Καρδιωτίσσης 56, τηλ. 2813 410740• Ρόδος, Πλατεία Γαβριήλ Χαρίτου 17, τηλ. 22413 64430. Ο πλήρης κατάλογος των 57 Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας είναι αναρτημένος από τον ΕΟΔΥ.
Διευκρινίσεις για τον αφθώδη πυρετό
Ο αφθώδης πυρετός είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής ασθένεια που προσβάλλει βοοειδή, πρόβατα, αίγες και χοίρους. Η μετάδοση του θα είχε σοβαρές συνέπειες για την κτηνοτροφία και την οικονομία.
Ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί κίνδυνο για τον άνθρωπο, αλλά απειλεί σοβαρά τα παραγωγικά ζώα.
Αν ταξιδεύετε από χώρα / περιοχή με καταγεγραμμένα κρούσματα αφθώδη πυρετού μπορείτε να βοηθήσετε:
- Δηλώστε όλα τα τρόφιμα που μεταφέρετε
- Μην φέρνετε κρέας, αλλαντικά τυροκομικά, γαλακτοκομικά
- Αφήνετε στο πλοίο ή στο αεροπλάνο τρόφιμα που έχουν αγοραστεί
- Καθαρίστε και απολυμάνετε παπούτσια και εξοπλισμό όπως βαλίτσες, εργαλεία , εξοπλισμό για κάμπινγκ , πεζοπορία που ήρθαν σε επαφή με χώμα
- Αποφύγετε επαφή με παραγωγικά ζώα για 5 ημέρες
- Αν επιστρέφετε από χώρα όπου υπάρχει αφθώδης πυρετός, αποφύγετε επαφή με παραγωγικά ζώα για 14 ημέρες
