Ο Umberto Eco, ακαδημαϊκός, θεμελιωτής της σημειολογίας, φιλόσοφος, δοκιμιογράφος και ενεργός δημόσιος διανοούμενος, υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα που σφράγισε την εποχή μας. Μια δεκαετία μετά την απώλειά του, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης φιλοξενεί το πρώτο μεγάλο επιστημονικό συμπόσιο στην Ελλάδα, προκειμένου να τιμήσει το εύρος του έργου και της σκέψης του.
«Για να επιβιώσεις, πρέπει να λες ιστορίες». Με οδηγό αυτή την πεποίθηση, ο Eco εξακολουθεί να διαμορφώνει τον σύγχρονο πολιτισμό και να μας προσφέρει εργαλεία για την κατανόηση της πραγματικότητας, αποτελώντας ένα από τα πιο επιδραστικά πνεύματα του 20ού αιώνα.
Οι λεπτομέρειες της διοργάνωσης
Το διεθνές αυτό συμπόσιο θα λάβει χώρα την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026 στην Αθήνα. Η πρωτοβουλία ανήκει στον Σύνδεσμο Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας (ΣΕΠΙ) και η εκδήλωση αποτελεί κομμάτι ενός παγκόσμιου δικτύου αφιερωμάτων. Τα αφιερώματα αυτά πραγματοποιούνται τώρα, καθώς συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τον θάνατό του, εκπληρώνοντας έτσι μια σχετική επιθυμία που είχε εκφράσει ο ίδιος.
Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Ιταλικής Πρεσβείας στην Αθήνα. Στη συνδιοργάνωση συμπράττουν το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και η εφημερίδα «Το Βήμα».
Κεντρική επιδίωξη του συμποσίου είναι να φωτιστεί η διαχρονικότητα του Eco, τόσο ως κορυφαίου επιστήμονα της σημειωτικής όσο και ως διανοούμενου που επηρέασε καθοριστικά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και τον δημόσιο λόγο.
Στο βήμα θα βρεθούν καθηγητές και στενοί συνεργάτες του Eco από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, ακαδημαϊκοί από άλλα ιδρύματα της Ευρώπης, καθώς και διακεκριμένοι Έλληνες επιστήμονες και μελετητές του έργου του.
Παράλληλα, δίνεται ξεχωριστή βαρύτητα στην ενεργή συμμετοχή φοιτητών από πανεπιστημιακά ιδρύματα της Αθήνας και της επαρχίας, επιδιώκοντας να φέρει τη νέα γενιά σε επαφή με το έργο του σπουδαίου στοχαστή και να ανοίξει έναν γόνιμο μεταξύ τους διάλογο.
Το πρόγραμμα
Εναρκτήριοι χαιρετισμοί
– Francesco Neri, Διευθυντής, Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών
– Ξένια Καλδάρα, Πρόεδρος και Γενική Διευθύντρια, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
– Θοδωρής Αγγελόπουλος, Πρόεδρος ΣΕΠΙ
Πάνελ Ι – UMBERTO ECO: Το ακαδημαϊκό αποτύπωμα
– Fedriga Riccardo, Direttore scientifico della Fondazione Umberto Eco
– Γιάννα Γιαννουλοπούλου, Γλωσσολόγος, Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
– Cogo Michele, Direttore Fondazione Bottega Finzioni – ETS
– Ιωάννης Τσόλκας, Καθηγητής Ιστορίας της Ιταλικής Λογοτεχνίας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, Πρόεδρος Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ
– Γιώργος Αραμπατζής, Καθηγητής Βυζαντινής Φιλοσοφίας, Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ
Συντονισμός: Δώρα Αναγνωστοπούλου, δημοσιογράφος
Πάνελ ΙΙ – UMBERTO ECO: Ο αφηγητής και δημόσιος διανοούμενος
– Γιούλη Δελιοπούλου Παπαχριστοφίλου, Πρόεδρος Εκδοτικός Οίκος Ελληνικά Γράμματα – Πεδίο
– Helena Lozano Miralles, Professore Associato Dipartimento di Studi Umanistici, Lingua, Traduzione e Linguistica Spagnola, Università degli studi di Trieste
– Χρήστος Χωμενίδης, συγγραφέας
Συντονισμός: Μάκης Προβατάς, Δημοσιογράφος
Μεταξύ των δύο πάνελ θα πραγματοποιηθεί συζήτηση δέκα λεπτών του διευθυντή του «Βήματος» Περικλή Δημητρολόπουλου με τον δημοσιογράφο και αρθρογράφο Αντώνη Καρπετόπουλο με θέμα «Παρακολουθώντας από τα φοιτητικά έδρανα διάλεξη του Ουμπέρτο Έκο».
– Επιμύθιο: Περικλής Δημητρολόπουλος, Διευθυντής ΤΟ ΒΗΜΑ
Μετά το τέλος της συζήτησης θα ακολουθήσει προβολή του ντοκιμαντέρ «La biblioteca del mondo» (A library of the world).
Ο Umberto Eco, σημειολόγος, συγγραφέας, φιλόσοφος και μελετητής, πρωταγωνιστεί εδώ μαζί με τις εκδόσεις που, κομμάτι κομμάτι, συνέθεσαν την κωδικοποιημένη βιβλιοθήκη του, γεμάτη χάρτινες σελίδες για να τις αγγίζεις, να τις ξεφυλλίζεις, να τις διαβάζεις και να τις φθείρεις.
Η βιβλιοθήκη του Eco αριθμούσε 1.200 παλαιά βιβλία και 30.000 σύγχρονα. Υπέροχα εξώφυλλα, σημαντικές εικονογραφήσεις, ονόματα μεγάλων συγγραφέων που ξεδιπλώνονται μέσα από τις αφηγήσεις της οικογένειας και των ηθοποιών που συμμετέχουν στην αφήγηση για τον Eco, αναμειγνύονται με εκείνα λιγότερο γνωστών ή ακόμη και επινοημένων συγγραφέων. Η ταινία του Davide Ferrario ξεκινά από την ανακοίνωση της απώλειας αυτού του ανθρώπου, τον οποίο παρακολουθούμε να περπατά στους φαινομενικά ατελείωτους διαδρόμους της βιβλιοθήκης του. Η Renate Eco Range, σύντροφος τού Έκο και μητέρα των πολλών παιδιών του, αφηγείται πώς βρέθηκε ανάμεσα σε εκείνο το πλήθος του Μιλάνου, προσπαθώντας να φτάσει στον σύζυγό της που αποθεωνόταν και χαιρετιόταν με αγάπη και εκτίμηση.
Από αγάπη και εκτίμηση αποτελείται και αυτή η αφηγηματική διαδρομή φτιαγμένη από βιβλία. Ο Ferrario πέτυχε τον στόχο του αφηγούμενος τη ζωή ενός μεγάλου στοχαστή και διανοούμενου, από τις πιο ξεχωριστές μορφές της εποχής μας μέσα από το φυσικό του στοιχείο: το βιβλίο.
