Το 1968 συναντήθηκαν σε μια σκηνή στην έρημο ο σεΐχης του Άμπου Ντάμπι, Ζαγιέντ μπιν Σουλτάν Αλ Ναχαγιάν και ο σεΐχης του Ντουμπάι, Ρασίντ μπιν Σαϊντ Αλ Μακτούμ, για να βάλουν τα θεμέλια της ομοσπονδίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Εκείνη την εποχή η άλλοτε κραταιά βρετανική αυτοκρατορία, που ήλεγχε την περιοχή από τις αρχές του 19ου αιώνα, έπνεε τα λοίσθια και η κυβέρνηση του Λονδίνου είχε αναγγείλει την απόσυρση όλων των βρετανικών στρατευμάτων από τις περιοχές «ανατολικά του Σουέζ». Οι περισσότεροι από τους ηγέτες των γειτονικών εμιράτων -πλην του Κατάρ και του Μπαχρέιν- ακολούθησαν τους δυο ισχυρούς σεϊχηδες και συγκρότησαν το 1971 την ομοσπονδία των επτά εμιράτων (Άμπου Ντάμπι, Ντουμπάι, Ατζμάν, Ουμ αλ Καουάιν, Ρας αλ-Κάιμα, Σάρτζα και Φουτζάιρα), με πρωτεύουσα το Άμπου Ντάμπι.
Μέσα σε μισό αιώνα τα πρώην βρετανικά προτεκτοράτα μεταμορφώθηκαν σε μια ομοσπονδία μοναρχιών που εξελίχθηκε στην «Ελβετία» της Μέσης Ανατολής και του αραβικού κόσμου. Χάρις στο πετρέλαιο, τη δυτική υποστήριξη αλλά και το αραβικό επιχειρηματικό δαιμόνιο, τα Εμιράτα εξελίχθηκαν σε μια ισχυρή οικονομική δύναμη με παρεμβατικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής.
Από τα 11,5 εκατομμύρια του πληθυσμού, μόλις το 12% είναι πολίτες των ΗΑΕ και οι υπόλοιποι είναι μετανάστες (περίπου 4 εκατομμύρια από την Ινδία, δύο εκατομμύρια από το Πακιστάν, ένα εκατομμύριο από το Μπαγκλαντές, μισό εκατομμύριο από δυτικές χώρες, κ.α.). Ο νυν πρόεδρος και ο πρωθυπουργός είναι απόγονοι των εμίρηδων του Άμπου Ντάμπι και του Ντουμπάι που έφτιαξαν τη χώρα σε συνεργασία με τη Δύση, ενώ αυτά τα δύο εμιράτα είναι τα μεγαλύτερα οικονομικά και τουριστικά κέντρα της επικράτειας που προσελκύουν εταιρείες και επισκέπτες από όλο τον κόσμο.
Η χώρα βρίσκεται σε σταυροδρόμι και οι ηγέτες της ενώπιον κρίσιμων επιλογών καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπήκαν στο στόχαστρο της Τεχεράνης περισσότερο από ότι το Ισραήλ στον πόλεμο που εισήλθε χθες στον τρίτο μήνα. Σύμφωνα με τις αρχές των ΗΑΕ το Ιράν εκτόξευσε περίπου 550 πυραύλους και 2.200 drones εναντίον της χώρας και των δυο μεγάλων αμερικανικών βάσεων που φιλοξενεί, η μία αεροπορική και η άλλη ναυτική. Τα περισσότερα από τα βλήματα εξουδετερώθηκαν, όμως αρκετά προκάλεσαν σημαντικές ζημιές σε υποδομές. Η εικόνα του ασφαλούς τουριστικού προορισμού θρυμματίστηκε ενώ κλονίστηκε η εμπιστοσύνη στην αμερικανική υπερδύναμη που εγγυόταν την ασφάλεια της χώρας.
Η απόφαση για αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ
Η πρώτη ιστορικής σημασίας απόφαση ελήφθη ήδη και θα υλοποιηθεί από αύριο, 1η Μαΐου. Η χώρα εγκαταλείπει τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+ (το διευρυμένο σχήμα τη συμμετοχή της Ρωσίας), αποδυναμώνοντας το διεθνές καρτέλ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών στο οποίο συμμετείχε από ιδρύσεώς της, για σχεδόν έξι δεκαετίες.
Με τον έξοδο από τον ΟΠΕΚ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σπάνε τα «δεσμά» των ποσοστώσεων στην παραγωγή που επέβαλε σε μεγάλο βαθμό η γειτονική Σαουδική Αραβία. Τα Εμιράτα ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου του ΟΠΕΚ τον Φεβρουάριο, μετά από τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ.
Εξαιτίας του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πετρελαίου παραμένει σήμερα εγκλωβισμένο στον Κόλπο. Όμως τα Εμιράτα έχουν ένα ισχυρό ατού, τον αγωγό που συνδέει τα κοιτάσματα του Άμπου Ντάμπι με το λιμάνι της Φουτζάιρα, στον κόλπο του Ομάν. Ο αγωγός, μήκους 360 χιλιομέτρων και μέγιστης δυναμικότητας 1,8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, επέτρεψε στη χώρα να συνεχίσει τις εξαγωγές, σχεδόν στο ήμισυ του προπολεμικού επιπέδου. Όταν αρθεί ο αποκλεισμός των Στενών, τα ΗΑΕ θα βγουν δυναμικά στην αγορά για να εξάγουν περισσότερο πετρέλαιο από ότι πριν από τον πόλεμο. Βάσει των ποσοστώσεων, τα Εμιράτα περιόριζαν την ημερήσια παραγωγή τους σε 3 εκατομμύρια βαρέλια, αν και η παραγωγική τους δυνατότητα υπερβαίνει τα 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Χάρη στη γεωγραφική θέση τους τα Εμιράτα θα μπορούσαν να καλύψουν, για παράδειγμα, μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών της Ινδίας.
Η απόφαση οδηγεί σε επιδείνωση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, με την οποία τα ΗΑΕ βρίσκονται ήδη σε ρήξη και αγώνα επιρροής στους εμφυλίους της Υεμένης και του Σουδάν, όπου στηρίζουν αντίπαλες παρατάξεις με χρήματα και οπλισμό.
Συγχαρητήρια από τον Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ λέγοντας ότι ο πρόεδρος Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ «είναι πολύ έξυπνος, ίσως θέλει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο». Είναι μια θετική κίνηση για να πέσουν οι τιμές της βενζίνης, για να πέσουν τα πάντα, πρόσθεσε ο Τραμπ.
Ο Τραμπ κατηγορεί τον ΟΠΕΚ ότι «διογκώνει τις τιμές και εκμεταλλεύεται τον κόσμο, ενώ ποντάρει στην περαιτέρω αποδυνάμωση του οργανισμού (από τον οποίον αποχώρησε το Κατάρ το 2019 ενώ η Ινδονησία και η Αγκόλα έχουν αναστείλει τη συμμετοχή τους).
Η σχέση με το Ισραήλ
Αν η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ ήταν λίγο ως πολύ αναμενόμενη από τους παράγοντες της αγοράς, εκείνο που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στον αραβικό κόσμο ήταν η αποκάλυψη πως το Ισραήλ έστειλε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στοιχεία του συστήματος «Σιδερένιος Θόλος» καθώς και προσωπικό για να ενισχύσει την άμυνα της αραβικής χώρας έναντι των ιρανικών πυραύλων και drones. Η αποκάλυψη του ενημερωτικού ιστότοπου Axios, που δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε έχει διαψευστεί επίσημα, στηρίχθηκε σε πληροφορίες από Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα η απόφαση για την αποστολή μιας συστοιχίας του Iron Dome και δεκάδων Ισραηλινών χειριστών ελήφθη κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου από τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο των Εμιράτων. Ήταν η πρώτη φορά που το Ισραήλ έστειλε το σύστημα στο εξωτερικό, πέραν των ΗΠΑ. Ο Σιδερένιος Θόλος δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς διασύνδεση με τα υπόλοιπα συστήματα αεράμυνας στην περιοχή που συντονίζονται και λειτουργούν υπό αμερικανική διοίκηση.
Με την εξέλιξη αυτή τα Εμιράτα εμφανίζονται σε πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναδιαμόρφωση των περιφερειακών ισορροπιών. Επί σειρά ετών υπήρχαν πληροφορίες για συνεργασία του Ισραήλ με αραβικά καθεστώτα, κυρίως σε επίπεδο μυστικών υπηρεσιών. Όμως είναι πρωτοφανές Ισραηλινοί στρατιώτες να υπερασπίζονται μια αραβική μοναρχία με εξελιγμένα ισραηλινά όπλα. Πρόκειται για την αναβάθμιση σε στρατιωτικό επίπεδο των Συμφωνιών του Αβραάμ, καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν ήταν οι πρώτες χώρες που υπέγραψαν αυτές τις συμφωνίες το 2020 -επί πρώτης προεδρίας Τραμπ- συνάπτοντας διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ (για να ακολουθήσουν το Μαρόκο και το Σουδάν). Η αποδοχή μιας ισραηλινής αμυντικής ομπρέλας από τα Εμιράτα, παρά τις ιδιαιτερότητες, δείχνει το δρόμο σε άλλα αραβικά κράτη, τουλάχιστον για την αναγνώριση του εβραϊκού κράτους. Όμως το Παλαιστινιακό ζήτημα παραμένει το μεγάλο αγκάθι.
Η αχίλλειος πτέρνα
Εν μέσω του πολέμου με το Ιράν, η αχίλλειος πτέρνα των ΗΑΕ είναι το μοναδικό πυρηνικό εργοστάσιο της χώρας που τέθηκε σε επιχειρησιακή λειτουργία πριν από 5 χρόνια και διαθέτει τέσσερις αντιδραστήρες, συνολικής ισχύος 5.600 ΜW. Το εργοστάσιο βρίσκεται στις ακτές του Κόλπου, στο εμιράτο του Άμπου Ντάμπι, κοντά στα δυτικά σύνορα με τη Σαουδική Αραβία. Αποτελεί ένα από τα βήματα της κυβέρνησης για τον μετασχηματισμό της οικονομίας και την απεξάρτησή της από το πετρέλαιο μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Τυχόν ιρανικό πλήγμα στο εργοστάσιο θα είχε ανυπολόγιστες συνέπειες για τη χώρα αλλά και για ολόκληρη την περιοχή.
Στρατηγικής σημασίας είναι επίσης τα 9 μεγάλα εργοστάσια αφαλάτωσης οι 32 μικρότερες μονάδες που παράγουν συνολικά περισσότερα από 7 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού σε ημερήσια βάση. Με την αφαλάτωση καλύπτεται πάνω από το 80% των αναγκών της χώρας σε πόσιμο νερό. Οι αρχές δεν δίνουν αναλυτικές πληροφορίες για τις ζημιές στις υποδομές αφαλάτωσης, οι οποίες θεωρούνται εξίσου αν όχι περισσότερο σημαντικές από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.
