Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε τις αποστολές δολαρίων προς το Ιράκ και πάγωσε προγράμματα συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας με τον ιρακινό στρατό, αυξάνοντας την πίεση προς τη Βαγδάτη να διαλύσει τις ισχυρές πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν, σύμφωνα με Ιρακινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Κρατήθηκαν 500 εκ δολάρια από την κυβέρνηση Τραμπ
Μια αποστολή με μεταγωγικό αεροσκάφος σχεδόν 500 εκατομμυρίων δολαρίων σε αμερικανικά χαρτονομίσματα, κέρδη από τις πωλήσεις ιρακινού πετρελαίου που φυλάσσονται σε λογαριασμούς της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ στη Νέα Υόρκη, μπλοκαρίστηκε πρόσφατα από αξιωματούχους του Υπουργείου Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, λόγω των αμερικανικών ανησυχιών για τις πολιτοφυλακές στο Ιράκ, ανέφεραν αξιωματούχοι.
Όπως ανέφεραν Αμερικανοί και Ιρακινοί αξιωματούχοι αυτή είναι η δεύτερη προγραμματισμένη αποστολή δολαρίων προς την Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ που καθυστερεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες από την αρχή του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Η απόφαση αυτή ήρθε έπειτα από εβδομάδες επιθέσεων των πολιτοφυλακών εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Ιράκ και σε γειτονικές χώρες, ως ένδειξη υποστήριξης προς την Τεχεράνη.
Αναστολή χρηματοδότησης προγραμμάτων
Οι ΗΠΑ ενημέρωσαν επίσης τη Βαγδάτη ότι αναστέλλουν τη χρηματοδότηση ορισμένων προγραμμάτων αντιτρομοκρατικής συνεργασίας και εκπαίδευσης των ενόπλων δυνάμεων, μέχρι να σταματήσουν οι επιθέσεις των πολιτοφυλακών και μέχρι οι Ιρακινοί αξιωματούχοι να λάβουν μέτρα για τη διάλυση των ένοπλων αυτών ομάδων, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρακινούς αξιωματούχους.
Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν την πίεση που ασκείται στη Βαγδάτη για να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με την Ουάσινγκτον και να περιορίσει τους στενούς δεσμούς της με την Τεχεράνη από την αρχή του σχεδόν οκτώ εβδομάδων πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Σε ανακοίνωση την Τρίτη, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ, χωρίς να αναφερθεί στις ανασταλείσες αποστολές, δήλωσε ότι δεν υπάρχουν ελλείψεις σε αμερικανικό συνάλλαγμα. Η τράπεζα ανέφερε ότι έχει «ικανοποιήσει όλα τα αιτήματα τραπεζών και εταιρειών συναλλάγματος για δολάρια ΗΠΑ».
Το ιστορικό της υπόθεσης με τα ιρακινά χρήματα στην FED
Μετά την εισβολή του 2003, η Ουάσινγκτον συμφώνησε να κρατά τα έσοδα του Ιράκ από τις πωλήσεις πετρελαίου —δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο— στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ στη Νέα Υόρκη. Για να επιστρέφουν τα χρήματα αυτά στην ιρακινή οικονομία, η τράπεζα άρχισε να στέλνει μετρητά στη Βαγδάτη, ακόμη και 13 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ώστε να λειτουργεί η οικονομία της χώρας, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα μετρητά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν διακόψει προσωρινά αυτές τις αποστολές μετρητών το 2015, λόγω ανησυχιών ότι δολάρια κατευθύνονταν προς μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, και στο παρελθόν είχαν απειλήσει να αναστείλουν ξανά τις αποστολές. Παρότι η Βαγδάτη έχει μειώσει την εξάρτησή της από το δολάριο, μεταγωγικά αεροσκάφη εξακολουθούν να παραδίδουν παλέτες με αμερικανικό συνάλλαγμα στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ, γεγονός που δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες σημαντική επιρροή ώστε να πιέζουν τη Βαγδάτη να αντιμετωπίσει τις πολιτοφυλακές.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η αναστολή των αποστολών δολαρίων προς το Ιράκ είναι προσωρινή, αλλά δεν διευκρίνισαν ποια συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να λάβει η Βαγδάτη για να επαναληφθούν οι παραδόσεις.
«Η αποτυχία της ιρακινής κυβέρνησης να αποτρέψει αυτές τις επιθέσεις, την ώρα που ορισμένα άτομα που συνδέονται με την κυβέρνηση του Ιράκ συνεχίζουν να παρέχουν πολιτική, οικονομική και επιχειρησιακή κάλυψη στις πολιτοφυλακές, επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράκ», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τόμι Πίγκοτ. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ανεχθούν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών συμφερόντων και αναμένουν από την ιρακινή κυβέρνηση να λάβει άμεσα όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διάλυση των ιρακινών πολιτοφυλακών που ευθυγραμμίζονται με το Ιράν».
Ο ρόλος των πολιτοφυλακών στον πόλεμο του Ιράν
Οι ιρακινές πολιτοφυλακές έχουν πραγματοποιήσει εκατοντάδες μικρής κλίμακας επιθέσεις με drones και ρουκέτες από την αρχή του πολέμου, μεταξύ άλλων εναντίον αμερικανικής στρατιωτικής βάσης και προξενείου στο βόρειο Ιράκ, καθώς και εναντίον μιας εγκατάστασης του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Βαγδάτης. Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν φιλοϊρανικές ομάδες στο Ιράκ για μια απόπειρα ενέδρας με drone εναντίον αμερικανικής αυτοκινητοπομπής ασφαλείας που μετέφερε έναν Αμερικανό όμηρο -ο οποίος είχε αφεθεί ελεύθερος- εκτός της χώρας νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούν επίσης αεροπορικές επιδρομές εναντίον πολιτοφυλακών στο Ιράκ από την αρχή του πολέμου με το Ιράν.
Το Πεντάγωνο έχει μειώσει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ τα τελευταία χρόνια, μεταφέροντας τις περισσότερες από τις εναπομείνασες δυνάμεις του σε βάσεις στο βόρειο Ιράκ. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να παρέχουν πληροφορίες για το Ισλαμικό Κράτος στον ιρακινό στρατό και να βοηθούν τις ιρακινές ένοπλες δυνάμεις με εκπαίδευση και εξοπλισμό.
Η ιρακινή κυβέρνηση διστάζει να στραφεί κατά των οργανώσεων
Οι ισχυρότερες πολιτοφυλακές του Ιράκ, μεταξύ των οποίων η Ταξιαρχία Μπαντρ, η Κατάιμπ Χεζμπολάχ και η Ασαΐμπ Αχλ αλ-Χακ, διαθέτουν τεράστια επιρροή στην κυβέρνηση και στους οικονομικούς τομείς της χώρας. Η Βαγδάτη βρίσκεται αυτή την περίοδο στη διαδικασία επιλογής νέου πρωθυπουργού, και οι πολιτοφυλακές —καθώς και η Τεχεράνη— πιέζουν για υποψηφίους με στενούς δεσμούς με το Ιράν. Ορισμένες μονάδες των πολιτοφυλακών έχουν ενσωματωθεί επίσημα στις ένοπλες δυνάμεις του Ιράκ, γεγονός που καθιστά δύσκολο για οποιονδήποτε πρωθυπουργό να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί τους.
Ο Μοχάμεντ Σία αλ-Σουντάνι, που υπηρετεί ως πρωθυπουργός από το 2022, έχει επιδιώξει τη στήριξη της Ουάσινγκτον για μια δεύτερη θητεία, αλλά ταυτόχρονα έχει προσέξει να μην αμφισβητήσει ανοιχτά την ισχύ των πολιτοφυλακών.
Οι ΗΠΑ κατηγορούν τις πολιτοφυλακές για απάτες
Οι πολιτοφυλακές επωφελούνται επίσης από την πρόσβαση του Ιράκ σε αμερικανικά δολάρια. Περισσότερες από 24 ιρακινές τράπεζες, πολλές από τις οποίες έχουν στενούς δεσμούς με τις πολιτοφυλακές, απαγορεύτηκαν το 2023 και το 2024 από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επειδή αποσπούσαν δολάρια από τους λογαριασμούς του Ιράκ στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μέσω παράνομων τραπεζικών μεταφορών.
Αργότερα, οι πολιτοφυλακές προχώρησαν στην απόκτηση τεράστιων ποσοτήτων καρτών MasterCard και Visa φορτωμένων με χρήματα στο Ιράκ. Οργάνωσαν τη μεταφορά των καρτών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και σε άλλες γειτονικές χώρες, όπου πραγματοποιήθηκαν αναλήψεις σε δολάρια. Στη συνέχεια, οι ένοπλες ομάδες μετέφεραν τα μετρητά πίσω στο Ιράκ, τα αντάλλαζαν με ιρακινά δηνάρια και αποκόμιζαν κέρδη από τη διαφορά στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.
Οι σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ προέκυψαν μέσα από το χάος που ακολούθησε την αμερικανική εισβολή πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια. Υπερασπίστηκαν σιιτικές περιοχές απέναντι σε επιθέσεις σουνιτών μαχητών και πολέμησαν τις αμερικανικές δυνάμεις, τις οποίες οι ηγέτες τους χαρακτήριζαν ως δυνάμεις κατοχής. Το Ιράν εξόπλισε πολλές από αυτές τις ομάδες, οι οποίες αργότερα ανέλαβαν ρόλο στον αγώνα κατά των μαχητών του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι εισέβαλαν στο Ιράκ από τη Συρία το 2014.
Τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι θα διακόψει την αμερικανική βοήθεια προς το Ιράκ εάν ο Νούρι αλ-Μαλίκι, πρώην πρωθυπουργός με στενούς δεσμούς με το Ιράν, επέστρεφε στη θέση. Ο Μαλίκι απέσυρε πρόσφατα την υποψηφιότητά του και ο συνασπισμός του —μια ομάδα σιιτικών κομμάτων με διαφορετικό βαθμό προσήλωσης στο Ιράν, γνωστή ως Πλαίσιο Συντονισμού— πρότεινε έναν άλλο υποψήφιο: τον Μπάσεμ αλ-Μπάντρι, ανώτερο στέλεχος του Κόμματος Ντάουα του Μαλίκι.
