Ο ιστορικός που δεν υπάρχει: Πώς μια AI περσόνα από το Εκουαδόρ έκανε viral την Κνωσό

Πριν από λίγα εικοσιτετράωρα, ένα βίντεο άρχισε να κατακλύζει το ελληνικό διαδίκτυο, να αναπαράγεται στα κοινωνικά δίκτυα, να προβάλλεται ακόμα και στα δελτία ειδήσεων.

Παρουσιαστής του ήταν ο Arthur Locke, ένας ευγενικός κύριος με ακαδημαϊκό αέρα, ο οποίος μας ξεναγούσε με εντυπωσιακή λεπτομέρεια στο μεγαλείο του Μινωικού Πολιτισμού – της πρώτης υπερδύναμης της Ιστορίας που είχε ως κέντρο της τη γυναίκα, όπως σημείωνε ο δημιουργός – ζωντανεύοντας μπροστά στα μάτια μας την καθημερινότητα, τις τοιχογραφίες και τα δαιδαλώδη ανάκτορα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, ωστόσο, δεν ήταν η κινηματογραφική απεικόνιση της Κνωσού, αλλά το γεγονός ότι ο Arthur απλώς δεν υπάρχει.

Είναι μια ψηφιακή περσόνα, δημιούργημα του Vincent, ενός παθιασμένου με την ιστορία δημιουργού από το Εκουαδόρ.

Εξοπλισμένος με προηγμένα εργαλεία AI, ατελείωτες ώρες έρευνας και πείσμα, ο Vincent κατάφερε να κάνει viral στην Ελλάδα ένα κομμάτι της δικής μας κληρονομιάς.

Τον αναζητήσαμε για να καταλάβουμε πώς ακριβώς η τεχνολογία του σήμερα καταφέρνει όχι απλά να αναπαραστήσει αλλά να μας κάνει να πιστέψουμε πως μπορεί να «αναστήσει» το χθες.

Αντί να βγείτε ο ίδιος μπροστά στην κάμερα, επιλέξατε να δημιουργήσετε έναν «ψηφιακό ιστορικό». Τι σας προσφέρει αυτή η AI περσόνα που δεν θα μπορούσατε να πετύχετε ως Vincent;

Το βασικό κίνητρο για τη δημιουργία του Arthur ήταν ο περιορισμός της γλώσσας.

Η μητρική μου είναι τα ισπανικά και δεν τα καταφέρνω πολύ καλά με τα αγγλικά. Οπότε, η καλύτερη εναλλακτική ήταν να δημιουργήσω αυτόν τον χαρακτήρα και, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να παράγω μια καθαρή αγγλική φωνή που να καταλαβαίνουν όλοι.

Αυτό μου επιτρέπει να σπάω τα σύνορα και το περιεχόμενό μου να φτάνει σε κάθε γωνιά του κόσμου, όχι μόνο σε μια συγκεκριμένη περιοχή, αφού τα αγγλικά είναι η πιο οικουμενική γλώσσα για κάτι τέτοιο.

Ο Arthur μού έδωσε την ελευθερία να αφηγηθώ αυτές τις ιστορίες χωρίς κανέναν απολύτως περιορισμό.

Παρόλα αυτά το κοινό φαίνεται να δένεται με τον Arthur – κάνει εγγραφή στο newsletter του και ακούει τις ιστορίες του – ξέροντας (ή ίσως αγνοώντας) ότι δεν είναι αληθινός. Σας προκαλεί έκπληξη αυτή η ευκολία με την οποία ο κόσμος αναπτύσσει συναισθηματικό δέσιμο με μια τεχνητή οντότητα;

Η αλήθεια είναι ότι οι συνδρομητές λατρεύουν τον Arthur, ειδικά όταν εμφανίζεται στα βίντεο φορώντας ρούχα της εκάστοτε εποχής.

Οι περισσότεροι έχουν ήδη καταλάβει ότι είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης. Άλλωστε, μερικές φορές η AI κάνει λάθη και το lip-sync δεν είναι τέλειο.

«Είμαι ο Vincent, ζω στον Ισημερινό και έχω πτυχίο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ωστόσο, ήμουν πάντα φανατικός φίλος της ιστορίας και της τεχνολογίας»

Ωστόσο, με εξέπληξε πάρα πολύ το γεγονός ότι συνδέθηκαν τόσο έντονα μαζί του. Στην αρχή, δεν ήμουν καν σίγουρος αν έπρεπε να τον συμπεριλάβω οπτικά ή αν απλώς θα άφηνα την αφήγηση να «τρέχει».

Ήθελα όμως να δώσω στο κανάλι μια ξεχωριστή πινελιά, έναν παρουσιαστή που ο κόσμος θα μπορούσε να δει. Από τη στιγμή που το κοινό αγκάλιασε τον χαρακτήρα, αποφάσισα να τον κρατήσω.

Ο Arthur έχει πολύ συγκεκριμένη αισθητική, φωνή και ρυθμό αφήγησης. Ποια ήταν τα πρότυπά σας (από τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο ή την πραγματικότητα) όταν τον σχεδιάζατε και τον «εκπαιδεύατε»;

Η βασική μου αναφορά για τη δημιουργία του Arthur ήταν ο καθηγητής ιστορίας μου στο λύκειο. Εμφανισιακά του μοιάζει αρκετά, ενώ εμπνεύστηκα βαθιά και από τον τρόπο που μας έλεγε τις ιστορίες στην τάξη.

Γι’ αυτό, στο πρώτο μου βίντεο για τα 7 Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, ο Arthur λειτουργεί σχεδόν σαν δάσκαλος που παρουσιάζει το καθένα από αυτά.

Όσο για τη φωνή και τον ρυθμό, τα προσάρμοσα ώστε να ακούγονται φυσικά και καθόλου μονότονα, με στόχο να μπορεί πραγματικά να ταξιδέψει τους θεατές μέσα στην ιστορία.

Μπορείτε να μας πείτε δυο λόγια για τον άνθρωπο πίσω από τη μηχανή; Πού ζείτε, ποιο είναι το επαγγελματικό σας υπόβαθρο, πώς μάθατε να χειρίζεστε τόσο καλά την AI και από πού πηγάζει το πάθος σας για την ιστορία;

Είμαι ο Vincent και ζω στον Ισημερινό (Εκουαδόρ). Γι’ αυτό ανέφερα νωρίτερα το εμπόδιο της γλώσσας – είμαι άθλιος στα αγγλικά (γελάει).

Η αλήθεια είναι πως το επαγγελματικό μου υπόβαθρο δεν έχει καμία σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Έχω πτυχίο στη Διοίκηση Επιχειρήσεων. Παρόλα αυτά, ήμουν πάντα φανατικός φίλος της ιστορίας και της τεχνολογίας.

Από τότε που ξεκίνησε η έκρηξη της AI, την παρακολουθώ στενά και έχω πάρει μέρος σε αρκετά μαθήματα για να μάθω πώς να δημιουργώ αυτά τα βίντεο.

Όσο για την αγάπη μου για την ιστορία ξεκινάει από την παιδική μου ηλικία. Όλα άρχισαν με ένα καρτούν, το Saint Seiya (Οι Ιππότες του Ζωδιακού), το οποίο αναφερόταν στην Ελλάδα και τους μυθολογικούς θεούς της.

Εκεί ξεκίνησε το ταξίδι μου. Φύτεψε μέσα μου τον σπόρο της περιέργειας να μάθω τι πραγματικά συνέβη πριν από χιλιάδες χρόνια.

Ας έρθουμε στο βίντεο της Κνωσού που έγινε viral στην Ελλάδα. Πόσος χρόνος χρειάστηκε για το συγκεκριμένο project – από την αρχική ιδέα μέχρι το τελικό export;

Η παραγωγή ενός βίντεο μου παίρνει περίπου 1 με 2 εβδομάδες, καθώς αυτή τη στιγμή διαχειρίζομαι όλη τη διαδικασία μόνος μου.

Για εμένα, το πιο σημαντικό κομμάτι είναι το σενάριο και τα ιστορικά δεδομένα.

Αρχικά κάνω έρευνα σε γραπτές πηγές και μετά, με τη βοήθεια της AI – η οποία βελτιώνεται καθημερινά – διασταυρώνω αυτές τις πληροφορίες για να ελαχιστοποιήσω τα λάθη (αν και, παρά τις δικλείδες, κάποια μικρή λεπτομέρεια μπορεί να ξεφύγει).

«Η βασική μου αναφορά για τη δημιουργία του Arthur ήταν ο καθηγητής ιστορίας μου στο λύκειο. Εμφανισιακά του μοιάζει αρκετά, ενώ εμπνεύστηκα βαθιά και από τον τρόπο που μας έλεγε τις ιστορίες στην τάξη»

Η φάση της έρευνας διαρκεί αρκετές μέρες. Με όλα αυτά τα στοιχεία στα χέρια μου, χτίζω το σενάριο, δομώντας το σαν ένα απολαυστικό ταξίδι για τον θεατή.

Μετά έρχεται το πιο δύσκολο μέρος: η δημιουργία των εικόνων. Συνδυάζω τεχνικές από διάφορες πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης για να πετύχω την καλύτερη δυνατή ποιότητα γραφικών και αυτόν τον ρεαλισμό που χαρακτηρίζει το κανάλι.

Ωστόσο, ακριβώς επειδή η AI δεν είναι τέλεια, αυτή είναι η φάση που καταναλώνει τον περισσότερο χρόνο. Συχνά μου βγάζει αμέτρητα κλιπ με οπτικά σφάλματα τα οποία πρέπει να πετάξω, μέχρι να φτάσω στο τέλειο τελικό αποτέλεσμα.

Περιμένατε τέτοια ανταπόκριση; Τι πιστεύετε ότι ήταν αυτό που άγγιξε τόσο πολύ τους Έλληνες στο συγκεκριμένο βίντεο;

Εξεπλάγην πολύ με τη θερμή υποδοχή που είχε το βίντεο από τη στιγμή που δημοσιεύτηκε, διότι η ιστορία της Κνωσού δεν είναι και τόσο γνωστή, τουλάχιστον σε αυτή την πλευρά του πλανήτη που ζω εγώ.

Αρχικά, το βασικό μου κοινό ήταν στις Ηνωμένες Πολιτείες, οπότε έμειναν και εκείνοι έκπληκτοι μαθαίνοντας αυτή την ιστορία. Αρκετοί έγραψαν στα σχόλια ότι τώρα θέλουν να ταξιδέψουν στην Ελλάδα για να δουν πώς είναι ο χώρος σήμερα.

Όσο για τους Έλληνες θεατές, πιστεύω ότι είχε τόσο μεγάλη απήχηση επειδή, κρίνοντας από τα μηνύματά τους, νιώθουν τεράστια περηφάνια για την κληρονομιά τους. Ένιωσα ότι συνδέθηκαν πραγματικά με την αφήγηση και με τον τρόπο που αποδόθηκε οπτικά ο πολιτισμός τους.

Αλήθεια, πώς προσδιορίζεστε επαγγελματικά και καλλιτεχνικά σε αυτή τη νέα εποχή; Βλέπετε τον εαυτό σας ως σκηνοθέτη, ως ιστορικό ερευνητή, ως ψηφιακό καλλιτέχνη ή ως έναν «μεταφραστή» ανάμεσα στο ανθρώπινο όραμα και τη μηχανή;

Βλέπω τον εαυτό μου πρωτίστως ως τον σκηνοθέτη της ιστορίας που θέλω να μοιραστώ με τον κόσμο.

Η AI είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο που μας επιτρέπει να αναδημιουργήσουμε αυτά που κάποτε υπήρχαν μόνο στη φαντασία μας.

«Δουλεύω πάνω σε ένα βίντεο για την Κωνσταντινούπολη ενώ, λόγω της εκπληκτικής ανταπόκρισης που είχα στην Ελλάδα, αποφάσισα να επισπεύσω ένα βίντεο που σχεδίαζα για την Αθήνα»

Το να δίνεις στους ανθρώπους την ευκαιρία να δουν πώς έμοιαζε πραγματικά το παρελθόν μέσα από βίντεο, αντί απλώς να διαβάζουν γι’ αυτό σε ένα βιβλίο, κάνει την ιστορία πολύ πιο προσιτή σε όλους.

Οι λάτρεις της ιστορίας είναι συχνά πολύ αυστηροί κριτές. Δεδομένου ότι τα εργαλεία AI έχουν «παραισθήσεις» (hallucinations) ή δημιουργούν αναχρονισμούς, πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην επιστημονική πραγματικότητα ενός πολιτισμού όπως των Μινωιτών και την ανάγκη για ένα εντυπωσιακό οπτικό αποτέλεσμα;

Ναι, οι παραισθήσεις της AI είναι όντως το πιο δύσκολο κομμάτι να ελεγχθεί.

Για να καταλάβετε, για κάθε σύντομο κλιπ που μπαίνει στο τελικό βίντεο, συνήθως παράγω περίπου τρεις ελαττωματικές εκδοχές που πρέπει να απορρίψω, μέχρι να πετύχω τη σωστή. Και πάλι, μερικές φορές ξεφεύγουν μικρές λεπτομέρειες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έχουν εκπαιδευτεί σε σύγχρονες, πραγματικές φωτογραφίες. Έτσι, το να προσπαθείς να ανοικοδομήσεις μια αρχαία πόλη που σήμερα αποτελείται μόνο από πέτρες, είναι τρομερά περίπλοκο.

Πολύ συχνά, η AI μου έβγαζε βίντεο με τα κτίρια ήδη ερειπωμένα ή κατεστραμμένα, γιατί αυτό αναγνωρίζει από τη βάση δεδομένων της. Γι’ αυτό πρέπει να είσαι εξαιρετικά σχολαστικός και ακριβής με τις εντολές (prompts), για να αναγκάσεις τη μηχανή να παράγει μια καθαρή, αληθοφανή ιστορική αναπαράσταση.

Πόση πραγματική ιστορική έρευνα απαιτείται πριν καν αρχίσετε να δίνετε εντολές στην AI; Συμβουλεύεστε ιστορικούς ή αρχαιολόγους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας;

Όλη μου η έρευνα βασίζεται σε ιστορικά κείμενα και τεκμηριωμένες πηγές.

Δυστυχώς, η AI εξακολουθεί να φέρει μεγάλο στίγμα σε ορισμένους τομείς. Όταν προσπαθώ να επικοινωνήσω με ιστορικούς και αναφέρω τη λέξη Τεχνητή Νοημοσύνη, συνήθως χάνουν αμέσως το ενδιαφέρον τους.

Εξαιτίας αυτού, επικεντρώνομαι στη βαθιά μελέτη υπαρχόντων κειμένων και ερευνών. Αυτό είναι το στάδιο όπου είμαι πιο σχολαστικός από οπουδήποτε αλλού.

Χρησιμοποιώ εργαλεία όπως το Deep Research του Gemini για να διασταυρώσω όλες τις πληροφορίες, κάτι που με βοηθά να εντοπίζω λεπτομέρειες που ίσως μου είχαν ξεφύγει και διασφαλίζει ότι το σενάριο είναι όσο πιο στιβαρό γίνεται.

Βλέπουμε το παρελθόν να αναπλάθεται με τρόπο που – το είπατε και προηγουμένως – τα παραδοσιακά βιβλία απλώς δεν μπορούν να πετύχουν. Πιστεύετε ότι projects σαν του Arthur Locke είναι το μέλλον της εκπαίδευσης στις σχολικές αίθουσες;

Προσωπικά λατρεύω το διάβασμα – είναι ένα από τα χόμπι μου – και, όπως σας είπα, από τα βιβλία αντλώ τα περισσότερα στοιχεία.

Ωστόσο, πιστεύω ακράδαντα ότι τέτοιου είδους projects μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα εξαιρετικό συμπλήρωμα στη σχολική εκπαίδευση.

Έχω λάβει πάρα πολλά μηνύματα από εκπαιδευτικούς που μου λένε ότι θα δείξουν τα βίντεό μου στους μαθητές τους, αλλά και από πολλούς άλλους που λένε μακάρι να είχαν μάθει ιστορία βλέποντας τέτοια βίντεο, καθώς θα αγαπούσαν το μάθημα πολύ περισσότερο από το να διαβάζουν απλώς τα στεγνά σχολικά εγχειρίδια.

Ωστόσο η χρήση της AI για την αναδημιουργία ανθρώπων και εποχών εγείρει συνεχώς ηθικά ερωτήματα, ειδικά στην εποχή των deepfakes. Πού τραβάτε τη δική σας κόκκινη γραμμή σχετικά με το τι επιτρέπεται να οπτικοποιήσετε;

Πιστεύω ότι η βασική διαφορά ανάμεσα σε ένα project σαν το δικό μου και στα προβληματικά deepfakes έγκειται στην πρόθεση και τη διαφάνεια.

Στόχος μου δεν ήταν ποτέ να ξεγελάσω τον θεατή. Εξαρχής είμαι ξεκάθαρος ότι ολόκληρο το κανάλι «Arthur Revives the Past» είναι φτιαγμένο με τεχνητή νοημοσύνη.

«Η παραγωγή ενός βίντεο μου παίρνει περίπου 1 με 2 εβδομάδες. Το πιο σημαντικό κομμάτι για μένα είναι το σενάριο και τα ιστορικά δεδομένα»

Μάλιστα, το βάζω σε κάθε τίτλο, ώστε οι θεατές που είναι αντίθετοι στην AI να ξέρουν ακριβώς πώς φτιάχνεται το περιεχόμενο και να μπορούν απλά να επιλέξουν να μην το δουν.

Η προσωπική μου κόκκινη γραμμή είναι η ιστορική αλήθεια και η ειλικρίνεια απέναντι στο κοινό. Δεν θα επινοούσα γεγονότα ούτε θα αλλοίωνα την ιστορία απλώς για να πάρω περισσότερα views.

Γι’ αυτό μένω τόσο πιστός στα ιστορικά κείμενα. Επιπλέον, εστιάζοντας σε αρχαίους πολιτισμούς, ο σκοπός μου είναι να ζωντανέψω ένα μακρινό παρελθόν για να εκπαιδεύσω και να εμπνεύσω την περιέργεια, μένοντας μακριά από την αναδημιουργία σύγχρονων προσώπων ή πρόσφατων πολιτικών ζητημάτων, όπου η AI θα μπορούσε όντως να προκαλέσει παραπληροφόρηση.

Μετά την Κνωσό, πού θα μας ταξιδέψει η χρονομηχανή του Arthur; Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ιστορική περίοδος που θεωρείτε ότι η AI δυσκολεύεται ακόμα να αναδημιουργήσει πειστικά;

Ο Arthur θα ταξιδέψει τους θεατές σε πολλές εποχές και πόλεις. Δεδομένης της μεγάλης επιτυχίας του καναλιού και του τρελού ρυθμού με τον οποίο εξελίσσεται καθημερινά η AI, βελτιστοποιώ τη διαδικασία μου ώστε να μπορώ να βγάζω δύο βίντεο την εβδομάδα.

Ως μια μικρή γεύση για τα επόμενα projects μου: δουλεύω πάνω σε ένα βίντεο για την Κωνσταντινούπολη κατά τη Χρυσή Εποχή της. Επίσης, λόγω της εκπληκτικής ανταπόκρισης που είχα στην Ελλάδα, αποφάσισα να επισπεύσω ένα βίντεο που σχεδίαζα για την Αθήνα.

«Στόχος μου δεν ήταν ποτέ να ξεγελάσω τον θεατή. Εξαρχής είμαι ξεκάθαρος ότι ολόκληρο το κανάλι Arthur Revives the Past είναι φτιαγμένο με τεχνητή νοημοσύνη»

Η Ολυμπία είναι επίσης στα σκαριά, και πρόσφατα ένας συνδρομητής μού έγραψε ζητώντας ένα βίντεο για τη Λύκτο, οπότε κι αυτό σίγουρα θα μπει στα μελλοντικά μου πλάνα.

Σχετικά με το τι δυσκολεύει περισσότερο την AI, αυτό συνδέεται με όσα ανέφερα πριν για τα ερείπια. Η αναδημιουργία τόπων όπως το Μάτσου Πίτσου ή το Άνγκορ Βατ ήταν μια τεράστια πρόκληση.

Επειδή πρόκειται για τόσο εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους σήμερα, η AI αντιστέκεται πεισματικά στο να τους δείξει στην ακμή τους. Το «ένστικτό» της ήταν πάντα να επιστρέφει εικόνες με τα κτίρια φθαρμένα και καταβροχθισμένα από τη ζούγκλα ή τα βουνά, ακριβώς όπως τα γνωρίζουμε σήμερα.

Το να αναγκάσω τη μηχανή να ξεχάσει αυτές τις σύγχρονες εικόνες, ώστε να τα ανοικοδομήσει ακριβώς όπως έδειχναν στην αρχαιότητα, υπήρξε ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιό μου.