Ο Λευκός Οίκος εξετάζει σχέδιο για την τιμωρία ορισμένων χωρών-μελών του NATO, τις οποίες ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί ότι δεν στήριξαν επαρκώς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η πρόταση προβλέπει τη μετακίνηση αμερικανικών στρατευμάτων από χώρες της Συμμαχίας που κρίνονται «μη συνεργάσιμες» προς κράτη που επέδειξαν μεγαλύτερη υποστήριξη. Το σχέδιο απέχει σημαντικά από τις πρόσφατες απειλές του Τραμπ για πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, κάτι που δεν μπορεί να γίνει χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Το σχέδιο, που έχει κυκλοφορήσει και έχει κερδίσει υποστήριξη μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων τις τελευταίες εβδομάδες, βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και αποτελεί μία από τις επιλογές που εξετάζει ο Λευκός Οίκος για την «τιμωρία» της Συμμαχίας. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει το διευρυνόμενο ρήγμα μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των Ευρωπαίων συμμάχων μετά την απόφαση για τον πόλεμο στο Ιράν.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επισκέφθηκε την Τετάρτη την Ουάσιγκτον για να συναντηθεί με τον Τραμπ. Ο Ρούτε έχει επιχειρήσει να ενισχύσει τις σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο, παρά τις εντάσεις στη διατλαντική συμμαχία, και συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που τον έπεισαν να μην προχωρήσει στην προσάρτηση της Γροιλανδίας.
«Είναι αρκετά λυπηρό ότι το ΝΑΤΟ γύρισε την πλάτη στον αμερικανικό λαό τις τελευταίες έξι εβδομάδες, τη στιγμή που ο αμερικανικός λαός χρηματοδοτεί την άμυνά του», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ, προσθέτοντας ότι ο Τραμπ σκοπεύει να έχει μια «ειλικρινή και ανοιχτή συζήτηση» με τον Ρούτε.
«Το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν το χρειαστήκαμε»
Το βράδυ της Τετάρτης, ο Τραμπ έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social ότι «το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν το χρειαστήκαμε και δεν θα είναι εκεί αν το χρειαστούμε ξανά».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν περίπου 84.000 στρατιώτες στην Ευρώπη, αν και ο ακριβής αριθμός μεταβάλλεται λόγω ασκήσεων και εναλλασσόμενων αποστολών. Οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη αποτελούν κρίσιμο κόμβο για τις παγκόσμιες στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα ενισχύουν οικονομικά τις χώρες που τις φιλοξενούν. Οι βάσεις στην Ανατολική Ευρώπη λειτουργούν επίσης ως αποτρεπτικός παράγοντας έναντι της Ρωσίας.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε σε πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος επέκρινε χώρες του ΝΑΤΟ για ανεπαρκή στήριξη προς τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν.
Δεν έχει γίνει σαφές ποιες χώρες θα χάσουν στρατεύματα, ωστόσο αρκετά κράτη-μέλη έχουν προκαλέσει τη δυσαρέσκεια του Τραμπ, ιδιαίτερα λόγω της αντίθεσής τους στον πόλεμο.
Η Ισπανία, η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν έχει δεσμευτεί να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, απαγόρευσε τη χρήση του εναέριου χώρου της από αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Παράλληλα, υπάρχει δυσαρέσκεια και προς τη Γερμανία, παρά το γεγονός ότι αποτελεί βασικό κόμβο υποστήριξης των αμερικανικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.
Η Ιταλία περιόρισε προσωρινά τη χρήση αεροπορικής βάσης στη Σικελία, ενώ η Γαλλία επέτρεψε τη χρήση βάσης στο νότιο τμήμα της χώρας μόνο υπό τον όρο ότι δεν θα χρησιμοποιείται για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Πέρα από τη μετακίνηση στρατευμάτων, το σχέδιο ενδέχεται να περιλαμβάνει και το κλείσιμο αμερικανικής βάσης σε ευρωπαϊκή χώρα, πιθανότατα στην Ισπανία ή τη Γερμανία.
Αντίθετα, χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία, η Λιθουανία και η Ελλάδα θεωρούνται πιο «υποστηρικτικές» και ενδέχεται να ενισχυθούν στρατιωτικά. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης συγκαταλέγονται σε εκείνες με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και ήταν από τις πρώτες που δήλωσαν πρόθυμες να συμμετάσχουν σε διεθνή αποστολή επιτήρησης των Στενών του Ορμούζ.
Το σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεταφορά περισσότερων αμερικανικών δυνάμεων κοντά στα ρωσικά σύνορα, κάτι που ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από τη Μόσχα.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι είναι «πολύ απογοητευμένος» από το ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας τη στάση του στον πόλεμο με το Ιράν «στίγμα που δεν θα σβήσει ποτέ». Τις τελευταίες εβδομάδες έχει επανειλημμένα επικρίνει τη Συμμαχία, ενώ φέρεται να έχει εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ.
Τον περασμένο μήνα, έγραψε ότι τα κράτη-μέλη «δεν έκαναν τίποτα» για να βοηθήσουν στον πόλεμο, προσθέτοντας ότι «οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται το ΝΑΤΟ».
Από την πλευρά τους, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξε καμία προηγούμενη διαβούλευση πριν από την έναρξη του πολέμου, γεγονός που δυσχέρανε τον συντονισμό. Μάλιστα, δύο υπουργοί Άμυνας χωρών του ΝΑΤΟ, από την Εσθονία και την Ιταλία, εγκλωβίστηκαν στο Ντουμπάι όταν ξέσπασε η σύγκρουση, καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους.
Ο πόλεμος με το Ιράν αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο σε μια σειρά διπλωματικών κρίσεων που έχει αντιμετωπίσει η Συμμαχία από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη προκαλέσει εντάσεις με τους συμμάχους του λόγω των δασμών στην Ευρώπη, της προσέγγισής του με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και της κρίσης με τη Δανία για τη Γροιλανδία.
Κατά την πρώτη του θητεία, το 2020, ο Τραμπ είχε διατάξει την αποχώρηση περίπου 12.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, απόφαση που ανέτρεψε ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν το 2021.
