Το Ισραήλ θα πρέπει να εγκαταλείψει τη φαντασίωση περί αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη και να επικεντρωθεί στο πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, δήλωσε στο Βήμα ο διακεκριμένος ισραηλινός αναλυτής Μίκαελ Μίλστιν, επισημαίνοντας την απουσία στρατηγικής εξόδου από τον πόλεμο, τόσο στο Τελ Αβίβ όσο και στην Ουάσιγκτον.
Ο Μίκαελ Μίλστιν είναι επικεφαλής του τμήματος παλαιστινιακών ερευνών στο Κέντρο Μεσανατολικών και Αφρικανικών Μελετών Μοσέ Νταγιάν στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, ενώ έχει διατελέσει επικεφαλής του τμήματος Παλαιστινιακών Υποθέσεων στη στρατιωτική αντικατασκοπεία (AMAN) και είναι συνταγματάρχης ε.α.
Ποιο είναι το σχέδιο του Νετανιάχου; Έχει το Ισραήλ στρατηγική εξόδου στο Ιράν και στον Λίβανο;
Αυτό συζητά περισσότερο ο κόσμος εδώ στο Ισραήλ: το κυρίαρχο αίσθημα είναι ότι δεν υπάρχει στρατηγική. Από την πρώτη μέρα μέχρι σήμερα υπάρχουν πολλά εξαιρετικά στρατιωτικά επιτεύγματα και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ισλαμικό καθεστώς της Τεχεράνης υπέστη τεράστια ζημιά. Όμως, αληθινά, δεν καταλαβαίνουμε ποιος είναι ο στόχος. Είναι η κατάρρευση του καθεστώτος; Γιατί αν αυτός ήταν ο στόχος, φαίνεται πως αποτύχαμε. Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι οι υπαρξιακές απειλές θα εξαλειφθούν και αυτό σημαίνει ότι το Ισραήλ πρέπει να επικεντρωθεί στο πυρηνικό πρόγραμμα και στο οπλοστάσιο των βαλλιστικών πυραύλων. Αλλά δεν ξέρουμε με βεβαιότητα το αποτέλεσμα. Κανείς δεν ξέρει ποιος είναι ο ξεκάθαρος στόχος του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Πρώτα από όλα ο Νετανιάχου, με την εξαίρεση μιας συνέντευξης τύπου με τα ΜΜΕ πριν μια εβδομάδα, δεν μιλάει με τον λαό. (σ.σ. ο πρωθυπουργός Νετανιάχου έδωσε ακόμα μια συνέντευξη το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, στους ξένους ανταποκριτές). Υπάρχουν πολλά συνθήματα, πολλές ανακοινώσεις αλλά όχι απευθείας επικοινωνία με το λαό. Δεν υπάρχει επίσημη, σαφής περιγραφή των στόχων του πολέμου. Ο περισσότερος κόσμος θα ήθελε αυτός ο πόλεμος να αφορά τις συγκεκριμένες απειλές, δηλαδή να υποστούν σοβαρές ζημιές τόσο το πυρηνικό όσο και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Αν ο στόχος είναι η κατάρρευση του καθεστώτος, τότε έχουμε πολλές επιφυλάξεις για το κατά πόσο είναι δυνατόν να συμβεί αυτό. Δεν βλέπουμε σημάδια κατάρρευσης, επανάστασης, υπονόμευσης του καθεστώτος, και δεν ξέρουμε καν εάν αυτό θα ήταν εφικτό.
Φαίνεται ότι ο Τραμπ είναι πιο προσεκτικός. Μιλάει για τα Στενά του Ορμούζ, μιλάει για το πυρηνικό πρόγραμμα, όμως δεν μιλά πλέον για αλλαγή καθεστώτος. Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, όλο και περισσότεροι άνθρωποι εδώ στο Ισραήλ απαιτούν ξεκάθαρες απαντήσεις για τους στόχους του πολέμου. Ελπίζω το Ισραήλ να αφήσει τις υπερβολές, να εγκαταλείψει τη φαντασίωση περί αλλαγής καθεστώτος και να επικεντρωθεί στους στρατιωτικούς στόχους. Ολοένα περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει χωρίς να έχει πέσει το καθεστώς. Ίσως να είναι πιο αποδυναμωμένο, πιο περιορισμένο, αλλά θα επιβιώσει. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επεξεργαστούμε μια στρατηγική για την επόμενη μέρα, για το πως θα αντιμετωπίσουμε αυτό το καθεστώς και τις απειλές του. Δυστυχώς, προς το παρόν φαίνεται πως κυριαρχούν κάθε είδους ψευδαισθήσεις και συνθήματα αντί για ρεαλιστικές προσεγγίσεις σε ό,τι αφορά το Ιράν.
Πιστεύετε ότι ο Νετανιάχου κατάφερε να σπρώξει τον Τραμπ στον πόλεμο;
Σε ό,τι αφορά τη σχέση Τραμπ-Νετανιάχου είδαμε μια τουλάχιστον περίεργη διάστασή της μετά από την επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars. Αρχικά υπήρξαν δημοσιεύματα εδώ στο Ισραήλ ότι έγινε σε συντονισμό με τους Αμερικανούς, όμως μετά ο Τραμπ είπε ότι το Ισραήλ έδρασε ανεξάρτητα, χωρίς να συντονιστεί μαζί του. Είμαι πολύ επιφυλακτικός για τις σχέσεις μεταξύ αυτών των δύο αλλόκοτων ηγετών γιατί υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν ξέρουμε. Αυτή τη στιγμή φαίνεται πως οι σχέσεις μεταξύ των δύο ηγετών είναι πολύ ισχυρές. Για παράδειγμα, αν δείτε τη συζήτηση που γίνεται στον αραβικό κόσμο για τη σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ θεωρούν ότι είναι πολύ υψηλού επιπέδου. Λένε ότι οι σχέσεις μεταξύ αυτών των δύο χωρών και των ηγετών τους είναι πολύ ισχυρότερες από τις σχέσεις που έχει ο Τραμπ με το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες αραβικές χώρες.
Δεν τα ξέρουμε όλα, όμως πιστεύω ότι ο Νετανιάχου ασκεί μεγάλη επιρροή στον Τραμπ. Εκτιμώ ότι εκείνος ώθησε τον Τραμπ στον πόλεμο. Όμως το ερώτημα είναι τι θα γίνει αν ο Τραμπ αρχίσει να αισθάνεται ότι αυτός ο πόλεμος είναι πολύ πιο σύνθετος, ότι εμπεριέχει περισσότερες προκλήσεις και ότι θα διαρκέσει περισσότερο από όσο υπολόγιζε αρχικά, και αν θελήσει να τον τελειώσει ακόμη και χωρίς απόλυτη νίκη. Τι θα γίνει τότε; Θα συνεχίσει το Ισραήλ τον πόλεμο; Θα του πει ο Τραμπ «πρέπει να σταματήσεις τον πόλεμο» και το Ισραήλ θα υπακούσει;
Πολλά είναι τα ερωτήματα και για τη Γάζα…
Αρκετοί αντιλαμβάνονται ότι ίσως το Ισραήλ θα κληθεί να πληρώσει τίμημα στη Γάζα για αυτή τη συμμαχία με τις ΗΠΑ έναντι του Ιράν, δηλαδή να είναι πιο ευέλικτο στην εφαρμογή όλων εκείνων που θέλει ο Τραμπ στη Γάζα. Υπάρχει πολύ μεγάλη απόσταση ανάμεσα σε αυτά που θέλει ο Τραμπ και σε αυτά που θέλει το Ισραήλ στη Γάζα. Δεν θα μου προκαλέσει έκπληξη εάν μέσα σε ένα μήνα δούμε πράγματα που δεν θέλει ο Νετανιάχου, όπως διεθνή δύναμη, κυβέρνηση τεχνοκρατών. Ξέρουμε ότι ο Νετανιάχου θέλει να συνεχίσει τον πόλεμο αλλά ο Τραμπ θα του πει «σε βοήθησα, μαζί πολεμήσαμε το Ιράν. Τώρα όμως πρέπει ανταποκριθείς σε αυτά που λέω για τη Γάζα». Η σχέση τους είναι πολύ στενή, αλλά δεν θα εκπλαγώ εάν αποκαλυφθεί σοβαρή διάσταση απόψεων, όχι μόνο στο Ιράν αλλά και σε άλλα μέτωπα όπως στη Γάζα.
