Πώς θα μπορούσε να αποτιμηθεί για την Κίνα η πολεμική αναμέτρηση στο Ιράν; Σαν πρόβλημα, που αποστερεί από τον ασιατικό γίγαντα πολύτιμους ενεργειακούς πόρους και έναν σημαντικό διπλωματικό σύμμαχο ή ως ευπρόσδεκτος περισπασμός από τις παγκόσμιες φιλοδοξίες της;
Η απάντηση στο αρχικό ερώτημα εξηγεί και την προσεκτική στάση που εξακολουθεί να τηρεί το Πεκίνο στον Τρίτο Πόλεμο του Κόλπου.
Low profile
Το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου προκάλεσε άμεση διπλωματική αντίδραση της Κίνας. Την επόμενη κιόλας μέρα (01/03), το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua χαρακτήρισε την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση ως «αδιάντροπη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου».
Ακολούθησε η παρέμβαση του κινέζου πρέσβη στον ΟΗΕ, Φου Κονγκ, ο οποίος κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, επέρριψε σε ΗΠΑ και Ισραήλ την ευθύνη «για την κλιμάκωση στις περιφερειακές σχέσεις», κάνοντας λόγο για «θανάσιμη απειλή για την ειρήνη και την ασφάλεια διεθνώς».
Η Κίνα ωστόσο δεν έφερε τον πόλεμο για ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Την περασμένη Τρίτη (03/03), ο κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Γουάνγκ Γι, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον ισραηλινό ομόλογό του, Γκιντεόν Σάαρ, εξέφρασε ευθέως την αντίθεσή του σε στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Τελ Αβίβ, τονίζοντας πως «η ισχύς από μόνη της δεν λύνει προβλήματα, δημιουργεί απλά καινούργια».
Πέρα όμως από διπλωματική στήριξη προς το Ιράν, η Κίνα δεν δείχνει καμία ζέση για περαιτέρω εμπλοκή στη νέα μεσανατολική κρίση. Μέχρι τώρα, η συνεισφορά της περιορίζεται στην χρήση του κινεζικού συστήματος δορυφορικής πλοήγησης BeiDou, το οποίο λειτουργεί ως εναλλακτική στο αμερικανικό GPS, επιτρέποντας στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις να διατηρούν εικόνα επί του πεδίου.
Παράλληλα, δεν λείπουν οι εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση εκατέρωθεν, οι τακτικές συνομιλίες με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη (Ιράν, Ισραήλ, μοναρχίες του Κόλπου) και άλλες μεγάλες δυνάμεις (Γαλλία, Ρωσία), αλλά και η αποστολή ειδικού απεσταλμένου στις χώρες της Μέσης Ανατολής, ειδικά επιφορτισμένου με την προώθηση της αποκλιμάκωσης.
Απώλειες και κέρδη
Το μείγμα ενεργειακής εξάρτησης εξηγεί εν πολλοίς τη στρατηγική ίσων αποστάσεων. Το Ιράν αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου για την Κίνα, που εισήγαγε 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2025 το οποίο ισοδυναμεί με το 12% των συνολικών εισαγωγών της σε καύσιμα. Όμως την πρώτη θέση διατηρεί η Σαουδική Αραβία, κατ’ εξοχήν στόχος των ιρανικών drones, ενώ έπονται κι άλλες χώρες του Κόλπου (Ομάν, Κουβέιτ, ΗΑΕ) που βρίσκονται στο επίκεντρο των ανταποδοτικών πληγμάτων που έχει εξαπολύσει η Τεχεράνη. Η ανάγκη για σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας αφενός και η ενεργειακή ασφάλεια αφετέρου δημιουργεί μια εύθραυστη ισορροπία, που υπαγορεύει τα όρια της κινεζικής παρέμβασης στον πόλεμο.
Η Τζόντι Γουέν, ερευνήτρια του Κέντρου Διεθνούς Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Τσινγκουά στο Πεκίνο, μιλώντας στο Al-Jazeera εκτιμά ότι υπάρχουν όρια στη συνεργασία Κίνας-Ιράν. «Η Κίνα ομνύει πάντοτε στην μη επέμβαση στις υποθέσεις τρίτων κρατών. Δεν πιστεύω λοιπόν ότι η κινεζική κυβέρνηση θα στηρίξει με οπλισμό το Ιράν» τονίζει. «Η Κίνα προσπαθεί να συνομιλήσει με ΗΠΑ και τις μοναρχίες του Κόλπου, σε λογική σταθεροποίησης και εκτόνωσης».
«Η Κίνα δεν διαθέτει ούτε το οικονομικό κίνητρο ούτε το στρατιωτικό εύρος ώστε να ρισκάρει, παρεμβαίνοντας υπέρ του Ιράν», τονίζει ο αρθρογράφος του Forbes, Γουέσλι Αλεξάντερ Χιλ. Υπενθυμίζει δε ότι ο κινεζικός στρατός αντιμετωπίζει ουκ ολίγα προβλήματα, μετά τις εκτεταμένες εκκαθαρίσεις ανώτατων στρατιωτικών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. «Η εστίαση της Κίνας σε συγκρούσεις εγγύτερες στην επικράτειά της την αναγκάζει να περιορίσει την παρουσία της αλλού» συμπληρώνει.
Τίθεται το ερώτημα αν ο πόλεμος στο Ιράν συνιστά αποκλειστικά αρνητική εξέλιξη για την Κίνα. Μια παρατεταμένη εμπλοκή ΗΠΑ και Ισραήλ θα αφήσει χώρο στην Κίνα να εδραιώσει την παρουσία της στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού και θα δώσει την ευκαιρία στις ένοπλες δυνάμεις της να αλιεύσουν πληροφόρηση για την μαχητική επάρκεια των ανταγωνιστών της. Ψηλά στις προτεραιότητες του Πεκίνου βρίσκεται και η σταθεροποίηση της οικονομίας, καθώς οι ρυθμοί ανάπτυξης αν και αυξητικοί, αναμένονται να σημειώσουν αρνητικό ρεκόρ 35ετίας.
Υπάρχει ασφαλώς κι ο ελέφαντας στο δωμάτιο που ακούει στο όνομα Ταϊβάν. Ο πόλεμος στο Ιράν κι η διακηρυγμένη διάθεση του Πεκίνου να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο στην ιρανική κρίση αποστρέφουν την προσοχή της διεθνούς κοινότητας από την Ταϊβάν. Κυριότερα, εξασφαλίζουν στην κινεζική ηγεσία τον απαραίτητο χρόνο για την αναδιοργάνωση του στρατού, ενόσω το σενάριο της εισβολής στο νησιωτικό κράτος παραμένει ζωντανό.
