Αντιφατικά μηνύματα εκπέμπει η Ουάσιγκτον σχετικά με τα κίνητρα που οδήγησαν τις ΗΠΑ να διεξάγουν τον πόλεμο στο Ιράν, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο να παρουσιάζουν διαφορετικές εκδοχές για την απαρχή της σύγκρουσης. Αυτό δημιουργεί ένα χάσμα μεταξύ των δύο, καθώς εμφανίζει και ένα ρήγμα στην κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων.
Η εκδοχή Τραμπ: «Θα μας χτυπούσαν πρώτοι»
Μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο, κατά τη συνάντησή του με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι έδωσε εντολή για συμμετοχή των αμερικανικών δυνάμεων στην ισραηλινή επιχείρηση, επειδή είχε την πεποίθηση πως το Ιράν ετοιμαζόταν να εξαπολύσει επίθεση.
«Η γνώμη μου ήταν ότι θα επιτίθονταν πρώτοι. Αν δεν το κάναμε εμείς, θα επιτίθονταν εκείνοι», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η απόφαση ελήφθη για να αποτραπούν μεγαλύτερες απώλειες. Ο αμερικανός πρόεδρος δεν παρουσίασε δημόσια στοιχεία που να τεκμηριώνουν την εκτίμησή του, ενώ απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι το Ισραήλ ώθησε τις ΗΠΑ στον πόλεμο.
Υπενθυμίζεται, ότι ρεπορτάζ του Axios αποκάλυψε τηλεφώνημα μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου, στο οποίο φαίνεται ότι το Τελ Αβίβ γνώριζε ποια θα ήταν η κατάλληλη ημερομηνία να «χτυπήσουν», καθώς ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν και οι κορυφαίοι σύμβουλοί του θα συναντιόντουσαν σε ένα μέρος στην Τεχεράνη το Σάββατο το πρωί. Χαρακτηριστικά, ο ισραηλινός πρωθυπουργός είπε στον αμερικανό πρόεδρο: «Θα μπορούσαν όλοι να σκοτωθούν σε μια μόνο καταστροφική αεροπορική επιδρομή».
Η θέση αυτή μεταθέτει το βάρος της ευθύνης στην άμεση απειλή από την Τεχεράνη, παρουσιάζοντας την αμερικανική κίνηση ως προληπτική ενέργεια αυτοάμυνας.
Η εκδοχή Ρούμπιο: Φόβος ιρανικών αντιποίνων
Μία ημέρα νωρίτερα, ωστόσο, ο Μάρκο Ρούμπιο είχε δώσει μία εντελώς διαφορετική εξήγηση. Όπως δήλωσε, η Ουάσιγκτον γνώριζε ότι επέκειτο ισραηλινή στρατιωτική δράση και εκτιμούσε ότι αυτή θα επιτάχυνε μία ιρανική επίθεση εναντίον των αμερικανικών στόχων στην περιοχή.
«Γνωρίζαμε ότι θα υπάρξει ισραηλινή δράση και ότι αυτό θα οδηγούσε σε επίθεση κατά των αμερικανικών δυνάμεων. Αν δεν τους πλήτταμε προληπτικά, θα είχαμε μεγαλύτερες απώλειες», σημείωσε.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύθηκε από ορισμένους ως ένδειξη ότι η αμερικανική απόφαση συνδέθηκε άμεσα με τις ισραηλινές κινήσεις, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμη και στον συντηρητικό χώρο.
Κάποιοι αναφέρουν ότι η δήλωση Ρούμπιο δημιουργεί την εικόνα πως οι ΗΠΑ σύρθηκαν στη σύγκρουση, ενώ άλλοι φαίνονται επιφυλακτικοί προς αυτή την πεποίθηση και θεωρούν ότι προτεραιότητα της Ουάσιγκτον πρέπει να είναι η προστασία των αμερικανικών συμφερόντων.
Το παρασκήνιο της Γενεύης
Στο παρασκήνιο, είχαν προηγηθεί συνομιλίες στη Γενεύη μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων, με τη μεσολάβηση του Ομάν. Τις επαφές από αμερικανικής πλευράς χειρίστηκαν οι απεσταλμένοι, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι πίεσαν για εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου από την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι διαπραγματευτές θεώρησαν ότι το Ιράν ακολουθούσε τακτική καθυστέρησης και δεν ήταν διατεθειμένο να εγκαταλείψει κρίσιμα στοιχεία του πυρηνικού του προγράμματος. Η Τεχεράνη, πάντως, από την πλευρά της, αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Οι απεσταλμένοι φέρονται να ενημέρωσαν τον αμερικανό πρόεδρο ότι μια συμφωνία, ανάλογη με εκείνη που είχε συναφθεί το 2015 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, θα απαιτούσε μήνες διαπραγματεύσεων. Την επόμενη ημέρα, ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή για στρατιωτική δράση, ενώ εδώ και αρκετό καιρό είχε στείλει δυνάμεις στην περιοχή.
Σύγκρουση αφηγήσεων
Η διαφοροποίηση ανάμεσα στις δηλώσεις Τραμπ και Ρούμπιο δεν αναιρεί ότι και οι δύο επικαλούνται την ανάγκη αποτροπής ιρανικής επίθεσης. Ωστόσο, η έμφαση διαφέρει:
- Ο πρόεδρος μιλά για άμεση και επικείμενη απειλή από το Ιράν.
- Ο υπουργός Εξωτερικών συνδέει την αμερικανική ενέργεια με τον κίνδυνο κλιμάκωσης μετά από ισραηλινό πλήγμα.
Η διπλή αυτή αφήγηση τροφοδοτεί ερωτήματα στο εσωτερικό των ΗΠΑ για το εάν η σύγκρουση αποτέλεσε πράξη προληπτικής αυτοάμυνας ή επιλογή στρατηγικής ευθυγράμμισης με το Ισραήλ σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία.
