Η Μιλένα Αποστολάκη είναι στην πολιτική είκοσι πέντε χρόνια και μετά από ένα μικρό διάλειμμα επέστρεψε στη Βουλή το 2023. Δικηγόρος και βουλευτής του ΠαΣοΚ, πιστεύει ότι το κόμμα της μπορεί να ξανακερδίσει την πρωτιά, παρά τα δημοσκοπικά στοιχεία που δείχνουν το αντίθετο. Υπερασπίζεται την αυτονομία του, αρνούμενη κάθε πιθανότητα μετεκλογικής συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία. Ιδιαίτερα δραστήρια τον τελευταίο καιρό, ήταν η εισηγήτρια του ΠαΣοΚ στην εξεταστική για τα Τέμπη, ενώ συμμετείχε ενεργά στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Και συνεχίζει, γιατί όπως λέει στο ΒΗΜΑ Talks, η ώρα του τελικού απολογισμού δεν έχει έρθει ακόμα.
Το ΠαΣοΚ σήμερα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, κάτι που αποτυπώνεται και δημοσκοπικά αλλά και από την εικόνα του ίδιου του κόμματος από μέσα. Γκρίνια, διαφωνίες, αμφισβήτηση της κορυφής κλπ. Γιατί δεν έχει καταφέρει να ανακάμψει;
Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν δύο παράλληλες τάσεις: τη συνεχιζόμενη φθορά της κυβέρνησης και την παγίωση μιας μεγάλης ζώνης αδιευκρίνιστης ψήφου. Το γεγονός ότι το ΠαΣοΚ καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό πολιτών που δηλώνουν ότι θα μπορούσαν να το ψηφίσουν δείχνει πως υπάρχει έδαφος. Αυτό, όμως, δεν αρκεί από μόνο του. Η επιστροφή του ΠαΣοΚ δεν ήταν κάτι αυτονόητο πριν μερικά χρόνια. Έγινε μια μεγάλη προσπάθεια και πέτυχε γιατί οι ρίζες είναι βαθιές και οι ανάγκη της κοινωνίας για εναλλακτική προοδευτική πρόταση διακυβέρνησης της χώρας επιτακτική και πλέον πλειοψηφική. Όμως είναι βέβαιο ότι χρειάζεται όλοι μας να προσπαθήσουμε ακόμη περισσότερο. Είναι δικό μας χρέος να πείσουμε ότι μπορούμε να κυβερνήσουμε καλύτερα, δεν θα μας το χαρίσει κανείς. Είναι στο χέρι μας να γίνουμε η αλλαγή που ζητούν οι πολίτες.
Στο συνέδριο τι περιμένετε ότι θα γίνει; Ο πρόεδρός σας Νίκος Ανδρουλάκης «κινδυνεύει»; Γιατί δεν πείθει; Που εντοπίζετε εσείς το πρόβλημα; Τι πρέπει να αλλάξει;
Περιμένω ένα συνέδριο στο οποίο το ΠαΣοΚ θα μιλήσει περισσότερο με την κοινωνία και για την κοινωνία, όχι με τον εαυτό του και για τον εαυτό του. Ένα συνέδριο ανοιχτού και ουσιαστικού διαλόγου για το πώς επανασυνδεόμαστε με κοινωνικές ομάδες που σήμερα νιώθουν πολιτικά άστεγες: με καθαρές θέσεις, συλλογική λειτουργία και ανανεωμένο δυναμικό. Μια αφετηρία πολιτικής επανεκκίνησης.
«Είναι δικό μας χρέος να πείσουμε ότι μπορούμε να κυβερνήσουμε καλύτερα, δεν θα μας το χαρίσει κανείς».
Στον δρόμο προς το συνέδριο και στη συνέχεια προς τις εκλογές βγήκαν ήδη τα εσωκομματικά μαχαίρια στο ΠαΣοΚ: Δούκας, Γερουλάνος. Πώς κρίνετε τη στάση τους; Τα κίνητρά τους είναι μόνο προσωπικά; Υπάρχει όντως «έλλειμμα εσωτερικής δημοκρατίας» στο ΠαΣοΚ όπως ανέφερε σχετικά ο δήμαρχος Αθηναίων;
Ο εσωκομματικός διάλογος και η έκφραση της διαφορετικής άποψης είναι στοιχείο υγείας και δύναμης όταν γίνεται με πολιτικούς όρους και με το βλέμμα στραμμένο στα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Οι πολιτικοί και ιδεολογικοί αντίπαλοι βρίσκονται «εκτός των τειχών» και μόνο η συλλογική προσπάθεια μπορεί να μας φέρει κοντύτερα στους στόχους μας. Η πολυφωνία που υπηρετεί τον κοινό στόχο, είναι εκείνη που μας δυναμώνει και είμαι βέβαιη ότι δεν υπάρχει στέλεχος του ΠαΣοΚ που δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη. Το ΠαΣοΚ έγραψε ιστορία όταν πέτυχε να ενώσει πολλές φωνές και να τις κάνει να ακουστούν σαν μία.
«Η αντιπολίτευση που κάνει το ΠαΣοΚ είναι θεσμικά υπεύθυνη και προγραμματική, χωρίς δημαγωγία και τυχοδιωκτισμό».
Το ΠαΣοΚ θα κατέβει αυτόνομα στις εκλογές. Μετά; Συνεργασίες; Συμμετοχή σε ενδεχόμενο κυβερνητικό σχήμα; Ή μήπως πιστεύετε (κι εσείς) ότι η πρωτιά παραμένει εφικτός στόχος;
Η πολιτική μας αυτονομία και η δέσμευσή μας ότι αποκλείουμε κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας και συμμετοχής σε κυβερνητικό σχήμα με τη Νέα Δημοκρατία, αποτελούν στρατηγικές θέσεις που δεν αμφισβητούνται από κανένα. Αγωνιζόμαστε για να φέρουμε την αλλαγή και να ανατρέψουμε στις επόμενες εκλογές την παρούσα πλειοψηφία. Θα ήταν οξύμωρο κατά συνέπεια να συζητάμε τη συνεργασία μας με αυτούς που αποτελούν σήμερα τον διακηρυγμένο πολιτικό μας αντίπαλο. Στρατηγικός μας στόχος είναι να είμαστε η πρώτη εναλλακτική επιλογή διακυβέρνησης, η δύναμη ευθύνης που αξίζει να εμπιστευθούν οι πολίτες. Όχι να συμπληρώσουμε μια αποτυχημένη και φαύλη κυβέρνηση, αλλά να συγκροτήσουμε τη δική μας, δίνοντας διέξοδο και προοπτική στη χώρα. Και ασφαλώς πιστεύω ότι αυτό είναι εφικτό με πράξεις και καθημερινή μάχη στην κοινωνία.
Είχατε θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία του κόμματος και τελικά αποσυρθήκατε. Μετανιώσατε;
Ήταν μια δύσκολη απόφαση, που πήρα εισπράττοντας την αγωνία του κόσμου του ΠαΣοΚ για τον κίνδυνο διάρρηξης της ενότητας της παράταξης και κρίνοντας ότι εκείνη τη στιγμή θα την υπηρετούσα καλύτερα με μια κίνηση που θα έστελνε μήνυμα συνέχειας, συνοχής και προοπτικής. Θα έκανα και πάλι το ίδιο, με τον ίδιο πάντα γνώμονα.
Σας ικανοποιεί η αντιπολίτευση που κάνει το ΠαΣοΚ; Που θα έπρεπε να εστιάσει περισσότερο και δεν το κάνει;
Η αντιπολίτευση που κάνει το ΠαΣοΚ είναι θεσμικά υπεύθυνη και προγραμματική, χωρίς δημαγωγία και τυχοδιωκτισμό. Μια πολύ μικρή κοινοβουλευτική ομάδα έχει επωμιστεί τη βαριά ευθύνη της αξιωματικής αντιπολίτευσης και αγωνίζεται με θεσμικότητα και ήθος. Ασφαλώς η προσπάθεια χρειάζεται να ενισχυθεί. Με περισσότερη εστίαση στις λύσεις που προτείνουμε για τα σημερινά πιεστικά προβλήματα της ελληνικής οικογένειας, αλλά και στην ανάδειξη της ετοιμότητας μας να αναλάβουμε την ευθύνη της διακυβέρνησης.
Η περιβόητη «καταλληλότητα» του Πρωθυπουργού που εμφανίζεται ως ο μοναδικός αξιόπιστος ηγέτης, ενώ είναι ο υπαίτιος της κρίσης εμπιστοσύνης και θεσμών που αντιμετωπίζει η χώρα, αποτελεί έναν καλά συντηρημένο μύθο από την κυβερνητική προπαγάνδα, τον οποίο οφείλουμε να ανατρέψουμε.
Ο Αλέξης Τσίπρας πιστεύετε ότι εξακολουθεί να εμπνέει τον κόσμο της αριστεράς; Παραμένει ισχυρός στη συνείδηση του κόσμου (του); Η ενδεχόμενη κάθοδός του στις εκλογές μπορεί να λειτουργήσει ανατρεπτικά στο πολιτικό σκηνικό;
Δεν γνωρίζω αν ο κ. Τσίπρας θα αποφασίσει να διασπάσει το κόμμα από το οποίο προέρχεται, δίνοντας του μετά από αλλεπάλληλες διασπάσεις, ίσως, τη χαριστική βολή. Σε αυτή την περίπτωση δεν νομίζω ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτελέσει ανατροπή για το πολιτικό σκηνικό, αναδιατάσσοντας δυνάμεις και συσχετισμούς.
«Τα Τέμπη δεν προσφέρονται ως όχημα για την είσοδο στον πολιτικό στίβο».
Το αποτύπωμα της πρωθυπουργικής του θητείας δεν είναι θετικό, όπως και εκείνο της θητείας του ως επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κατά συνέπεια καθώς οι μνήμες είναι νωπές και η κρίση των πολιτών απέναντι του πολύ αυστηρότερη, τα περιθώρια έμπνευσης και δημιουργίας προσδοκιών και ελπίδας είναι νομίζω περιορισμένα.
Πώς εξηγείτε την θετική ανταπόκριση, μιας μερίδας τουλάχιστον πολιτών, στις κινήσεις της Μαρίας Καρυστιανού; Θα λέγατε ότι είναι απλώς ένα δημιούργημα των καιρών ή μπορεί να αγγίζουν πιο ουσιαστικά ζητούμενα;
Η κ. Καρυστιανού συστήθηκε στην ελληνική κοινωνία μέσα από μια ανείπωτη τραγωδία και είχε την αμέριστη στήριξη του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας. Βρέθηκε σε εκείνη τη θέση που συνιστά τον εφιάλτη κάθε γονιού. Έγινε άθελά της με τρόπο τραγικό το σύμβολο της ελληνικής κοινωνίας στον αγώνα για αλήθεια και δικαιοσύνη, απέναντι στην οργανωμένη από την κυβέρνηση απόπειρα της συγκάλυψης των υπευθύνων για τα Τέμπη.
Έκτοτε μεσολάβησαν πολλά και, παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις της σε συνεντεύξεις της, δηλώνει πλέον ότι θα ασχοληθεί με την πολιτική. Αυτή η μετατόπιση είναι θεμιτή, καθώς όμως τα Τέμπη δεν προσφέρονται ως όχημα για την είσοδο στον πολιτικό στίβο, όπως της επισημαίνουν οι γονείς των θυμάτων, οφείλει τώρα να παρουσιάσει τις θέσεις της για τη διακυβέρνηση της χώρας. Για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, την υγεία, την εργασία, τους θεσμούς και τη δημόσια διοίκηση. Εφόσον κατά συνέπεια το αποφασίσει θα κριθεί με αυστηρότητα για τη σοβαρότητα και την επάρκεια της καθώς και των συνεργατών της. Η διακυβέρνηση της χώρας είναι μια βαριά ευθύνη. Η απαίτηση για αλήθεια και δικαιοσύνη είναι κάτι πολύ διαφορετικό.
Τρία χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών: Ήσασταν η εισηγήτρια του ΠαΣοΚ και στην εξεταστική για τα Τέμπη. Ποια είναι η προσωπική σας αποτίμηση;
Η εξεταστική επιτροπή για τα Τέμπη αποδείχθηκε ένας ακόμα κρίκος στη μακρά αλληλουχία πράξεων με τις οποίες η Νέα Δημοκρατία και ο Πρωθυπουργός μεθόδευσαν την αμνήστευση του κ. Καραμανλή από τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών του σε σχέση με τα σοβαρά ελλείματα ασφαλείας των σιδηροδρόμων. Η καταψήφιση της πρότασης του ΠαΣοΚ για τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής και στη συνέχεια η παρελκυστική λειτουργία της εξεταστικής επιτροπής, με τον αποκλεισμό κρίσιμων μαρτύρων συνιστούν αμάχητο τεκμήριο για το ότι η κυβερνητική πλειοψηφία δεν ενδιαφέρθηκε για τη διερεύνηση των αιτιών και των υπευθύνων, αλλά για την ελαχιστοποίηση του πολιτικού κόστους, χτίζοντας το αφήγημα των διαχρονικών ευθυνών και των «ανεύθυνων» υπουργών.
Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: τι πρέπει να μείνει από την ουσία της υπόθεσης; Θα απαλλαγούμε ποτέ από τέτοιες τακτικές που αποδεικνύονται διαχρονικές αλλά και διακομματικές;
Αξίζει να συγκρατήσουμε την απαγόρευση στους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να εκφράσουν ελεύθερα την βούληση τους σε μυστική ψηφοφορία κατά την ψήφιση της πρότασης του ΠαΣοΚ για σύσταση προανακριτικής επιτροπής. Αυτή η μεθόδευση που φέρει την υπογραφή του Πρωθυπουργού συνιστά την πρώτη πράξη της οργανωμένης απόπειρας συγκάλυψης του σκανδάλου. Η συνέχεια ακολούθησε με την απόπειρα ευτελισμού των εργασιών της επιτροπής, με τη Νέα Δημοκρατία να καλεί ως μάρτυρες υπουργούς του περασμένου αιώνα, αποκλείοντας σημερινούς πρωταγωνιστές. Το επιχείρημα των «διαχρονικών παθογενειών» ωστόσο κατέρρευσε, και οι πολίτες έχουν βγάλει τα συμπεράσματά τους.
Η αποκάλυψη της λειτουργίας ενός δικτύου με χαρακτηριστικά εγκληματικής οργάνωσης, μέλη του οποίου είχαν στενή σχέση με υπουργούς και το μέγαρο Μαξίμου, είναι το πολιτικό απότοκο της λειτουργίας της εξεταστικής επιτροπής, το οποίο αποκτά προστιθέμενη αξία, αν αναλογιστούμε την καλά οργανωμένη κυβερνητική απόπειρα συγκάλυψης και διάχυσης των ευθυνών, καθώς και του συμψηφισμού τους.
Είστε ένα από τα πρόσωπα που ξεχώρισαν σε αυτή τη διαδικασία. Νιώθετε «κερδισμένη» πολιτικά;
Το κέρδος δεν είναι προσωπικό. Είναι συλλογικό. Το ΠαΣοΚ λειτούργησε στην Εξεταστική Επιτροπή με θεσμική προσήλωση και δημοκρατική ευθύνη. Ασκήσαμε υπεύθυνη και μαχητική αντιπολίτευση, με ήθος και ευπρέπεια. Και ήταν αυτός ο συνδυασμός που τροφοδότησε το δημόσιο ενδιαφέρον και προκάλεσε την ευαισθητοποίηση των πολιτών .
Κάνατε πρόσφατα άλλη μια παρέμβαση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, που αφορούσε άτομα με αναπηρία. Τι συνέβη;
Το ΠαΣοΚ με συνέπεια αγωνίζεται για τα θέματα των κόκκινων δανείων, της προστασίας της πρώτης κατοικίας και συνολικά του ιδιωτικού χρέους. Η ρύθμιση που έφερε η κυβέρνηση για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο είναι ατελέσφορη και ανεπαρκής. Με Επίκαιρη Ερώτηση μου στη Βουλή ανέδειξα ότι στις ανεπαρκείς αυτές ρυθμίσεις για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο δεν υπήρχε πρόβλεψη για τα άτομα με αναπηρία, παρότι αναγνωρίζονται ως ευάλωτη κοινωνική ομάδα. Μια μέρα μετά, η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών ανακοίνωσε την ένταξη αυτών των συμπολιτών μας στην πιο ευνοϊκή κατηγορία ρυθμίσεων. Και χαίρομαι πολύ που αυτή η παρέμβαση υπήρξε τόσο άμεσα αποτελεσματική.
Είστε είκοσι πέντε χρόνια στην ενεργό πολιτική -με ένα μικρό διάλειμμα: Η ζυγαριά που κλείνει; Χαρά ή απογοήτευση και πίκρα
Είμαι στην πολιτική επειδή πιστεύω στην αξία και την ευθύνη της συμμετοχής. Στη διαδρομή ασφαλώς υπήρξαν επιτυχίες και αστοχίες, στιγμές δικαίωσης αλλά και κόστους. Αυτό που τελικά μετρά στη δική μου ζυγαριά είναι η ικανοποίηση ότι είμαι συνεπής στις θέσεις μου και ότι αφιερώνω όλες μου τις δυνάμεις για να αλλάξω τα πράγματα προς το καλύτερο. Θέλω να ελπίζω, καθώς η ώρα του τελικού απολογισμού δεν έχει έρθει ακόμη, ότι θα νιώθω έτσι και τότε.
Γυναίκα και πολιτική: Παραμένει δύσκολο στοίχημα;
Ασφαλώς. Άλλαξαν πολλά, μα πρέπει ν´ αλλάξουν πολύ περισσότερα. Οι προκαταλήψεις αντέχουν. Οι συσχετισμοί απέχουν πολύ από την ισότιμη εκπροσώπηση όχι μόνο στην πολιτική, αλλά γενικότερα στις θέσεις ευθύνης. Παραμένει επομένως ένα δύσκολο στοίχημα γιατί η αφετηρία για μια γυναίκα εξακολουθεί να είναι μερικά μέτρα πιο πίσω και ο δρόμος που έχει να διανύσει είναι όχι μόνο μακρύτερος αλλά και πιο ανηφορικός.
Γυναίκα στην πολιτική και μητέρα: Ακόμα πιο δύσκολο στοίχημα;
Ακόμα πιο δύσκολο, γιατί η μητρότητα είναι μια διαρκής, απαιτητική αφιέρωση -ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει επαρκής στήριξη – αλλά και η πιο ανταποδοτική εμπειρία στη ζωή κάθε γυναίκας που επέλεξε το ρόλο αυτό. Και δεν νομίζω ότι υπάρχει μητέρα που να το έχει μετανιώσει!
*Κεντρική φωτό: Μενέλαος Μυρίλλας
