Με έντονη την αίσθηση του επείγοντος για αποφάσεις που θα οδηγήσουν στο ξεπέρασμα των αδιεξόδων που έχει οδηγηθεί η διεθνής τάξη και η Ευρώπη στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και του πολέμου της Ουκρανίας και της κατάρρευσης των ισορροπιών στις διατλαντικές σχέσεις, αλλά και ευρύτερα, ξεκίνησε η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (MSC), που έχει και το σλόγκαν «Υπό Διάλυση».
Ο ένας μετά τον άλλο οι ομιλητές, περιέγραφαν πως η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές αποφάσεις που πρέπει να λάβει η ίδια για το μέλλον της και το πως η νέα διεθνής τάξη διαμορφώνεται από την πολιτική της ισχύος εις βάρος των σχέσεων που διέπονται από κανόνες. Οι συζητήσεις θα μπορούσαν να θεωρηθούν και ως συνέχεια της χθεσινής άτυπης Συνόδου Κορυφής στο Άλντεν Μπίζεν του Βελγίου, καθώς τόσο η αίσθηση της ανάληψης επείγουσας δράσης και υλοποίησης αλλαγών για το ξεπέρασμα των αδιεξόδων σε μια σειρά από ζητήματα που αφορούν στην Ευρώπη και την διεθνή τάξη, ήταν καθοριστικές και για αυτήν.
Ίσινγκερ και Μερτς έδωσαν τον τόνο
Τον τόνο για την πρώτη μέρα έδωσαν τόσο ο διοργανωτής Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, όσο και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς που τιμητικά ήταν ο πρώτος ηγέτης που μίλησε στην Διάσκεψη. Ο Ίσινγκερ (πρώην υφυπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση του Γιόσκα Φίσερ) άνοιξε τη συζήτηση φορώντας γυαλιά ηλίου σε στυλ Εμμανουέλ Μακρόν και ο οποίος υπογράμμισε ότι «ποτέ άλλοτε δεν υπήρξαν τόσες ταυτόχρονες, βαθιές προκλήσεις και αιματηροί πόλεμοι στην Ευρώπη και στον κόσμο».
Σύμφωνα με τον Ίσινγκερ όλες οι πλευρές (Ευρώπη, ΗΠΑ, Κίνα, ΟΗΕ) θα πρέπει να κάνουν αυτό που τους αναλογεί για να δοθούν λύσεις σε ζητήματα που αυτή την στιγμή μοιάζουν άλυτα και απειλούν την σταθερότητα.
Μερτς: «Η Ευρώπη επέστρεψε από τις διακοπές της από την Ιστορία»
Την σκυτάλη πήρε ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, η ομιλία του οποίου εκ των πραγμάτων είχε εντεώς διαφορετική βαρύτητα σε σχέση με του Ίσινγκερ. Ο Μερτς αφού χαρακτήρισε την παγκόσμια τάξη ελαττωματική και υπογράμμισε ότι η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις «διακοπές της» στην παγκόσμια ιστορία, υποστήριξε ότι πλέον δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένη την ελευθερία. Σύμφωνα με τον ίδιο η Ευρώπη θα πρέπει να απεξαρτηθεί από τις ΗΠΑ και να μετατραπεί συνολικά σε μια δύναμη που να μπορεί να παίξει κι αυτή το παιχνίδι το ισχύος.
Όπως τόνισε στόχος του είναι η Bundeswehr να καταστεί η ισχυρότερη συμβατική στρατιωτική δύναμη στην Ευρώπη, αλλά και να ενισχυθεί η κοινή απάντηση της Ευρώπης σε απειλές γιατί όπως τόνισε «αν διαλυθεί η Ευρώπη διαλυόμαστε κι εμείς». Παράλληλα, μίλησε για ενίσχυση ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού, καλύτερη προστασία της ελεύθερης δημοκρατικής τάξης και αναζήτηση νέων εμπορικών και πολιτικών εταίρων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μακρόν: «Η Ευρώπη είναι ήδη ισχυρή και μπορεί να γίνει ισχυρότερη»
Ως «μήνυμα ελπίδας και αποφασιστικότητας» της Ευρώπης περιέγραψε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν την τοποθέτησή του νωρίτερα απόψε στην Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια (MSC). «Πρέπει να είμαστε περήφανοι για τα επιτεύγματά μας», τόνισε και, με το βλέμμα στην πολιτική των ΗΠΑ για την Γροιλανδία, έκανε λόγο για «ευγενική άρνηση», όταν διατυπώνονται «παράνομες διεκδικήσεις» σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Σε μια ομιλία η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απάντηση στην περσινή εμφάνιση του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζ.Ντ. Βανς από το ίδιο βήμα και στις προσβολές που εξαπέλυσε για την Ευρώπη, ο Εμανουέλ Μακρόν υπερασπίστηκε απόψε την Ευρώπη και τα επιτεύγματά της, τονίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη περαιτέρω ισχυροποιησής της. Η Ευρώπη «πρέπει μάλλον να θεωρείται παράδειγμα και όχι να επικρίνεται ή να γελοιοποιείται», τόνισε.
«Η Ευρώπη έχει διασυρθεί ως ένα γηρασμένο, αργό και κατακερματισμένο κατασκεύασμα, υποβιβασμένο από την ιστορία. Ως μια υπερβολικά ρυθμιζόμενη και απαθής οικονομία η οποία απομακρύνεται από την καινοτομία. Ως μια κοινωνία που μαστίζεται από βάρβαρες μεταναστεύσεις οι οποίες διαφθείρουν τις πολύτιμες παραδόσεις της. Και, ακόμη περισσότερο παραδόξως, σε ορισμένους κύκλους, ως μια καταπιεστική ήπειρος όπου ο λόγος δεν είναι ελεύθερος και όπου τα εναλλακτικά γεγονότα δεν μπορούν να διεκδικήσουν το ίδιο δικαίωμα δημόσιου λόγου με την ίδια την αλήθεια – αυτή την ξεπερασμένη και δυσκίνητη έννοια», είπε χαρακτηριστικά ο Γάλλος πρόεδρος, σε μια έμμεση αναφορά στις περσινές δηλώσεις του Τζ.Ντ. Βανς, μεταξύ άλλων περί Ευρώπης που καταστρέφεται από τους μετανάστες και καταπιέζει την ελευθερία του λόγου.
«Η Ευρώπη είναι ήδη ισχυρή και μπορεί να γίνει ισχυρότερη (…) Εκεί όπου άλλοι βλέπουν απειλή, εγώ βλέπω την αποφασιστικότητά μας. Εκεί όπου βλέπουν αμφιβολίες, εγώ βλέπω ευκαιρίες», τόνισε ο κ. Μακρόν και αναφέρθηκε στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και ανθρώπων, αλλά και στο υψηλό προσδόκιμο ζωής των κατοίκων της Ευρώπης, στην υγεία και στην ισότητα.
Ως πρώτη προτεραιότητα της Ευρώπης ο Γάλλος πρόεδρος ανέδειξε την στήριξη της Ουκρανίας και αναφέρθηκε σε «επιτυχία» των εταίρων να ανταποκριθούν στις ανάγκες που δημιούργησε η ρωσική εισβολή, ενώ τόνισε ότι η απάντηση στις επιθέσεις της Ρωσίας εναντίον αμάχων και ενεργειακών υποδομών στην Ουκρανία δεν μπορεί να είναι η υποχώρηση στις απαιτήσεις του Κρεμλίνου. «Αντ’ αυτής, πρέπει να αυξηθεί η πίεση προς τη Ρωσία», δήλωσε και πρόσθεσε ότι μετά την επίθεση στην Ουκρανία, η Ρωσία είναι «αποδυναμωμένη, πλήρως εξαρτώμενη από την Κίνα και αυτό συνιστά για αυτήν στρατιωτική και οικονομική ήττα».
Ξεκαθαρίζοντας τη θέση του σχετικά με την προοπτική ειρήνης και σε μια νέα έμμεση αναφορά στις ΗΠΑ, ο Εμανουέλ Μακρόν απέρριψε το ενδεχόμενο «ειρήνης χωρίς τους Ευρωπαίους». «Θα είμαστε μέρος της λύσης, οπότε πρέπει να είμαστε και μέρος των συνομιλιών», δήλωσε εμφατικά, για να συνεχίσει: «Πρέπει να δείξουμε στον κόσμο ότι υπερασπιζόμαστε τα συμφέροντά μας. Αυτό φυσικά ξεκινά με την υποστήριξη της Ουκρανίας, αλλά σημαίνει επίσης και ευγενική άρνηση όταν διατυπώνονται παράνομες διεκδικήσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος (…) Το κάναμε πρόσφατα και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε (…) Η Ευρώπη πρέπει να εξελιχθεί σε γεωπολιτική δύναμη. Αυτό δεν ήταν μέχρι τώρα στο DNA μας. Μόνο τότε όμως μπορούν να διεξάγονται διαπραγματεύσεις από θέση ισχύος».
Ο Γάλλος πρόεδρος σημείωσε επίσης την ανάγκη η Ευρώπη να ενισχυθεί περαιτέρω σε όλους τους τομείς. «Αυτή η Ευρώπη θα είναι και ένας καλός εταίρος, ένας εταίρος και για τις ΗΠΑ. Ένας εταίρος που συνεισφέρει το μερίδιό του και είναι άξιος σεβασμού. Και πρέπει να μας σέβονται. Έχουμε κάνει πολλά και θα κάνουμε ακόμη περισσότερα», υπογράμμισε.
Συναντήσεις στο περιθώριο της Διάσκεψης
Πέραν των «βαριών» δηλώσεων στα πάνελ και στις συζητήσεις, η πρώτη ημέρα περιλάμβανε πολυάριθμες διπλωματικές επαφές υψηλού επιπέδου. Σε σύσκεψη για την Ουκρανία συμμετείχαν ηγέτες και αξιωματούχοι όπως Μακρόν, Στάρμερ, Κόστα, Ζελένσκι, Μερτς, Τούσκ, Φρέντερικσεν, Στουμπ, φον ντερ Λάιεν και άλλοι, με την συζήτηση να αφορά στον καλύτερο συντονισμό της στήριξης προς την Ουκρανία και τις μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφάλειας. Επιπλέον στο περιθώριο της MSC, ο Ζελένσκι συναντήθηκε με τον Ρεζά Παχλαβί, με κύριο θέμα την κατάσταση στο Ιράν και την ενίσχυση κυρώσεων κατά του καθεστώτος, ενώ ο ΥΠΕΞ της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα συναντήθηκε με τον Κινέζο ομόλογό του Ουάνγκ Γι για την εμπλοκή της Κίνας στην επίλυση του πολέμου. Επιπλέον πραγματοποιήθηκε τριμερής συνάντηση μεταξύ Ρούμπιο, Φρεντέρικσεν και Νίλσεν, σχετικά με την Γροιλανδία η οποία περιγράφηκε ως εποικοδομητική.
Η Αμερικανική παρουσία
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η παρουσία της Αμερικανίδας βουλευτή Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, η οποία συμμετείχε σε πάνελ για τον λαϊκισμό και τις αλλαγές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Η Οκάσιο-Κορτέζ τόνισε ότι η υποκρισία αποτελεί αδυναμία στην τάξη που βασίζεται σε κανόνες και κάλεσε σε επιστροφή σε πολιτικές με ακεραιότητα και αξίες, καταγγέλλοντας την επιρροή δισεκατομμυριούχων και εταιρικών συμφερόντων.
Παρέμβαση έκανε και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος κατά την συμμετοχή του σε πάνελ για την κλιματική κρίση υπογράμμισε τις επιπτώσεις των πυρκαγιών, των πλημμύρων και των ακραίων φαινομένων και ασκώντας σφοδρή κριτική στον Ντόναλντ Τραμπ. Η αμερικανική παρουσία στην Δάσκεψη αναμένεται να είναι πιο έντονη αύριο με την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο.
