Μια εντυπωσιακή γεωλογική ανακάλυψη έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τη λεκάνη του Ερζερούμ στην Τουρκία και τη σχέση της με την σεισμική δραστηριότητα που έχει καταγραφεί στην περιοχή.
Σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, η περιοχή δεν σχηματίστηκε από τεκτονικές διεργασίες, όπως ήταν γνωστό επί δεκαετίες, αλλά αναπτύχθηκε πάνω σε μια τεράστια κυκλική ηφαιστειακή καλντέρα, τη μεγαλύτερη στην Ανατολία.
Οπως μεταδίδει η Milliyet, ο επίκουρος καθηγητής Γεωλογικής Μηχανικής δρ. Μεχμέτ Σαλίχ Μπαϊρακτουτάν δήλωσε ότι η καλντέρα, με διάμετρο περίπου 60 χιλιομέτρων, αποτελεί τη μεγαλύτερη που έχει εντοπιστεί στην περιοχή.
Ο δρ. Μπαϊρακτουτάν, γεωλόγος μηχανικός και διδάσκων στο Κέντρο Έρευνας Σεισμών του Πανεπιστημίου Ατατούρκ, ανέφερε ότι η λεκάνη του Ερζερούμ χαρακτηριζόταν επί χρόνια λανθασμένα ως «λεκάνη pull-apart», ενώ τα γεωλογικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν αυτή την ερμηνεία.
Όπως εξήγησε, η λεκάνη του Ερζερούμ, την οποία περιγράφει ως «λεκάνη συμπίεσης-κλεισίματος», οφείλει τον σχηματισμό της αποκλειστικά σε καλντέρα ηφαιστειακής προέλευσης.
Οι πρώτες επιτόπιες εκτιμήσεις για την καλντέρα, που ονομάστηκε Παλαντοκέν, έγιναν το 1985 κατά τη διάρκεια ερευνών πεδίου με τον αείμνηστο καθηγητή δρ. Αϊκούτ Μπάρκα. Από τότε, δορυφορικές εικόνες, δεδομένα τηλεπισκόπησης και λεπτομερείς επιτόπιες μελέτες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη μιας μεγάλης καλντέρας γύρω από το Ερζερούμ.
Η καλντέρα, ηλικίας περίπου 6 εκατομμυρίων ετών και με κυριαρχία ανδεσιτικών βασαλτών, έχει σαφή κυκλική μορφή. Στα αρχικά στάδια σχηματισμού της, τα στρώματα λάβας είχαν κλίση προς το εσωτερικό της λεκάνης, ενώ στο κέντρο αναπτύχθηκε βαθύ λιμναίο περιβάλλον.
Ακτίνα 60 χιλιομέτρων
Ο Μπαϊρακτουτάν ανέφερε ότι η ιζηματογενής ακολουθία που αναπτύχθηκε μέσα στην καλντέρα, γνωστή ως Σχηματισμός Γκελινκάγια, περιλαμβάνει πετρώματα όπως λεπτόκοκκα κροκαλοπαγή, ηφαιστειακό αρενίτη, ηφαιστειακή τέφρα, ελαφρόπετρα, περλίτη, φακούς οψιδιανού, λιμναίους και απολιθωματοφόρους ασβεστόλιθους, λιγνίτη, διατομίτη και μάργα.
Τόνισε επίσης ότι, παρά την επιστημονική έρευνα ενός αιώνα από Τούρκους και ξένους γεωλόγους, η καλντέρα Παλαντοκέν δεν είχε μέχρι σήμερα καταγραφεί σε καμία δημοσίευση.
Ο κύκλος της καλντέρας μπορεί να εντοπιστεί καθαρά στα νότια, ανατολικά, βόρεια και δυτικά τμήματά της μέσω κοίλων καμπύλων μορφών. Η σύνδεσή τους αποκαλύπτει έναν πλήρη κυκλικό σχηματισμό μήκους περίπου 60 χιλιομέτρων.
Το ανατολικό τμήμα της δομής έχει εν μέρει καταστραφεί από τα ρήγματα Ντουμλού, ενώ τα ρήγματα Ιλιτζά χωρίζουν τη λεκάνη σε δύο υπολεκάνες — τη δυτική και την ανατολική. Το δυτικό τμήμα αντιστοιχεί στην πεδιάδα Νταφάν και το ανατολικό στη λεκάνη Καρασού.
Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτουτάν, το τοίχωμα της καλντέρας στα δυτικά και βορειοδυτικά τμήματα καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από σεισμούς, ενώ πλημμυρικά υλικά που προέρχονταν από τα δυτικά μεταφέρονταν προς τη λίμνη μέσω της περιοχής Ιλιτζά. Τα υλικά αυτά συσσωρεύτηκαν σε πολυάριθμα περιβάλλοντα τύπου fan-delta, δημιουργώντας τη βάση της πεδιάδας Νταφάν.
Τέλος, ο επιστήμονας τόνισε ότι απαιτούνται βαθιές γεωτρήσεις σε 5-6 σημεία της λεκάνης του Ερζερούμ για την περαιτέρω διερεύνηση της δομής. (DHA)
