Bad Bunny: Ο θρίαμβος και οι αντιδράσεις για το Super Bowl

Το βράδυ της Κυριακής, ο Bad Bunny θα γράψει ιστορία: θα είναι η πρώτη φορά στα 60 χρόνια του Super Bowl που ένας καλλιτέχνης θα τραγουδήσει στο Halftime Show εξ ολοκλήρου στα ισπανικά. Για τον Πορτορικανό superstar, που τιμήθηκε πριν λίγες ημέρες με το βραβείο Grammy για το Album of the Year (πρώτη φορά διακρίνεται σε αυτή την κατηγορία ένας πλήρως ισπανόφωνος δίσκος), δεν πρόκειται απλώς για μια μουσική εμφάνιση αλλά για μια συμβολική πράξη αντίστασης σε μια περίοδο που η λατινοαμερικανική κοινότητα των ΗΠΑ βρίσκεται κάτω από πρωτοφανή πίεση.

Ο Bad Bunny παραδέχτηκε σε πολύ πρόσφατη συνέντευξη Τύπου ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί από το άγχος, ότι ξυπνάει στις 4 τα ξημερώματα σκεπτόμενος το Super Bowl. Παρά την ένταση, υποσχέθηκε ότι το σόου του έχει στόχο να ενώσει τους θεατές: «Ξέρω ότι ο κόσμος θα είναι χαρούμενος αυτή την Κυριακή, θα διασκεδάσει, θα χορέψει και θα περάσει υπέροχα».

Ωστόσο, η επιλογή του έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από συντηρητικούς κύκλους. Ο Ντόναλντ Τραμπ τη χαρακτήρισε (με τη γνωστή του ευφράδεια) «τρομερή» και «γελοία», λέγοντας ότι «το μόνο που κάνει αυτός ο τύπος είναι να σπέρνει μίσος» (η έλλειψης αυτεπίγνωσης του Αμερικάνου προέδρου είναι παροιμιώδης) .

Η Kristi Noem, υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, δήλωσε ότι οι πράκτορες του ICE θα κατακλύσουν το γήπεδο. Η Turning Point USA θα διοργανώσει εναλλακτικό «All-American Halftime Show» με επικεφαλής τον (ξεπεσμένο) Kid Rock, ενώ η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Karoline Leavitt σχολίασε: «Νομίζω ότι ο πρόεδρος θα προτιμούσε πολύ περισσότερο μια εμφάνιση του Kid Rock από τον Bad Bunny».

Συντηρητικοί σχολιαστές όπως η Tomi Lahren τον απέρριψαν ως «μη Αμερικανό καλλιτέχνη» – παραβλέποντας το γεγονός ότι το Πουέρτο Ρίκο είναι αμερικανικό έδαφος και οι Πορτορικανοί είναι αμερικανοί πολίτες.

Η επιλογή του Bad Bunny για το Super Bowl και η ιστορική συγκυρία

Η εμφάνιση του Bad Bunny συμπίπτει πράγματι με μια κρίσιμη συγκυρία. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του ICE, στοχοποιώντας λατινοαμερικανικές κοινότητες με τρόπο που δεν έχει ξαναγίνει. Πρόσφατα επεισόδια βίας ακόμη και στυγνές δολοφονίες πολιτών στη Μινεάπολη κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων κατά της τόσο σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής έχουν κλιμακώσει την ένταση.

Όπως εξήγησε αυτές τις ημέρες στους New York Times η Vanessa Díaz, καθηγήτρια στο Loyola Marymount University και συγγραφέας βιβλίου για τον Bad Bunny: «Σε μια εποχή που οι ΗΠΑ στοχοποιούν Λατίνους, μετανάστες και ισπανόφωνους με τρόπο που δεν έχουμε δει στη ζωή μας, η ορατότητά του στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα».

Ο ίδιος ο Bad Bunny ήταν σαφής κατά μία από τις ευχαριστήριες ομιλίες του στην απονομή των Grammy: «Πριν ευχαριστήσω τον Θεό, θα πω “ICE out”. Δεν είμαστε άγριοι, δεν είμαστε ζώα, δεν είμαστε εξωγήινοι. Είμαστε άνθρωποι, και είμαστε Αμερικανοί». Ο φόβος για επιθέσεις του ICE είναι τόσο έντονος που ο 31χρονος λατινοαμερικάνος αποφάσισε πέρυσι να μην περιοδεύσει στις ηπειρωτικές ΗΠΑ, ανησυχώντας ότι οι fans του θα μπορούσαν να γίνουν στόχοι των μεταναστευτικών αρχών.

O Benito που έγινε Bad Bunny

Ο Benito Antonio Martínez Ocasio (όπως είναι το πλήρες όνομά του) γεννήθηκε το 1994 στο Πουέρτο Ρίκο. Το σκηνικό όνομά του προήλθε από μια παιδική φωτογραφία όπου φαινόταν σκυθρωπός φορώντας μια στολή κουνελιού που τον ανάγκασαν να φορέσει σε ένα πασχαλινό πάρτι. Ξεκίνησε τραγουδώντας σε χορωδία εκκλησίας στα πέντε του, και αργότερα σπούδασε οπτικοακουστική επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο του Πουέρτο Ρίκο, δουλεύοντας παράλληλα σε σούπερ μάρκετ προκειμένου να πληρώνει τα στούντιο για τις ηχογραφήσεις του.

Το 2016, ένα remix του κομματιού του «Diles» άρχισε να ακούγεται στο διαδίκτυο: η μελαγχολική φωνή του και η χαλαρότητα, ηρεμία της ερμηνείας έκαναν μεγάλη αντίθεση με τη σφοδρότητα των trap beats. Η άνοδος του συνέπεσε με ένα κρίσιμο σημείο καμπής: το 2017, το «Despacito» των Luis Fonsi και Daddy Yankee έγινε παγκόσμιο φαινόμενο, αποδεικνύοντας ότι οι Αμερικανοί ακροατές ήταν έτοιμοι να αγκαλιάσουν ισπανόφωνη μουσική. Οι πλατφόρμες streaming άνοιξαν νέους δρόμους, επιτρέποντας σε λατινοαμερικανούς καλλιτέχνες να παρακάμψουν το ραδιόφωνο – που παραδοσιακά απαιτούσε αγγλόφωνα τραγούδια.

Μέχρι τη στιγμή που το δυτικό κοινό τον ανακάλυψε – μέσω ενός guest στην επιτυχία της Cardi B του 2018, «I Like It» – ο Bad Bunny είχε ήδη συγκεντρώσει 16 επιτυχίες στο Top 40 στα αμερικανικά λάτιν charts. Κυκλοφόρησε το ντεμπούτο άλμπουμ του, «x100pre», την παραμονή των Χριστουγέννων του 2018, απολαμβάνοντας καθολική αναγνώριση. Δείχνοντας την ευελιξία του, τα τραγούδια του κυμαίνονταν από την ποπ-πανκ μουσική του «Tenemos Que Hablar» μέχρι την reggaeton μπαλάντα «Si Estuviésemos Juntos» και το δηλωμένα πολιτικό Estamos Bien, το οποίο έγινε ύμνος για το Πουέρτο Ρίκο μετά την καταστροφή του από τον τυφώνα Maria.

Ο Πορτορικανός διεθνής super star που επιμένει να τραγουδάει μόνο στα Ισπανικά

Για γενιές, λατίνοι καλλιτέχνες όπως ο Ricky Martin και η Shakira έπρεπε να πληρώσουν το λεγόμενο «crossover toll», έπρεπε δηλαδή να τραγουδήσουν στα αγγλικά για να γίνουν αποδεκτοί στην αμερικανική αγορά. Ο Bad Bunny κατέρριψε αυτό το μοτίβο. Τραγουδώντας αποκλειστικά στα ισπανικά, έγινε ο πιο δημοφιλής artist στο Spotify για τέσσερα από τα έξι τελευταία χρόνια (2020, 2021, 2022, 2025 – με τη Taylor Swift να σπάει το σερί του το 2023 και 2024). Το 2020, το τρίτο άλμπουμ του «El Último Tour del Mundo» έγινε το πρώτο ισπανόφωνο άλμπουμ που έφτασε στο #1 του Billboard 200. Το 2022, το «Un Verano Sin Ti» έγινε το πιο streamed άλμπουμ στην ιστορία του Spotify.

Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της εξέλιξης του Bad Bunny είναι ότι όσο μεγαλύτερη γινόταν η επιτυχία του παγκοσμίως, τόσο πιο τοπικός γινόταν ο ήχος του. Το πρόσφατο «DeBÍ TiRAR MáS FOToS» είναι βαθιά ριζωμένο στον πορτορικανικό πολιτισμό, συνδυάζοντας παραδοσιακούς ρυθμούς με σύγχρονο trap και ρεγκετόν. Το αποτέλεσμα είναι μια πολυδιάστατη, εξόχως συγκινητική δουλειά που σε κάνει να χορεύεις βουρκώνοντας.

Πολλοί μη ισπανόφωνοι θαυμαστές του ξεκίνησαν να μαθαίνουν τη γλώσσα του θέλοντας να καταλαβαίνουν καλύτερα τι λέει στους στίχους του. Το περασμένο καλοκαίρι, αντί να περιοδεύσει στις ΗΠΑ, έπαιξε 31 συναυλίες στο Πουέρτο Ρίκο – μια residency με τίτλο «No Me Quiero Ir de Aquí» (Δεν Θέλω να Φύγω Από Εδώ). Οι εμφανίσεις αυτές έφεραν εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες και εκτιμώμενα έσοδα στο νησί που υπερβαίνουν τα 200 εκατομμύρια δολάρια.

Η σκηνογραφία των συναυλιών περιελάμβανε δύο χώρους: έναν καταπράσινο λόφο που αναπαριστούσε το παρθένο φυσικό περιβάλλον της πατρίδας του, και μια ροζ casita – το ταπεινό πορτορικανικό σπίτι με βεράντα, σύμβολο της καθημερινής ζωής στο νησί.

Ο Bad Bunny φυσικά δεν μιλάει στα κομμάτια του μόνο για τον έρωτα και τις δυσκολίες της φήμης. Το 2022, το τραγούδι «El Apagón» ήταν μια καταγγελία για τις συχνές διακοπές ρεύματος στο νησί, με βιντεοκλίπ που περιελάμβανε ντοκιμαντέρ 18 λεπτών για τα προβλήματα διακυβέρνησης. Η ανεπίσημη μασκότ του «DeBÍ TiRAR MáS FOToS» είναι ο sapo concho – ο πορτορικανικός λοφιοφόρος φρύνος που έχει τεθεί σε κίνδυνο λόγω υπερανάπτυξης.

Ο νεαρός σούπερσταρ υπήρξε εξέχουσα φυσιογνωμία στις διαμαρτυρίες που οδήγησαν στην παραίτηση του κυβερνήτη του Πουέρτο Ρίκο Ricardo Rosselló. Πέρυσι πλήρωσε για ψηφιακές διαφημιστικές πινακίδες με πολιτικά μηνύματα – μια προσπάθεια που απέτυχε καθώς ο υποψήφιος που υποστήριζε έχασε. Ωστόσο, για να το πούμε με απλά λόγια μάλλον είναι very good bunny.

Η σχέση της επιλογής Bad Buny με τον Jay-Z

Η επιλογή του Bad Bunny είναι επίσης νίκη για τον Jay-Z, του οποίου η Roc Nation επιλέγει τους performers για το halftime show από το 2020. Η συνεργασία του Jay-Z με το NFL ήταν αμφιλεγόμενη – ξεκίνησε εν μέσω της κρίσης γύρω από τον Colin Kaepernick που γονατισε κατά τη διάρκεια του εθνικού ύμνου σε ένδειξη διαμαρτυρίας, συντασσόμενος με τα αιτήματα του κινήματος Black Lives Matter. Για το NFL, η επιλογή του Bad Bunny ευθυγραμμίζεται με τους στόχους διεθνούς επέκτασης, ειδικά στη Λατινική Αμερική.

Για πολλούς Αμερικανούς φυσικά, το Super Bowl είναι μια σχεδόν ιερή εκδήλωση. Η αντίδραση στον Bad Bunny δείχνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι του παραδοσιακού κοινού δεν έχει καταλάβει τι συμβαίνει στον κόσμο σήμερα. Η ιστορία έχει επαναληφθεί: Το 1968, ο José Feliciano, γεννημένος στο Πουέρτο Ρίκο, έπαιξε μια εκδοχή του «The Star-Spangled Banner» σε αγώνα World Series – η αντίδραση ήταν έντονα αρνητική. Το 2013, ο Marc Anthony, γεννημένος στη Νέα Υόρκη από Πορτορικανούς γονείς, τραγούδησε το «God Bless America» και το Twitter γέμισε με ρατσιστικές ύβρεις.

Την Κυριακή, με περισσότερους από 100 εκατομμύρια θεατές παγκοσμίως (πέρυσι η εμφάνιση του Kendrick Lamar έσπασε κάθε ρεκόρ με 133 εκατομμύρια τηλεθεατές), ο Bad Bunny θα ανέβει στη μεγαλύτερη σκηνή του κόσμου. Δεν θα τραγουδήσει τον εθνικό ύμνο – αυτό είναι δουλειά του Charlie Puth. Αλλά η παρουσία του -13 λεπτά στα ισπανικά σε μια από τις πιο χαρακτηριστικά αμερικανικές εκδηλώσεις – θα αποτελέσει από μόνη της μια ηχηρή δήλωση. Σε μια εποχή πόλωσης και διχασμού, ο Benito υπόσχεται χορό, ενότητα και υπερηφάνεια χωρίς όμως εκπτώσεις στα ιδανικά και τα πιστεύω του. Και ίσως αυτό να είναι ακριβώς το μήνυμα που χρειάζεται ο κόσμος αυτή τη στιγμή.