«Αν υπάρχει κάποιο νεύρο κάπου, ένας νευρολόγος μπορεί να εμπλακεί», λέει ο Δρ Andrew Dorsch, επικεφαλής του τμήματος γενικής νευρολογίας στο Rush University System for Health και ειδικός νευρολογικής αποκατάστασης. «Και υπάρχουν νεύρα παντού στο σώμα. Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορεί να πάθει το νευρικό σύστημα και μπορεί να χρειαστεί αρκετή έρευνα για να τα εντοπίσει κανείς».
Συχνά, προσθέτει, οι άνθρωποι αγνοούν τα νευρολογικά συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποδίδοντάς τα σε πόνους που σχετίζονται με την ηλικία ή υποθέτοντας ότι θα υποχωρήσουν από μόνα τους. Μέγα λάθος.
Το περιοδικό TIME ρώτησε νευρολόγους ποια συμπτώματα δεν πρέπει ποτέ να αγνοείτε και τι μπορεί να σημαίνουν. Δεν υπάρχει λόγος φόβου και ανησυχίας, όμως είναι πολύ σημαντικό να μην παρερμηνεύετε τα συμπτώματα. Οι ειδικοί δεν μπορούν να αντικατασταθούν από καμία προσωπική «διάγνωση». Η πρόληψη ήταν και παραμένει λέξη κλειδί.
Διπλωπία στο ένα μάτι
Ένα σύνηθες σύμπτωμα που οι άνθρωποι συχνά παραβλέπουν είναι η διπλωπία στο ένα μάτι. Υπάρχουν διάφορες πιθανές αιτίες, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό επεισόδιο ή ανεύρυσμα, μυασθένεια gravis, όγκος στον εγκέφαλο ή εγκεφαλική λοίμωξη, λέει ο Δρ Luis Cruz-Saavedra, νευρολόγος στο Memorial Hermann Health System.
Πότε πρέπει να το λάβετε σοβαρά υπόψη; «Αμέσως», λέει. «Εάν εμφανίσετε ξαφνική διπλωπία, είναι λόγος να πάτε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών».
Οι γιατροί εκεί θα ελέγξουν τα ζωτικά σας σημεία και θα αναζητήσουν ενδείξεις εγκεφαλικού επεισοδίου, θα κάνουν οφθαλμολογικές και νευρολογικές εξετάσεις και ενδέχεται να ζητήσουν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία κεφαλής ή μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
Αδυναμία σε ένα χέρι ή πόδι
Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι σέρνετε το ένα πόδι πίσω σας ή ότι κουτσαίνετε; Έχετε δυσκολία να πιάσετε τον πρωινό σας καφέ ή να γράψετε με το κυρίαρχο χέρι σας; Εάν η απάντηση είναι ναι, κλείστε ραντεβού με τον γιατρό σας.
«Στην κλινική μου, μού έχει κάνει εντύπωση πόσοι άνθρωποι αγνοούν την αδυναμία σε ένα χέρι ή ένα πόδι», λέει ο Cruz-Saavedra. «Οι άνθρωποι έρχονται μήνες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, αλλά η αδυναμία είναι κάτι που δεν μπορείτε να αγνοήσετε.
Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται: “Eίναι απλώς ένα τσιμπημένο νεύρο”, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να είναι εγκεφαλικό ή οποιοδήποτε είδος εγκεφαλικής φλεγμονής».
Όταν οι νευρολόγοι εξετάζουν ασθενείς με αυτό το είδος αδυναμίας, συνήθως ελέγχουν τη δύναμη, τα αντανακλαστικά, τον συντονισμό και το βάδισμα, κάτι που μπορεί να τους βοηθήσει να αποκλείσουν πιθανές αιτίες και να τους κατευθύνουν προς τη σωστή διάγνωση.
Προσωρινή απώλεια ανταπόκρισης
Μερικές φορές, άτομα με νευρολογικά προβλήματα χάνουν την αντίληψή τους για μερικά δευτερόλεπτα και στη συνέχεια επιστρέφουν στο φυσιολογικό τους εαυτό χωρίς να θυμούνται τι συνέβη.
Αυτή η εμπειρία συνδέεται συνήθως με επιληπτικές κρίσεις στον κροταφικό λοβό, οι οποίες συμβαίνουν σε τμήματα του εγκεφάλου που είναι σημαντικά για τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και την επεξεργασία των συναισθημάτων, λέει ο Cruz-Saavedra.
«Μερικές φορές τα μέλη της οικογένειας το περιγράφουν, επειδή ο ασθενής μπορεί να μην το έχει πραγματικά παρατηρήσει», προσθέτει. «Λένε: “του μιλούσα και αυτός απλώς κοιτούσε στο κενό, και μετά από 10-15 δευτερόλεπτα, επέστρεψε στο φυσιολογικό”. Ή ο ασθενής μπορεί να πει: “μερικές φορές χάνω την αίσθηση του χρόνου. Είναι σαν να έχασα ένα μικρό κομμάτι της ημέρας μου”».
Ξαφνικός πονοκέφαλος κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης
Οι πονοκέφαλοι είναι δύσκολο να αξιολογηθούν από τους νευρολόγους, καθώς υπάρχουν δεκάδες πιθανές αιτίες, πολλές από τις οποίες είναι αβλαβείς. Ωστόσο, ορισμένες απαιτούν άμεση προσοχή.
Ένας πονοκέφαλος μπορεί να προκαλέσει υποψίες για εγκεφαλικό επεισόδιο εάν είναι ασυνήθιστα έντονος και ξαφνικός, χωρίς να αυξάνεται σταδιακά σε διάστημα λεπτών ή ωρών. Και αν εμφανιστεί κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης, αυτό είναι αρκετό για να σας ανησυχήσει και να το ελέγξετε αμέσως.
Προβλήματα με την ομιλία
Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι μια από τις κύριες αιτίες θανάτου στις Η.Π.Α., όμως οι άνθρωποι συχνά δεν αναγνωρίζουν τα συμπτώματα και καθυστερούν να αναζητήσουν βοήθεια όσο γρήγορα θα έπρεπε.
«Ακούω συνεχώς ότι κάποιος έχει συμπτώματα εγκεφαλικού επεισοδίου και η αντίδρασή του είναι: ”Λοιπόν, θα κοιμηθώ λίγο και θα δω αν θα περάσουν”», λέει ο Δρ Enrique Leira, διευθυντής του τμήματος εγκεφαλικών αγγειακών παθήσεων στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα στην Αϊόβα Σίτι.
Τα συμπτώματα του εγκεφαλικού επεισοδίου τείνουν να εμφανίζονται ξαφνικά και περιλαμβάνουν απώλεια λειτουργιών που οφείλεται σε εγκεφαλική βλάβη. Ένας τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται αυτό είναι η δυσκολία στην ομιλία.
Οι άνθρωποι μπορεί να αρχίσουν να προφέρουν ασαφώς τις λέξεις, να μιλούν αργά, να έχουν δυσκολία στην εύρεση λέξεων ή ακόμη και να μην μπορούν να κατανοήσουν τι λένε οι άλλοι, λέει ο Leira. Σε αυτή την περίπτωση, συμβουλεύει να αναζητήσετε επείγουσα ιατρική βοήθεια.
Μούδιασμα στα πόδια και τα δάχτυλα
Όταν οι ασθενείς του Dorsch έρχονται για μούδιασμα, αυτό συνήθως επηρεάζει τα πόδια ή τα δάχτυλά τους. «Αυτό συνήθως μας λέει ότι τα νεύρα δεν στέλνουν πληροφορίες στον εγκέφαλο όπως θα έπρεπε», λέει.
«Το νεύρο είναι νεκρό. Είναι αναισθητοποιημένο ή, δυστυχώς, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει πεθάνει. Δεν μεταφέρονται πληροφορίες στο σώμα ή στον εγκέφαλο». Αυτό κάνει το μούδιασμα να διαφέρει από το τσούξιμο, μια αίσθηση μυρμηγκιάσματος που υποδηλώνει ότι ένα νεύρο είναι ερεθισμένο.
Όταν κάποιος αισθάνεται μούδιασμα, το πρώτο βήμα είναι συνήθως να γίνει μια πλήρης εξέταση για να διαπιστωθεί ποια νεύρα δεν λειτουργούν σωστά, τι προκαλεί το πρόβλημα και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί.
Ορισμένοι ασθενείς τελικά διαγιγνώσκονται με διαβήτη. Άλλοι μπορεί να έχουν μια γενετική πάθηση ή το ανοσοποιητικό τους σύστημα να επιτίθεται στα νεύρα τους, λέει ο Dorsch.
Μια αίσθηση déjà vu
Όλοι βιώνουν από καιρό σε καιρό το déjà vu, την παράξενη αίσθηση ότι κάτι έχει συμβεί στο παρελθόν και το βιώνουν ξανά. «Αν έχετε επεισόδια déjà vu σε τακτική βάση, πιθανόν θα πρέπει να έρθετε για να εξεταστείτε», λέει ο Dorsch.
Ενδεχομένως η αίσθηηση αυτή να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για κρίση στον κροταφικό λοβό. Ο Dorsch πρόσφατα θεράπευσε έναν ασθενή που «είχε επαναλαμβανόμενα επεισόδια κάθε εβδομάδα ή κάθε δύο εβδομάδες, κάτι που δεν είναι συνηθισμένο για το déjà vu», λέει.
Δυσκολία να σηκωθείτε από μια καρέκλα σε τακτική βάση
Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, τείνουν να αναπτύσσουν προβλήματα με τις καθημερινές κινήσεις, όπως δυσκαμψία ή επιβράδυνση. Ωστόσο, ορισμένα παράπονα ξεχωρίζουν. Εάν αντιμετωπίζετε τακτικά προβλήματα στο να σηκωθείτε από την καρέκλα σας, είναι καλή ιδέα να κλείσετε ραντεβού με τον γιατρό σας.
«Φυσικά, μπορεί να υπάρχουν κάποια προβλήματα στις αρθρώσεις, αλλά θέλουμε να εξετάσουμε και να βεβαιωθούμε ότι δεν έχετε κάποιο πρόβλημα με τους μυς, τα νεύρα ή τον νωτιαίο μυελό», λέει ο Dorsch, όπως η νόσος του Πάρκινσον ή η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS). «Αυτό είναι κάτι που θα ήθελα να εξετάσει ένα μέλος της οικογένειάς μου».
Αλλαγές στη φωνή
Οι νευρολόγοι είναι προσεκτικοί σε διάφορα είδη αλλαγών στη φωνή. Ένα από αυτά είναι η υποφωνική ομιλία, που σημαίνει ότι η φωνή είναι ασυνήθιστα απαλή. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει νόσο του Πάρκινσον, σύμφωνα με τον Δρ Alexandru Olaru, νευρολόγο στο Ιατρικό Κέντρο St. Joseph του Πανεπιστημίου του Maryland. Ένα άλλο είναι η ασαφής ομιλία, που μπορεί να υποδηλώνει εγκεφαλικό επεισόδιο.
Μια άλλη ανησυχητική αλλαγή, σύμφωνα με τον Olaru, είναι η δυσαρθρία: όταν η φωνή σας ακούγεται γουργουριστή, πιθανώς λόγω υπερβολικής σάλιου ή φλέγματος. «Οι άνθρωποι μπορεί να χάνουν την ικανότητα να χειρίζονται το σάλιο», λέει.
Αυτό σημαίνει ότι συσσωρεύεται στο πίσω μέρος του λαιμού, «έτσι όταν μιλάτε, είναι σχεδόν σαν να έχετε νερό στο στόμα σας». Μερικές από τις πιο συχνές αιτίες περιλαμβάνουν τη νόσο του Πάρκινσον, την ALS και τη σκλήρυνση κατά πλάκας.
Επίμονες μυϊκές συσπάσεις
Οι μύες όλων των ανθρώπων συσπώνται από καιρό σε καιρό, συνήθως σε διάφορα σημεία. Μερικές φορές μπορείτε πραγματικά να δείτε τους μύες να «κυματίζουν κάτω από το δέρμα», λέει ο Olaru. «Ή, αν βάλετε το χέρι σας πάνω στον μυ, μπορείτε να το αισθανθείτε».
Ωστόσο, εάν αντιμετωπίζετε αυτές τις μυϊκές συσπάσεις συνεχώς στο ίδιο σημείο, αξίζει να το αναφέρετε στον γιατρό σας. Είναι πιθανό να πάσχετε από καλοήθες σύνδρομο μυϊκών συσπάσεων, το οποίο είναι ακίνδυνο, ή από μια πιο σοβαρή πάθηση.
Οι νευρολόγοι συνήθως συνιστούν ηλεκτρομυογράφημα, μια ηλεκτρική εξέταση των νεύρων και των μυών που μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό του προβλήματος.
