Περισσότερο αγχωμένοι, με προβλήματα στο πεπτικό και το κυκλοφορικό σύστημα καθώς και με διαβήτη, «διαγιγνώσκονται» οι Έλληνες σε σύγκριση με τους πολίτες της υπόλοιπης Ευρώπης, σύμφωνα με μελέτη που αφορά στη κατανάλωση φαρμάκων. Η συγκεκριμένη μελέτη, αποδεικνύει παράλληλα ότι η υπερκατανάλωση φαρμάκων στη χώρα μας είναι μύθος και ότι από πλευράς όγκου σκευασμάτων έχουμε την ίδια συμπεριφοράς με το μέσο όρο των άλλων χωρών.
«Από τα διαγράμματα της έρευνάς μας προκύπτει ότι δεν παρατηρούνται ιδιαίτερα μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης. Στο πιο σταθερό δείγμα, η Ελλάδα κινείται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ελαφρώς πάνω ή κάτω ανάλογα με το έτος», ανέφερε ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και Visiting Fellow στο LSE, Κώστας Αθανασάκης παρουσιάζοντας τα πρώτα στοιχεία της σχετικής μελέτης στο πρόσφατο συνέδριο για τα Οικονομικά και τις Πολιτικές Υγείας.
Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα διεθνών οργανισμών για την περίοδο 2014–2023, εξετάζει την ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση φαρμάκων (DDD ανά 1.000 κατοίκους) στην Ελλάδα και σε χώρες που ακολουθούν την ίδια μεθοδολογία καταγραφής στον ΟΟΣΑ, δηλαδή περιορίζονται στα φάρμακα της κοινότητας.
Τα φάρμακα που παίρνουμε περισσότερο
Μεταξύ οκτώ βασικών κατηγοριών φαρμάκων (κατηγορίες ATC), η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερη κατανάλωση σε πέντε, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Στο σύνολο όμως και των οχτώ κατηγοριών η συνολική κατανάλωση είναι στο μέσο όρο.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η διαφορά στα φάρμακα για το αίμα και τα αιμοποιητικά όργανα, όπου η κατανάλωση είναι υπερδιπλάσια (+104,8%). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, τα αντιθρομβωτικά, που συνδέονται άμεσα με τη γήρανση του πληθυσμού αλλά και με χρόνιες καρδιαγγειακές παθήσεις.
Αυξημένη (+12,2%) είναι, επίσης, η κατανάλωση φαρμάκων για το πεπτικό σύστημα και τον μεταβολισμό (+6%), όπως σκευάσματα για το έλκος, τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τον διαβήτη.
Παράλληλα, μεγαλύτερη κατανάλωση καταγράφεται στα φάρμακα του νευρικού συστήματος (+12,3%), με ιδιαίτερη αιχμή τα αγχολυτικά και αντικαταθλιπτικά: η χρήση είναι κατά περίπου δύο τρίτα υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στοιχείο που ανοίγει συζήτηση για την ψυχική υγεία, αλλά και για τις πρακτικές συνταγογράφησης.
Στα φάρμακα του αναπνευστικού συστήματος η διαφορά είναι μικρή (+3,7%), όμως στα αντιλοιμώδη η Ελλάδα εμφανίζει σημαντικά αυξημένη κατανάλωση (+64,9%), με τα αντιβιοτικά κυρίως να ανεβάζουν το «σκορ» (+55,7%). Η κατανάλωση αντιβιοτικών στην κοινότητα είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, όπως επιβεβαιώνουν και πρόσφατα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε εκδήλωση του ΕΟΔΥ. Στα νοσοκομεία, αν και η συνολική χρήση δεν ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται είναι συχνά πιο σύνθετα και ακριβότερα.
Ακόμη και στις κατηγορίες όπου η Ελλάδα εμφανίζεται χαμηλότερα στη συνολική κατανάλωση, όπως στα φάρμακα για τα καρδιαγγειακά, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Η χώρα καταγράφει αυξημένη χρήση σε τρεις υποκατηγορίες, με πιο χαρακτηριστική τα φάρμακα για την υπέρταση, όπου η κατανάλωση είναι σημαντικά υψηλότερη (+54%).
Σύμφωνα με στοιχεία της IQVIA για την περίοδο Ιούλιος 2024– Ιούνιος 2025, οι συγκεκριμένες τέσσερις κατηγορίες φαρμάκων αντιστοιχούν στο περίπου 60% της αγοράς, γεγονός που εξηγεί και το βάρος τους στη συνολική δαπάνη.
Ποια απουσιάζουν και ο… λογαριασμός στους πολίτες
«Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν εντοπίζεται στη συνολική κατανάλωση φαρμάκων», ανέφερε ο κ. Αθανασάκης, επισημαίνοντας ωστόσο πως παραμένουν σοβαρά ζητήματα. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα σημαντικότερα είναι η έλλειψη αξιόπιστων και αναλυτικών πληροφοριών για τη σύνθεση της κατανάλωσης, δηλαδή για το ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται, από ποιους και γιατί. «Χωρίς τέτοιου είδους δεδομένα, η χάραξη τεκμηριωμένης φαρμακευτικής πολιτικής παραμένει εξαιρετικά δύσκολη», σημείωσε.
Το ζήτημα του «μείγματος» των φαρμάκων που καταναλώνονται επανέρχεται διαρκώς στη δημόσια συζήτηση. Σε πρόσφατη συνέντευξη του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), μάλιστα, οι εκπρόσωποι του ΣΦΕΕ ανέφεραν το είδος των φαρμάκων που επιλέγονται ως «μοναδική λογική εξήγηση» για την υψηλή φαρμακευτική δαπάνη στη χώρα, επισημαίνοντας την υποκατάσταση φθηνότερων σκευασμάτων με ακριβότερα.
Να σημειώσουμε ακόμη ότι σχεδόν το σύνολο των εκπροσώπων από την αλυσίδα φαρμάκου θεωρεί κρίσιμο να υπάρχει έλεγχος των συνταγογραφούμενων φαρμάκων καθώς με βάση και τα παραπάνω στοιχεία αμφισβητείται κατά πόσο οι έλληνες ασθενείς λαμβάνουν το κατάλληλο φάρμακο. Υπάρχει η εκτίμηση ότι πολλές φορές η συνταγογράφηση στρέφεται σε ακριβότερα σκευάσματα ενώ θα μπορούσε να χορηγηθεί κάποιο φτηνότερο εξίσου κατάλληλο.
Βέβαια η ελληνική αγορά φαρμάκου είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για τις εταιρείες με πολύ φτηνά φάρμακα λόγω των υποχρεωτικών επιστροφών και των εκπτώσεων οι οποίες κάνουν ασύμφορή την κυκλοφορία τους. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια εκατοντάδες φάρμακα ουσιαστικά απουσιάζουν από την ελληνική αγορά λόγω χαμηλής τιμής με αποτέλεσμα και η συνταγογράφηση να στρέφεται σε ακριβότερα. Αυτό φυσικά έχει σημαντικό αντίκτυπο και στις τσέπες των πολιτών οι οποίοι επιβαρύνονται με πάνω από 1 δισ. ευρώ για την προμήθεια αποζημιεούμενων φαρμάκων.
