Το BBC αντιμετωπίζει την πιο σοβαρή κρίση στην ιστορία του. Είναι δελεαστικό να θεωρήσει κανείς την αιφνιδιαστική παραίτηση δύο κορυφαίων στελεχών του -του γενικού διευθυντή Τιμ Ντέιβι και της διευθύνουσας συμβούλου του BBC News, Ντέμπορα Τέρνες- ως ένα, εκτός αμερικανικής επικράτειας, χαρακτηριστικό παράδειγμα της έντονης πίεσης που ασκεί ο Ντόναλντ Τραμπ στα τηλεοπτικά δίκτυα.
Όμως το BBC δεν είναι το CBS ή το ABC, που στο παρελθόν έχουν καταλήξει σε εξωδικαστικούς συμβιβασμούς σε αγωγές που είχε καταθέσει εναντίον τους ο Τραμπ για τον τρόπο που τον παρουσίαζαν στα ρεπορτάζ τους.
Η τρέχουσα κρίση στο BBC αφορά, σύμφωνα με ειδικούς που επικαλούνται οι New York Times, όχι τόσο στον ίδιο τον Τραμπ, όσο στις ανυπέρβλητες εντάσεις που βιώνει ένας ιστορικός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός ο οποίος λειτουργεί μέσα σε ένα βαθιά διχασμένο πολιτικό και μιντιακό περιβάλλον.
Δαιμονοποιημένο από πολιτικούς αντιπάλους, οι οποίοι το κατηγορούν για χρόνια μεροληψίας -στην προκειμένη περίπτωση υπέρ της Αριστεράς- και στοχοποιημένο από ανταγωνιστικά μέσα ενημέρωσης, που φθονούν τη δημόσια χρηματοδότησή του, το BBC αποτελεί διαχρονικά ένα πολιτικό μπαλάκι στις αναμετρήσεις εξουσίας στη Βρετανία. Με την παγκόσμια εμβέλειά του, συγκρούεται συχνά και με ξένες κυβερνήσεις, από την Ινδία έως τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, Σαμίρ Σαχ, ζήτησε χθες (10/11) συγγνώμη σε επιστολή προς μία κοινοβουλευτική επιτροπή γι’ αυτό που περιέγραψε ως «σφάλμα κρίσης» στην επεξεργασία ενός ντοκιμαντέρ για τον Ντόναλντ Τραμπ στο πρόγραμμα Panorama.
Σύντομα πρόκειται να ξεκινήσει η διαδικασία εύρεσης των διαδόχων των παραιτηθέντων στελεχών, εν μέσω ανησυχιών για τον τρόπο λειτουργίας του BBC.
Οι απειλές Τραμπ
Η αγωγή
Προθεσμία μέχρι την Παρασκευή 14 Νοεμβρίου για να προβεί σε «πλήρη και δίκαιη ανάκληση» του ντοκιμαντέρ έδωσε με επιστολή του στο BBC ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλιώς θα προχωρήσει σε αγωγή ύψους 1 δισ. δολαρίων.
Την επιστολή, που έστειλαν οι δικηγόροι του Αμερικανού προέδρου στο BBC, έλαβε το NBC. «Ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να επιβάλει τα νόμιμα και δίκαια δικαιώματά του, τα οποία διατηρεί ρητά και δεν παραιτείται από αυτά, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης νομικής δράσης για αποζημίωση ύψους τουλάχιστον 1.000.000.000 δολαρίων (ένα δισεκατομμύριο δολάρια)».
Εκπρόσωπος της νομικής ομάδας του Τραμπ δήλωσε στο NBC: «Το BBC δυσφήμησε τον πρόεδρο Τραμπ, επεξεργαζόμενο σκόπιμα και δόλια το ντοκιμαντέρ του, προκειμένου να προσπαθήσει να παρέμβει στις προεδρικές εκλογές. Ο πρόεδρος Τραμπ θα συνεχίσει να θεωρεί υπεύθυνους όσους διακινούν ψέματα, εξαπάτηση και ψευδείς ειδήσεις».
Τιμ Ντέιβι, φωτ. AP/ Hannah McKay
«Διεφθαρμένοι δημοσιογράφοι»
Μάλιστα νωρίτερα την ίδια μέρα ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτηση στο Truth Social, έκανε λόγο για «διεφθαρμένους δημοσιογράφους».
«Οι κορυφαίοι άνθρωποι στο BBC, συμπεριλαμβανομένου του Τιμ Ντέϊβι, του αφεντικού παραιτούνται/απολυονται όλοι, επειδή πιάστηκαν να «παραποιούν» την πολύ καλή (τέλεια!) ομιλία μου της 6ης Ιανουαρίου.
«Ευχαριστώ την εφημερίδα Telegraph που αποκάλυψε αυτούς τους διεφθαρμένους δημοσιογράφους. Πρόκειται για πολύ ανέντιμους ανθρώπους που προσπάθησαν να ανέβουν στη ζυγαριά των προεδρικών εκλογών. Πέρα από όλα τα άλλα, προέρχονται από μια ξένη χώρα, μια χώρα που πολλοί θεωρούν σύμμαχό μας Νο. 1. Τι τρομερό πράγμα για τη Δημοκρατία!» έγραψε.
Ντέμπορα Τέρνες, φωτ. AP/Charles Sykes
Tι θα γίνει από εδώ και πέρα
Ας δούμε τι συνέβη ακριβώς με το BBC και τι έπεται των παραιτήσεων, όπως παρουσιάζει τα γεγονότα ο Guardian.
- Τι συνέβη;
Ο γενικός διευθυντής του BBC, Τιμ Ντέιβι, και η επικεφαλής ειδήσεων, Ντέμπορα Τέρνες, παραιτήθηκαν την Κυριακή (9/11) ύστερα από κατηγορίες ότι ο Οργανισμός έδρασε μεροληπτικά.
Το απόγευμα της Δευτέρας, ο πρόεδρος του BBC, Σαμίρ Σαχ, δήλωσε ότι ο οργανισμός θα ήθελε να «ζητήσει συγγνώμη για αυτό το σφάλμα κρίσης» σχετικά με τον τρόπο που μονταρίστηκε το βίντεο της ομιλίας του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία μεταδόθηκε από το Panorama.
Η εκπομπή με τίτλο «Trump: A Second Chance?», που μεταδόθηκε πριν από τις προεδρικές εκλογές του προηγούμενου έτους, συνέδεσε αποσπάσματα από δηλώσεις του Τραμπ που έγιναν με περίπου 50 λεπτά διαφορά κατά τη διάρκεια ομιλίας του στις 6 Ιανουαρίου, λίγο πριν ξεσπάσει ταραχή στο Καπιτώλιο. Ο Σαχ παραδέχτηκε ότι το μοντάζ «έδινε την εντύπωση άμεσης προτροπής σε βίαιες ενέργειες».
Η συγκεκριμένη εκπομπή ήταν μία από τις περιπτώσεις που επέκρινε ο Μάικλ Πρέσκοτ, πρώην εξωτερικός σύμβουλος της επιτροπής δεοντολογίας του BBC, ο οποίος εξέφρασε τις ανησυχίες του για την αμεροληψία του οργανισμού σε υπόμνημα που δημοσιεύτηκε στην Telegraph. Υποστηρικτές του BBC υποστηρίζουν ότι υπάρχει συντονισμένη προσπάθεια από δεξιούς κύκλους να υπονομεύσουν τον οργανισμό.
- Πώς επιλέγεται ο νέος γενικός διευθυντής;
Ο αντικαταστάτης του Τιμ Ντέιβι θα διοριστεί από το διοικητικό συμβούλιο του BBC. Ο γενικός διευθυντής ηγείται ενός παγκόσμιου Οργανισμού, αποτελώντας τον δημοσιογραφικό, επιχειρησιακό και δημιουργικό ηγέτη του BBC, υπεύθυνο για τις υπηρεσίες του σε τηλεόραση, ραδιόφωνο και διαδικτυακές πλατφόρμες.
Η επιλογή του νέου γενικού διευθυντή γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο του BBC, το οποίο έχει ως αποστολή να διασφαλίζει ότι ο οργανισμός εκπληρώνει την αποστολή και τους δημόσιους σκοπούς του.
Το συμβούλιο αποτελείται από 14 μέλη:
- τον πρόεδρο Σαμίρ Σαχ,
- 9 ακόμη μη εκτελεστικά μέλη,
- και 4 εκτελεστικά μέλη.
Τέσσερα από τα μη εκτελεστικά μέλη εκπροσωπούν τα έθνη του Ηνωμένου Βασιλείου (Αγγλία, Σκωτία, Ουαλία, Βόρεια Ιρλανδία).
- Έχει η κυβέρνηση κάποια επιρροή;
Τυπικά οι υπουργοί δεν συμμετέχουν άμεσα στη διαδικασία επιλογής, ωστόσο παλαιότεροι διορισμοί συνοδεύονταν από αναφορές περί κυβερνητικής επιρροής ή διαρροές σχετικά με τις προτιμήσεις της εκάστοτε κυβέρνησης.
Ο διορισμός του γενικού διευθυντή γίνεται βάσει του Καταστατικού Χάρτη (Charter) του BBC, ο οποίος συντάσσεται από την κυβέρνηση και καθορίζει τη νομική βάση, τους σκοπούς και τις αρμοδιότητες του οργανισμού.
Το καταστατικό ανανεώνεται κάθε περίπου δέκα χρόνια. Το τρέχον ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Η κυβέρνηση αποφασίζει επίσης για το μοντέλο χρηματοδότησης του BBC, όπως το ύψος του τέλους τηλεθέασης (licence fee), κάτι που της παρέχει σημαντική επιρροή στις στρατηγικές και επιχειρησιακές αποφάσεις του Οργανισμού.
- Γιατί έχει σημασία η ανανέωση του Καταστατικού Χάρτη;
Απομένει λίγο περισσότερο από ένας χρόνος μέχρι την ανανέωση του Καταστατικού Χάρτη του BBC. Με την ανανέωση αυτή θα τεθούν στο τραπέζι κρίσιμα ζητήματα, όπως:
- το μοντέλο χρηματοδότησης,
- η διακυβέρνηση και ρύθμιση,
- η αμεροληψία,
- και ο ρόλος του BBC σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο μιντιακό τοπίο.
Ο γενικός διευθυντής του BBC διαδραματίζει κρίσιμο και ιδιαίτερα επιδραστικό ρόλο στη διαδικασία ανανέωσης του Χάρτη, ενεργώντας ως κύριος εκπρόσωπος και διαπραγματευτής του οργανισμού απέναντι στην κυβέρνηση, όσον αφορά το όραμα, τη στρατηγική και τις χρηματοδοτικές ανάγκες του BBC.
