Ως πριν από λίγες ημέρες ήταν μία ακόμη κουκκίδα στον χάρτη. Μία ακόμη αρχαία πόλη. Ποιος είχε όρεξη να τρέχει κάτω από τον καυτό ήλιο για να δει τα εντυπωσιακά αρχαία τείχη της και τις παλαιοχριστιανικές βασιλικές της; Ποιος έβαζε το χέρι στην τσέπη για να πληρώσει το χαμηλό, είναι αλήθεια, εισιτήριο, αν δεν είχε πραγματικό ενδιαφέρον για το παρελθόν; Για να δει το μουσείο ενός αρχαιολογικού χώρου που δεν συγκαταλέγεται στους λεγόμενους «σταρ», σε εκείνους που πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθεί κάποιος –ακόμη και για να έχει να λέει ότι πήγε -, όπως η αρχαία
Ολυμπία, οι Δελφοί ή η Κνωσός;
Ολυμπία, οι Δελφοί ή η Κνωσός;
Και έπειτα αντιστράφηκαν οι νόμοι της φύσης. Πρώτα ήρθε η βροντή: οι φήμες ότι στα σπλάχνα της κρύβει τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου ή κάποιας άλλης τρανής προσωπικότητας από το μακρινό παρελθόν. Και ύστερα η αστραπή: η εντυπωσιακή πρόσοψη του τάφου με τις δύο ακέφαλες Σφίγγες. Η ανατροπή αυτή ήταν αρκετή για να μπει η Αμφίπολη δυναμικά στον χάρτη. Η παρουσία δε του Πρωθυπουργού στον χώρο της ανασκαφής σε συνδυασμό με τα αυξημένα αστυνομικά μέτρα έριξε λάδι στη φωτιά και μετέτρεψε τον περίφημο τύμβο Καστά σε τηλεοπτικό θέαμα.
Και επειδή ο αρχαιολογικός χρόνος απέχει μακράν του τηλεοπτικού, το κενό κλήθηκαν να γεφυρώσουν πάσης φύσεως θεωρίες, επίδοξοι αρχαιολόγοι, φιλόλογοι που ενέχουν θέση ιστορικών, βουλευτές που έχουν άποψη για τα πάντα.
Καλώς ή κακώς το ζήτημα είναι ότι η Αμφίπολη βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Τα πούλμαν άρχισαν να κάνουν παράκαμψη για να περάσουν οι τουρίστες και από τον τύμβο. Να δουν από απόσταση το εύρημα για το οποίο μιλούν όλοι. Να πάρουν έστω μυρωδιά. Και παρέες που βρίσκονταν στην περιοχή για διακοπές να ρωτούν τους ντόπιους «πώς πάμε ως τον τάφο;» για να βγάλουν φωτογραφίες.
Πέρα από τις όποιες αντιρρήσεις και ενστάσεις, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι το συγκεκριμένο εύρημα είναι μια ευκαιρία. Οχι ανάπτυξης της περιοχής, καθώς είναι πολύ νωρίς για κάτι τέτοιο, τη στιγμή που δεν ξέρουμε καλά-καλά το εύρημα και δεδομένου ότι η εμπειρία έχει δείξει πως οι αρχαιολογικοί χώροι δεν φέρνουν απαραιτήτως και χρήμα σε έναν τόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι άλλωστε η Βεργίνα, όπου ναι μεν οι βασιλικοί τάφοι αποτελούν πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες, όμως ούτε άνοδος των τιμών στα αγροτεμάχια σημειώθηκε, ούτε υπήρξαν σημαντικές τουριστικές υποδομές.
Η ανασκαφή της Αμφίπολης είναι μια ευκαιρία που έπρεπε να αδράξει το υπουργείο Πολιτισμού. Κι όμως, κίνηση καμία. Το τοπικό μουσείο που πέρυσι τον Αύγουστο είχε υποδεχθεί 572 επισκέπτες –σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία –τις τελευταίες τρεις εβδομάδες κόβει πολύ περισσότερα εισιτήρια, όπως μας είπαν οι φύλακες του μουσείου. Εξακολουθεί όμως να λειτουργεί με χειμερινό ωράριο –ανοιχτό ως τις 15.00 -, παραμένοντας κλειστό κάθε Δευτέρα. Δεν βρέθηκε μια λύση, έστω και προσωρινή, για να δουν όλοι εκείνοι που φθάνουν ως εκεί τον πλούτο της αρχαίας πόλης και να κερδίσει και το ΥΠΠΟ κάτι από το χαμηλό έτσι κι αλλιώς εισιτήριο των δύο ευρώ.
Χωρίς οργάνωση
Ατυχοι όμως και όσοι δεν φθάνουν ως την Αμφίπολη, αλλά επιθυμούν απλώς να μάθουν δυο πράγματα περισσότερα για τον αρχαιολογικό χώρο. Στο κεντρικό πωλητήριο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, εντός του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, το μεσημέρι της Τετάρτης ο οδηγός του βασικού ανασκαφέα της περιοχής Δημήτρη Λαζαρίδη δεν βρισκόταν σε κάποια περίοπτη θέση. Επρεπε να τον ζητήσουμε, για να διαπιστώσουμε ότι υπήρχαν διαθέσιμα ελάχιστα αντίτυπα και μόνο στα αγγλικά. Η ελληνική έκδοση, κόστους 10 ευρώ, θα ήταν διαθέσιμη κατόπιν παραγγελίας, την οποία θα παραλαμβάναμε σε τουλάχιστον έναν μήνα, όπως μας εξήγησε ο ευγενέστατος υπάλληλος. Οταν «Το Βήμα» ρώτησε ηγετικά στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού για το θέμα, ορισμένα παραδέχθηκαν χαμηλόφωνα ότι έχουμε δίκιο, αλλά «το ΤΑΠΑ βρίσκεται υπό διάλυση και δεν θα έπρεπε να έχουμε απαιτήσεις».
Και το μέλλον στον τύμβο Καστά; Τι θα γίνει όταν προχωρήσει η ανασκαφή, ανοιχθεί ο τάφος και ο κόσμος θα θέλει να φθάσει ως εκεί για να τον επισκεφθεί; Ποια είναι τα σχέδια του ΥΠΠΟ για την αξιοποίησή του; «Είναι πολύ νωρίς για κάτι τέτοιο. Εχουμε πολύ καιρό να το σκεφθούμε και να δούμε τι θα κάνουμε» είναι η απάντηση του υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τασούλα. Ισως επειδή θεωρεί ότι οι ρυθμοί αξιοποίησης είναι αντιστοίχως αργοί με τους αρχαιολογικούς; Ισως επειδή φοβάται ότι ο θησαυρός της Αμφίπολης μπορεί να αποδειχθεί άνθρακας; Ή ίσως επειδή δεν γνωρίζει την παροιμία «των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν»;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
