Αναδιάρθρωση των ΑΕΙ και Τεχνολογική Εκπαίδευση

Η αναγκαιότητα ανάπτυξης της τεχνολογικής εκπαίδευσης είναι ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει και συνεχίζει να απασχολεί έντονα τη διεθνή επιστημονική και εκπαιδευτική κοινότητα. Στην πατρίδα μας, όπως και σε πολλά άλλα θέματα, η σχετική συζήτηση καθυστέρησε και ως εκ τούτου δεν έχει μια εξελικτική πορεία. Με αφορμή το προς διαβούλευση σχέδιο ΑΘΗΝΑ για την αναδιάρθρωση των ΑΕΙ, το παρόν άρθρο κύριο στόχο έχει την τεκμηρίωση και ανάδειξη της αναγκαιότητας αναδιάρθρωσης της τεχνολογικής εκπαίδευσης έτσι ώστε να καταστεί βασικό εργαλείο για την οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερα δε, στις σημερινές συνθήκες κρίσης η χώρα-μας μπορεί και οφείλει να υπερβεί «εγγενείς» δυσκολίες και φραγμούς ώστε να μετεξελιχθεί σε κορυφαία κοινωνία γνώσης αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα που διαθέτει.

Η τεχνολογική και επιστημονική καινοτομία αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ως απολύτως αναγκαία για την οικονομική ανάπτυξη. Πρόσφατες μελέτες καταγράφουν 91 νέα «πράσινα» επαγγέλματα (new-and-emerging green jobs), από τα οποία 28 ανήκουν στις επιστήμες του μηχανικού, 16 σε επαγγέλματα διοίκησης επιχειρήσεων και οργανισμών, 8 σε επιστημονικά επαγγέλματα και 8 σε επαγγέλματα επιχειρηματικής δραστηριότητας και χρηματοοικονομικών[1]. Η διαμόρφωση κοινωνικό-οικονομικού και επαγγελματικού οράματος καθώς και η αποτελεσματική εκπαίδευση των νέων φοιτητών στα επαγγέλματα αυτά του μέλλοντος θα αποτελέσει για τα επόμενα χρόνια τη μεγάλη πρόκληση της εκπαιδευτικής κοινότητας της χώρας. Όμως, μια μεγάλης κλίμακας συνεισφορά των επιστημών και της τεχνολογίας για την αντιμετώπιση των οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων προϋποθέτει στρατηγική θεώρηση και επαναπροσδιορισμό του εκπαιδευτικού συστήματος που οδηγεί στα τεχνολογικά επαγγέλματα. Η παιδαγωγική και τεχνολογική εκπαίδευση, θα πρέπει να προσφέρει και να καλλιεργήσει συστηματικά τις πλέον σημαντικές γνώσεις (knowledge) και δεξιότητες (skills) που απαιτούν τα σύγχρονα τεχνολογικά επαγγέλματα.

Η επίτευξη του τόσο σημαντικού αυτού στόχου της οικονομικής ανάπτυξης δεν μπορεί να καταστεί δυνατή χωρίς την συνεισφορά του εκπαιδευτικού συστήματος, σε όλες τις βαθμίδες, το οποίο όχι μόνο θα εκπαιδεύσει τους νέους πολίτες με επίγνωση του προβλήματος και των μεθόδων και διαδικασιών επίλυσης και λήψης αποφάσεων, αλλά και να ενισχύσει το τεχνολογικό δυναμικό της χώρας, τόσο σε πλήθος μηχανικών όσο και σε ικανότητες και καινοτομία.

Η τεχνολογική εκπαιδευτική κοινότητα αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση οράματος και κινήτρων στους μαθητές/σπουδαστές/φοιτητές, την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, την ανάδειξη αποτελεσματικών μεθοδολογιών και στρατηγικών διδασκαλίας. Η ενίσχυση των σχετικών μαθημάτων αποτελεί την πρώτη απαραίτητη προϋπόθεση για την δημιουργία τεχνολογικού και επιστημονικού δυναμικού που θα αντιμετωπίσει τις επερχόμενες αλλαγές.

Όμως, μια μεγάλης κλίμακας συνεισφορά της τεχνολογίας και των επιστημών για την αντιμετώπιση των σύγχρονων οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων προϋποθέτει στρατηγική θεώρηση του εκπαιδευτικού συστήματος που οδηγεί στα τεχνολογικά και επιστημονικά επαγγέλματα. Ερωτήματα όπως σε ποιές γνωστικές περιοχές πρέπει να εστιάσει η εκπαίδευση των μηχανικών, ποιές ικανότητες, δεξιότητες, προσόντα, αξίες, και δραστηριότητες πρέπει να καλλιεργηθούν, κατά προτεραιότητα, ώστε να προκύψει βέλτιστο αποτέλεσμα στα τεχνολογικά επαγγέλματα, θα αναδείξουν τους κεντρικούς κόμβους του εκπαιδευτικού συστήματος που θα πρέπει να ενισχυθούν στρατηγικά. Ο προσδιορισμός των κεντρικών αυτών κατηγοριών είναι σημαντικός γιατί βοηθά τον σχεδιασμό εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που θα καλλιεργήσει στους μαθητές και στους φοιτητές ότι χρειάζονται για να ανταπεξέλθουν με επιτυχία στις απαιτήσεις των σύγχρονων τεχνολογικών επαγγελμάτων.

Αξίζει να αναφερθεί ότι βάσει μελετών του European Centre for the Development of Vocational Training (CEDEFOP)[2] στην προσεχή δεκαετία στην Ευρώπη, οι προσφερόμενες θέσεις εργασίας για άτομα με μεσαίο επίπεδο προσόντων (Τεχνική – Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση), θα αποτελούν το 50% των συνολικά προσφερόμενων θέσεων εργασίας.

Βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι το ποιο θα είναι το εκπαιδευτικό ίδρυμα που θα υποστηρίξει μία τόσο φιλόδοξη και συνάμα πολλά υποσχόμενη προσπάθεια. Στη χώρα μας μέχρι σήμερα η Τεχνική – Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση υποστηρίζεται, για περισσότερα από 50 χρόνια, από την Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ) η οποία συνίσταται από οκτώ Τμήματα και είναι η μόνη μη πανεπιστημιακή παιδαγωγική σχολή.

Κατά τα διεθνή πρότυπα η εκπαίδευση των Εκπαιδευτικών Μηχανικών παρέχεται από πανεπιστημιακά ιδρύματα και μάλιστα από ένα μόνο Τμήμα (ή μία Σχολή) Εκπαιδευτικών Μηχανικών όπως το Τμήμα Engineering Education του Virginia Tech[3] και η Σχολή Engineering Education του Purdue University[4].

Με στόχο, την ενδυνάμωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης στο αυριανό Τεχνολογικό Λύκειο, η πολιτεία, ‘οφείλει’ να εξετάσει, να σχεδιάσει και να προτείνει κατά τα διεθνή πρότυπα την ακαδημαϊκή δομή και αντίστοιχη ενσωμάτωση της ΑΣΠΑΙΤΕ στον Πανεπιστημιακό Τομέα.