Κ ρίσιμη στιγμή για το ευρωπαϊκό- και όχι μόνον – μέλλον της Σερβίας είναι οι αυριανές εκλογές για το προεδρικό αξίωμα, κατά τις οποίες εννέα υποψήφιοι θα διεκδικήσουν την ψήφο 6.701.779 πολιτών, εκ των οποίων ωστόσο οι μισοί αναμένεται να απόσχουν από τις κάλπες, διαμαρτυρόμενοι έτσι για τη διεθνή απομόνωση, την ακρίβεια, τους πολύ χαμηλούς μισθούς και την επίμονα υψηλή ανεργία.
Δύο εκ των υποψηφίων- ο μετριοπαθής, φιλοδυτικός νυν πρόεδρος της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς και ο Τόμισλαβ Νίκολιτς του εθνικιστικού Ριζοσπαστικού Σερβικού Κόμματος- αναμένεται να περάσουν στον δεύτερο γύρο της 3ης Φεβρουαρίου, όπου και θα κριθούν όλα. Ομως και οι «μικροί» υποψήφιοι αναμένεται να παίξουν ρυθμιστικό ρόλο, αφού από τη στάση των ψηφοφόρων τους στον δεύτερο γύρο θα εξαρτηθεί και η τελική έκβαση της πολιτικής μάχης.
Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ο εθνικιστής κ. Νίκολιτς θα επικρατήσει οριακά στον πρώτο γύρο, με ποσοστό γύρω στο 32%. Δεύτερος θα είναι ο κ. Τάντιτς, με ποσοστό που μάλλον δεν θα ξεπεράσει το 30%, ενώ θα ακολουθήσουν οι τρεις «ρυθμιστές»: ο αρχηγός του κόμματος Νέα Σερβία Βέλιμιρ Ιλιτς, που υποστηρίζεται και από το κόμμα του πρωθυπουργού Βόιτσλαβ Κοστούνιτσα, ο υποψήφιος του Σοσιαλιστικού Κόμματος Μιλούτιν Μρκόνιτς , και ο Τσέντομιρ Γιοβάνοβιτς του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος. Κανείς από τους τρεις δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 6%. Οπως ήταν φυσικό, η επικείμενη ανεξαρτητοποίηση του Κοσσυφοπεδίου και το συνεφαπτόμενο ζήτημα της συνέχισης ή όχι της ευρωπαϊκής προοπτικής της Σερβίας ήταν τα θέματα που κυριάρχησαν στις προεκλογικές εμφανίσεις σχεδόν όλων των υποψηφίων. Ολοι συμφωνούν ότι το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να παραμείνει στη Σερβία, αλλά χωρίς πόλεμο. Εκεί που διαφωνούν είναι στη διαχείριση της πορείας προς την Ευρώπη, με τον κ. Τάντιτς να επιμένει ότι η Σερβία μπορεί να είναι ισχυρή μόνο μέσα στην Ευρώπη, ενώ ο κ. Νίκολιτς παίζει γερά το ρωσικό «χαρτί», τονίζοντας ότι η θέση της χώρας πρέπει να είναι «μεταξύ Ανατολής και Δύσης».
Πρόσφατα δήλωσε μάλιστα ότι «καλύτερα να γίνει η Σερβία επαρχία της Ρωσίας, παρά αποικία της Ευρωπαϊκής Ενωσης», επιτρέποντας έτσι στους αντιπάλους του να τον χαρακτηρίζουν «εργαλείο της Μόσχας». Ο ίδιος βέβαια επιμένει ότι η νίκη του «θα είναι νίκη της Σερβίας, όχι της Μόσχας, των Βρυξελλών ή της Ουάσιγκτον», ενώ κατηγορεί συνεχώς τον Τάντιτς για «ενδοτισμό» έναντι της Δύσης. Είπαμε όμως: όσο ευαίσθητοι και αν είναι οι Σέρβοι στο κρίσιμο ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου και της Ευρώπης, αυτό που πραγματικά τους «καίει» είναι η βαθύτατη οικονομική κρίση που ταλανίζει την κοινωνία τους, αποτέλεσμα των μακροχρόνιων πολέμων αλλά και της καταστροφής κρίσιμων υποδομών κατά τους βομβαρδισμούς του 1999. Στο πεδίο αυτό, λοιπόν, και οι δύο μονομάχοι υπόσχονται στους ψηφοφόρους «μια καλύτερη ζωή»: ο κ. Τάντιτς εκφράστηκε προεκλογικά υπέρ της συνέχισης των «νεοφιλελεύθερων» οικονομικών μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ότι κάθε «πολιτικό πισωγύρισμα» θα οδηγήσει στη διεθνή απομόνωση, στη διακοπή των ξένων επενδύσεων και στην πτώση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.
Ο κ. Νίκολιτς, αντίθετα, εκμεταλλεύεται τη δυσαρέσκεια των Σέρβων για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και ιδιαίτερα για τις ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν τα τελευταία χρόνια οδηγήσει σε 140.000 επιπλέον απολύσεις, χωρίς παράλληλα να βελτιώσουν το εξαιρετικά χαμηλό βιοτικό επίπεδο: ένας «καλός μισθός» στη σημερινή Σερβία συνήθως δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ τον μήνα.
