Μια ρωγμή στους «Πέρσες»
Αναζητώντας τον τρόπο προσέγγισης και τον κώδικα για τον Χορό στους «Πέρσες» του Αισχύλου η Λυδία Κονιόρδου μαζί με τη βασική ομάδα ξεκίνησε εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο να δουλεύει την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου. Λέξη-κλειδί αποδείχθηκε η «ρωγμή». Πάνω στη ρωγμή στήθηκαν οι «Πέρσες». Ο Αισχύλος άλλωστε δεν τους έγραψε για επετειακούς λόγους. Χρησιμοποίησε ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός για να τονίσει τους κινδύνους που απειλούν τη δημοκρατία και τους κινδύνους που προέρχονται από την αλαζονεία μιας ανερχόμενης υπερδύναμης όπως ήταν τότε η Αθήνα.
«Οι “Πέρσες” έχουν μια ιδιαίτερη θέση στο σύνολο της αρχαίας τραγωδίας» λέει η Λυδία Κονιόρδου. «Μετά και την παράσταση του Κουν αλλά και τις μνήμες από τον Ροντήρη το έργο μάς στοιχειώνει. Λογικά δεν θα έπρεπε να καταπιαστεί κανείς μαζί του προτού φθάσει τα 70 του χρόνια. Ομολογώ όμως ότι με κατοίκησε, εγκαταστάθηκε μέσα μου εδώ και χρόνια. Δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. Αν δεν το ανέβαζα, θα αρρώσταινα… γνωρίζοντας ωστόσο τη δυσκολία του εγχειρήματος και το συντριπτικό των συγκρίσεων. Είναι ένα έργο που χρειάζεται μεγάλη ωριμότητα από όλους μας. Ομολογώ ότι τα τελευταία δύο χρόνια, ό,τι κι αν κάνω, σκέφτομαι τους “Πέρσες”».
Και η ρωγμή; H ερώτηση έρχεται αυτόματα για να λάβει εμπεριστατωμένη απάντηση από τη σκηνοθέτρια και ηθοποιό: «Ενας πολιτισμός που αρνείται στον εαυτό του την αμφιβολία και το δίλημμα, το στοιχείο της αλλαγής και των συγκρούσεων, εκφράζεται ρωγμικά, τραυματικά, με σπάσιμο, μέσα από εσωτερική διεργασία καταστροφής. Γιατί κανείς δεν έχει κάνει τον κόπο να ακούσει τα σημάδια και τους τριγμούς. Κανείς δεν παρατηρεί τις μικρές ρωγμές που φαίνονται στον τοίχο πριν από έναν σεισμό. Ενας πολιτισμός επιλέγει να μην ακούει τις ανησυχητικές κραυγές, τα ανησυχητικά όνειρα της Ατοσσας, κι ας είναι τόσο εμφανή. Σήμερα λένε ότι λιώνουν οι πάγοι, καταστρέφεται το όζον, αρρωσταίνουν οι άνθρωποι, τα φυτά, τα ζώα και οι περισσότεροι απαντούν “υπερβολές”. Κι όμως, γιατί έπεσαν οι Δίδυμοι Πύργοι; Ποιοι το έκαναν; Αφού όλα ήταν καλά» λέει με ειρωνεία. «Δεν θέλουμε να δούμε τα σημάδια του μίσους που αναπτύσσεται στον κόσμο και τα οποία θα φέρουν τους καρπούς και το δηλητήριό τους. H σύγκριση με τους “Πέρσες” είναι αναπόφευκτη».
Ο Χορός-πρωταγωνιστής
«Δεν μπορώ να καταπιαστώ με ένα έργο αν δεν πιάσω τη φύση του Χορού, τη σκέψη του και ως εκ τούτου και την κίνησή του» λέει η Λυδία Κονιόρδου απαντώντας σε όσους, κάνοντας την ανάγκη άποψη, συρρικνώνουν τον Χορό και μειώνουν τον ρόλο του. «Στην προκειμένη περίπτωση η ρωγμή εκφράζεται μέσα από το breakdance του οποίου μελετήσαμε τις δυναμικές και το μεταφέραμε ως εσωτερική λειτουργία, ως φιλοσοφία. Παράλληλα εκμεταλλευθήκαμε τον ήχο της ραπ στα μουσικά όργανα, με τη χρήση της ηλεκτρικής κιθάρας, των ντραμς αλλά και του κομπιούτερ».
H Ατοσσα της σκηνοθέτριας
«H Ατοσσα είναι εγκλωβισμένη στο πρόσωπο της εξουσίας και δεν της επιτρέπεται να εκφράσει το πόσο τρομαγμένη και πανικόβλητη είναι. Μάνα που πονάει για τον γιο της και ισχυρή γυναίκα της εξουσίας, που σηκώνει στην πλάτη της το φορτίο των ανδρών που λείπουν». H Λυδία Κονιόρδου περιγράφει την ηρωίδα της και προσθέτει ότι όλοι οι ρόλοι είναι καλογραμμένοι. «Τον Αγγελιαφόρο» εξηγεί «τον “σπάσαμε” σε οκτώ ηθοποιούς και όλοι μαζί, σαν ένας μικρός χορός-στρατός, μεταφέρει όλα όσα έχει ζήσει. Είναι και αυτός ενταγμένος μέσα στη ρωγμή» προσθέτει.
H Επίδαυρος και τα τραύματα
Εχοντας την επίγνωση ότι το θέατρο είναι μια απόλυτα θνητή τέχνη, η Λυδία Κονιόρδου δεν κατατρύχεται από την ιδέα της υστεροφημίας. «Να μην προδοθεί το πνεύμα του Αισχύλου με απασχολεί και τίποτε άλλο» λέει. «Είμαστε σε δύσκολο σταυροδρόμι με κακούς οιωνούς. Ισως αυτό το λάιτ στοιχείο, ο πολιτισμός μιας χρήσης, να είναι το αντίβαρο στην τραγική επίγνωση. Το θέατρο είναι μια διαδικασία αυτογνωσίας. Οσο και αν δουλεύεις, όμως, ο χρόνος δεν φθάνει». Και συμπληρώνει: «Τώρα που μειώθηκε ο αριθμός των παραστάσεων στην Επίδαυρο θα ήταν καλό να κάνουμε περισσότερες πρόβες. H Επίδαυρος παραμένει το μεγάλο καμίνι που δείχνει τον δρόμο». H ίδια πάντως θα ήταν έτοιμη να δώσει δείγμα εργασίας προτού κατέβει. «Κανείς δεν πρέπει να πηγαίνει εν λευκώ». Και αν δεν την επέλεγαν; «Δεν θα με τραυμάτιζε να μην πάω στην Επίδαυρο. Αν κάποιοι κριθούν καλύτεροι και πιο άξιοι από εμένα, ας πάνε. Δεν την έχω άλλωστε στερηθεί. Ας μπουν και νεότεροι άνθρωποι για να προχωρήσουμε παρακάτω…» καταλήγει.
«Πέρσες» του Αισχύλου από το Εθνικό Θέατρο. Μετάφραση: Νικολέττα Φριτζήλα, σκηνοθεσία: Λυδία Κονιόρδου, σκηνογραφία: Λιλή Κεντάκα, μουσική: Τάκης Φαραζής, χορογραφία: Αποστολία Παπαδαμάκη, φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Παίζουν: Λυδία Κονιόδου, Χρήστος Λούλης, Γιάννης Κρανάς κ.ά. Την Παρασκευή και το Σάββατο (14-15/7) στην Επίδαυρο (21.00).
