Η οικοδόμηση της Κοινής Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Αμυνας (ΚΕΠΑΑ), οι εξελίξεις στη Δυτική Βαλκανική και η Κοινή Στρατηγική για τη Μεσόγειο είναι τρία από τα θέματα της ατζέντας που συγκεντρώνουν το ελληνικό ενδιαφέρον, για ευνοήτους λόγους.
Το Συμβούλιο θα συζητήσει τις εξελίξεις στο θέμα της ΚΕΠΑΑ με βάση τη «συνολική έκθεση προόδου» που έχει ετοιμάσει η πορτογαλική προεδρία. Η έκθεση, η οποία επιδιώκει να δώσει και ένα πολιτικό μήνυμα, θεωρεί ζήτημα υψίστης προτεραιότητας τη δυνατότητα να δρα η ΕΕ αυτόνομα κατά τη στρατιωτική διαχείριση κρίσεων, να δημιουργηθούν αξιόμαχες στρατιωτικές δυνατότητες ως το 2003 και να υπάρξει «εποικοδομητική συνεργασία» με άλλους οργανισμούς.
Στα «πεπραγμένα» της προόδου που έχει γίνει προς αυτή την κατεύθυνση η έκθεση αναφέρει: (α) τα θέματα επεξεργασίας του γενικού στρατιωτικού στόχου, των σχέσεων με το ΝΑΤΟ, των σχέσεων με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες κτλ. και (β) τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση κρίσεων με μη στρατιωτικά μέσα. Επίσης προβληματίζεται με την ανάγκη τροποποίησης ή μη της Συνθήκης με τη διαδικασία μετάταξης από τη μεταβατική στη μόνιμη φάση κ.ά.
Για την επεξεργασία του γενικού στρατιωτικού στόχου, στην οποία προεξοφλείται ότι «θα συνδράμει το ΝΑΤΟ», θα υποβληθούν προτάσεις που θα συζητηθούν σε ειδική διάσκεψη τον Νοέμβριο. Οι σχέσεις ΕΕ και ΝΑΤΟ προβλέπεται να συνεχιστούν ως «μη θεσμοθετημένη συνεργασία», οι σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες βασίζονται στη λογική της «παροχής δυνατότητας να συνεισφέρουν εμπράκτως» σε μελλοντικές επιχειρήσεις της ΕΕ και σε ό,τι αφορά τη διαχείριση κρίσεων με μη στρατιωτικά μέσα η έκθεση αναφέρει ότι «καθορίστηκαν οι στόχοι άμεσης προτεραιότητας».
Συμφωνία υπάρχει μεταξύ των μελών, παρά την αρχική σοβαρή διάσταση απόψεων, στο θέμα της τροποποίησης ή μη της Συνθήκης, όπως και στο άλλο επίμαχο θέμα, της ύπαρξης νομικής βάσης για τις μελλοντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις της ΕΕ. Η Σουηδία, με την υποστήριξη της Ελλάδας, της Φινλανδίας και της Ιρλανδίας, πέτυχε ώστε η έκθεση να κάνει σαφή αναφορά στις αρχές του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα αποδέχεται πλήρως την έκθεση και τα συνημμένα (τεχνικής φύσεως) παραρτήματά της, θεωρεί ότι η υιοθέτησή της από το Συμβούλιο της Φέιρα ανοίγει τον δρόμο για την «ουσιαστική εφαρμογή των πολιτικών μας» και στη σχετική συζήτηση αύριο θα τονιστεί η ανάγκη να καταλήξει η ΕΕ σε «σημαντικές αποφάσεις» μέσα στο ερχόμενο εξάμηνο. Κατά την ελληνική άποψη, οι κύριες προτεραιότητες το επόμενο εξάμηνο (γαλλική προεδρία) θα πρέπει να είναι η καλή προετοιμασία και η επιτυχής κατάληξη της διάσκεψης του Νοεμβρίου για την επίτευξη του γενικού στρατιωτικού στόχου, καθώς και η λήψη οριστικών αποφάσεων για να τεθούν σε λειτουργία τα μόνιμα πολιτικά και στρατιωτικά όργανα. Η Ελλάδα είναι υπέρ του «ανοίγματος» των ευρωπαϊκών δυνάμεων για πλήρη συμμετοχή των εταίρων που το επιθυμούν. Η Κοινή Στρατηγική της ΕΕ για τη Μεσόγειο, η οποία συζητείται από της εποχής του Συμβουλίου της Βιέννης και της Κολονίας στην ίδια πάντοτε φιλοσοφία της πολιτικής για κοινή στρατηγική για τη Ρωσία και για την Ουκρανία , δεν έχει προχωρήσει όσο θα ήθελαν η Ελλάδα και βεβαίως η πορτογαλική προεδρία, παρ’ όλες τις προσπάθειες της τελευταίας. Η καχυποψία των αραβικών χωρών σε θέματα στρατιωτικής παρουσίας της ΕΕ, η ρευστότητα στο Μεσανατολικό και η προσπάθεια της Γαλλίας ώστε η ενδεχομένη απόφαση να υπάρξει επί της δικής της προεδρίας (το επόμενο εξάμηνο) είναι οι τρεις βασικοί λόγοι για τους οποίους υπάρχει ασάφεια σχετικώς με την πρόταση κοινής στρατηγικής για τη Μεσόγειο που θα συζητηθεί στη Φέιρα.
Το πορτογαλικό σχέδιο εμμέσως μόνο θίγει θέματα ασφαλείας και δεν περιλαμβάνει στρατιωτικό κεφάλαιο. Αναφέρεται αντιθέτως σε ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου της ΕΕ με τις μεσογειακές χώρες σε διμερή και πολυμερή βάση με στόχους: (α) την οικοδόμηση εταιρικών σχέσεων, (β) την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος και των ναρκωτικών, (γ) τον προσδιορισμό πεδίων αμοιβαίου ενδιαφέροντος και (δ) τη μεθόδευση της ειρηνικής λύσης διαφορών, την πρόληψη και διαχείριση κρίσεων κτλ.
Η Ελλάδα είναι ικανοποιημένη με το προσχέδιο της προεδρίας και επιμένει ότι θα πρέπει να ληφθεί απόφαση το ταχύτερο επ’ αυτού χωρίς να «αποδυναμώσει» το κείμενο σε ό,τι αφορά το Μεσανατολικό και, σε κάθε περίπτωση, οι όποιες «ρυθμίσεις» αποφασιστούν «να μην αποτελέσουν προηγούμενο».
Η κατάσταση στα Βαλκάνια
Η κατάσταση στα Δυτικά Βαλκάνια απασχόλησε όλο το εξάμηνο τα αρμόδια όργανα της ΕΕ και το Συμβούλιο της Φέιρα θα συζητήσει επί εκθέσεων και προτάσεών τους. Εκθεση την οποία, με απόφαση της Λισαβόνας, θα υποβάλουν ο κ. Σολάνα και ο επίτροπος κ. Πάτεν, θα αναφέρεται στην πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της Λισαβόνας για την περιοχή και θα αποτελείται από ένα τμήμα που θα αναφέρει τι έγινε ως τώρα και μια περιληπτική καταγραφή των προτεραιοτήτων του αμέσου μέλλοντος. Κατά πληροφορίες, η έκθεση «δεν θα έχει σοβαρές εκπλήξεις».
Η έκθεση της προεδρίας αναγνωρίζει ότι η κατάσταση σήμερα είναι βελτιωμένη σε σχέση με το παρελθόν και τούτο οφείλεται σε σειρά εξελίξεων: καλύτερος συντονισμός, υιοθέτηση από τις ΗΠΑ της πολιτικής της ΕΕ έναντι της σερβικής αντιπολίτευσης, συνεργασία της Μόσχας, επιτυχία της διάσκεψης των δωρητών, αποστασιοποίησή της από τις εθνικιστικές πρακτικές, μερική επίλυση της βοήθειας στο Μαυροβούνιο κ.ά. Τονίζεται πάντως ότι «παραμένουν αμείωτα τα ουσιαστικά προβλήματα», όπως λ.χ. η δίωξη της ελευθερίας του Τύπου, οι πολιτικές δολοφονίες, οι δυσχέρειες στην οργάνωση εκλογών στο Κοσσυφοπέδιο, ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός (δηλώσεις Μίλο και προέδρου Μεϊντάνι), η στάση του Κογκρέσου (κατηγορείται η ΕΕ ότι δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της στην περιοχή), τα «ανοίγματα» της Ρωσίας προς Μιλόσεβιτς, οι εσωτερικές κρίσεις της Κροατίας, η κατάσταση στο Μαυροβούνιο κ.ά.
Στο Συμβούλιο αναμένεται η Γερμανία να προτείνει διάσκεψη για τον εκδημοκρατισμό της Σερβίας, μολονότι η πλειονότητα των εταίρων βρίσκει κάτι τέτοιο πρόωρο, και η Γαλλία (πρόταση Σιράκ) διάσκεψη, επί προεδρίας της, των «πλέον δημοκρατικών χωρών της πρώην Γιουγκοσλαβίας» που θα ασχοληθεί με το μέλλον της ευρύτερης βαλκανικής περιοχής.
Η Ελλάδα πιστεύει ότι «το μήνυμα του Συμβουλίου για τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να είναι ισορροπημένο, χωρίς ωραιοποιήσεις και υπέρμετρη αισιοδοξία» και ότι η ΕΕ θα πρέπει να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της. Ειδικότερα, να επιβεβαιώσει την αρχή του απαραβίαστου των συνόρων, με ειδική αναφορά στην εδαφική ακεραιότητα της πΓΔ της Μακεδονίας, να προωθήσει την κοινωνία των πολιτών στη Σερβία, να στηρίξει τις δημοκρατικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις στο Μαυροβούνιο, να τονίσει την «ανάγκη για αυξημένη αποτελεσματικότητα» στην υλοποίηση του Συμφώνου Σταθερότητας κτλ. Η Ελλάδα επιμένει επίσης στην ανάγκη να παρακολουθούνται οι εξελίξεις στην Αλβανία επειδή «επικρατεί ένταση λόγω των δημοτικών εκλογών» του φθινοπώρου.
Εκστρατεία κατά των ναρκωτικών
Το Συμβούλιο θα ενημερωθεί και ενδεχομένως θα συζητήσει διάφορα άλλα θέματα, όπως το πρόγραμμα δράσης για την κοινωνία της πληροφόρησης, το πρόγραμμα συγκριτικής αξιολόγησης των επιχειρήσεων, τη στρατηγική της ΕΕ για τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ στους τομείς δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, τη στρατηγική για τα ναρκωτικά την ερχόμενη τετραετία, έκθεση για την ασφάλεια τροφίμων και για τη δημόσια υγεία κ.ά.
Σε ό,τι αφορά τη στρατηγική για τα ναρκωτικά το πρόγραμμα δράσης της ΕΕ καθορίζει τις δραστηριότητες των κρατών και των φορέων για την περίοδο 2000-2004 με βάση τη συνεργασία σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, τη λήψη κοινών μέτρων στους τομείς έρευνας, πρόληψης, καταστολής και στενής διασυνοριακής συνεργασίας για την πάταξη της διακίνησης ναρκωτικών, ιδιαίτερα των προδρόμων ουσιών και των νέων συνθετικών ναρκωτικών. Για την ασφάλεια των τροφίμων κτλ. έχει συνταχθεί Λευκή Βίβλος και έχουν γίνει τα πρώτα βήματα για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τροφίμων. Την έδρα της διεκδικούν η Βαρκελώνη, η Πάρμα και το Ελσίνκι. Η Ελλάδα ενδιαφέρεται να λειτουργήσει το ταχύτερο αυτή η Αρχή.
Διαφωνίες για τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων για την ΕΕ και το καθεστώς των μελών του Ευρωκοινοβουλίου είναι δύο «προβληματικά» θέματα που θα απασχολήσουν τους εταίρους, χωρίς να είναι βέβαιο κατά πόσον θα προωθηθεί η λύση τους επειδή υπάρχουν σημαντικές διαφορές απόψεων μεταξύ των «15». Στη Φέιρα ενδέχεται να συζητηθούν μόνο στο περιθώριο του Συμβουλίου.
Ως την παραμονή του Συμβουλίου δεν είχε βρεθεί κοινή γραμμή για το αν μπορούμε να έχουμε κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα και ταυτόχρονα κατευθυντήριες αρχές και στόχους στον κοινωνικό τομέα. Επίσης ούτε για το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη υπάρχει σύμπτωση θέσεων ούτε για τους περιορισμούς των διασφαλιζομένων δικαιωμάτων. Η Σουηδία, λ.χ., επιμένει να περιοριστεί ο Χάρτης μόνο στα κοινωνικά δικαιώματα για τα οποία υπάρχει εγγύηση, ενώ οι γαλλικές αντιλήψεις είναι διαμετρικώς αντίθετες των βρετανικών σε ό,τι αφορά τα οικονομικά δικαιώματα.
Η Ελλάδα υποστηρίζει την ανάγκη να υιοθετηθεί ένας Χάρτης για την ΕΕ πιστεύοντας ότι αυτός θα αποτελεί μια διακήρυξη των κοινών δημοκρατικών αρχών μας, μέρος αναπόσπαστο των δημοκρατικών κοινωνιών μας. Υπ’ αυτό το πνεύμα η ελληνική πλευρά συγκέντρωσε τις προσπάθειές της στη σύνταξη ενός κειμένου που θα είναι κατανοητό από κάθε ευρωπαίο πολίτη. Ο Χάρτης, όταν εγκριθεί, θα πρέπει να είναι «κείμενο νομικώς δεσμευτικό» και να ενσωματωθεί στις κοινοτικές συνθήκες. Η ελληνική παρέμβαση επεδίωξε τη «σύγκλιση και την ικανοποιητική διασφάλιση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων και όχι μια ισχνή ανάπτυξη των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων».
Εκκρεμές παραμένει από το 1998, και ενδέχεται να εξακολουθήσει να μένει εκκρεμές, το θέμα του καθεστώτος των μελών του Ευρωκοινοβουλίου, επειδή υπάρχει ουσιαστική διαφωνία επί των σχετικών προτάσεων που υπέβαλε η ΕΕ.
Ο καθορισμός ενιαίας αποζημίωσης που θα βαρύνει τον κοινοτικό προϋπολογισμό και η αντίστοιχη κοινοτική φορολόγηση, το μεταβατικό καθεστώς που θα επιτρέψει την επιλογή μεταξύ ενιαίας και εθνικής αποζημίωσης και σειρά σχετικών «μικροζητημάτων» είναι τα κύρια σημεία της διαφωνίας.
