ΜΙΑ ΗΡΕΜΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ
ΕΙΝΑΙ περίπου αυτονόητο (ποιος θέλει μπελάδες, άλλωστε), όταν εισηγείται ο κ. Ευάγγελος Γιαννόπουλος το Υπουργικό Συμβούλιο να συμφωνεί ομοφώνως. Αλλωστε συνέτρεχαν δύο προϋποθέσεις: πρώτον, το έργο και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες του υπουργού Δικαιοσύνης παρουσιάστηκαν τεκμηριωμένα και ιεραρχημένα, ώστε να κερδίζουν εξ αρχής τη συναίνεση. Δεύτερον, ο κ. Γιαννόπουλος φρόντισε να προσδιορίσει αμέσως το πλαίσιο της συζήτησης, λέγοντας στην αρχή της εισήγησής του «να είστε ήσυχοι με το υπουργείο Δικαιοσύνης. Να μην ασχολείστε. Εμείς πάμε καλά».
Οι περισσότεροι υπουργοί ανέφεραν το Υπουργικό Συμβούλιο της Παρασκευής ως μια ήρεμη συνεδρίαση, που αποτελεί χαρακτηριστικό υπόδειγμα της «νέας συλλογικότητας» που επιθυμεί να προσδώσει στο κόμμα και στην κυβέρνηση ο πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης. Οπως μάλιστα είπε υπουργός, «μετά από ένα χρόνο πρωθυπουργίας Σημίτη, μπορούμε να πούμε ότι αυτή είναι τώρα η νέα μας ρουτίνα». Είναι αυτή η «ρουτίνα» που γίνεται αντικείμενο κριτικής από την αντιπολίτευση αλλά και μέσα στο ΠαΣοΚ για «εμμονή του κ. Σημίτη σε τυπικές όψεις της δημοκρατικής διαδικασίας» που οδηγούν σε «πολύωρες συνεδριάσεις γενικών συζητήσεων, χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα».
Αντιθέτως, υπουργοί οι οποίοι υποστηρίζουν την αντίληψη του Πρωθυπουργού για τη «νέα συλλογικότητα» επισημαίνουν ότι η λειτουργία στην οποία επιμένει ο κ. Σημίτης αποτελεί αφενός κατηγορηματική συνταγματική επιταγή αλλά είναι και ο μόνος δρόμος για να υπάρξουν διαφανή θεσμικά κέντρα αποφάσεων και να μη λειτουργούν «παραεξουσίες», «περιβάλλοντα» και «αφανή» καθοδηγητικά κέντρα.
Η συνεδρίαση της Παρασκευής άρχισε με ενημέρωση και γενικές επισημάνσεις του Πρωθυπουργού. Ο κ. Σημίτης αναφέρθηκε στα θετικά αποτελέσματα της συμμετοχής του στη Σύνοδο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς στη Ρώμη, ιδίως για την προώθηση των ελληνικών θέσεων στα εθνικά θέματα. Εντύπωση προξένησε στα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου η θετική αναφορά του κ. Σημίτη στον προέδρο της ΕΔΕΚ κ. Βάσο Λυσαρίδη, ο οποίος επίσης μετείχε στη Σύνοδο της Ρώμης. Στη συνέχεια ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε με έμφαση στην επιτυχή πορεία της οικονομικής πολιτικής, στην πτώση του πληθωρισμού στο 7,1%, ενώ τόνισε ότι «υπάρχει αποδοχή της πολιτικής αυτής από την κοινωνία. Η κοινωνία αναγνωρίζει ότι η πολιτική μας αυτή είναι σωστή. Κάποιοι βεβαίως αντιδρούν. Αλλά είναι κοινή η αναγνώριση ότι η πολιτική αυτή είναι αναγκαία. Η επιτυχία αλλά και η αναγνώριση της πολιτικής μας επιβάλλουν συνέχισε ο Πρωθυπουργός να παραμείνουμε σε σταθερή πορεία. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», κατέληξε ο Πρωθυπουργός, για να προσθέσει: «Την πολιτική αυτή οφείλουμε να την υπερασπιστούμε και να την υποστηρίξουμε όλοι, ομόθυμα, με αλληλεγγύη και συνοχή. Δεν πρέπει κανείς να αφήνει, με δηλώσεις που δίνουν λαβή σε παρερμηνείες κυβερνητικών θέσεων, περιθώρια για δημιουργία εντυπώσεων».
Ο κ. Σημίτης έγινε ακόμη πιο σαφής και κατηγορηματικός στο σημείο αυτό απευθυνόμενος προς τους υπουργούς του: «Παράγοντας επιτυχίας μιας πολιτικής είναι και η εικόνα που δίνει μια κυβέρνηση. Να μην εκφράζουμε διαφορετικές θέσεις, δημιουργώντας αρνητικές εντυπώσεις στην εικόνα μας», κατέληξε ο Πρωθυπουργός.
Στη συνέχεια ο κ. Σημίτης αναφέρθηκε στους ναυτεργάτες, όπου τόνισε ότι «η πολιτική μας εφαρμόστηκε. Συμφωνήσαμε, μετά από διάλογο, για το ποσό στο οποίο θα φορολογούνται, αλλά δεν δεχθήκαμε τη φοροαπαλλαγή».
Αμέσως μετά ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις κινητοποιήσεις των εκπαιδευτικών και ζήτησε από τον κ. Αρσένη να παρουσιάσει το θέμα. Ο υπουργός Παιδείας επισήμανε ότι με τη Διδασκαλική Ομοσπονδία υπάρχει θετική εξέλιξη και προσέγγιση στα θεσμικά θέματα, με τα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ φαίνεται να υπάρχει γόνιμος διάλογος, και ότι η κυρίως εμπλοκή βρίσκεται στη Μέση Εκπαίδευση. Ο υπουργός Παιδείας ανέφερε ότι και με την ΟΛΜΕ πάντως υπάρχει ένας συνεχής διάλογος και μια προσδοκία θετικής έκβασης. Ο κ. Αρσένης επισήμανε ότι είναι πολύ σημαντικό το θέμα του χρόνου (να μην «κρατήσουν» πολύ οι κινητοποιήσεις), γιατί υπάρχουν δύο φόβοι: πρώτον, να πυροδοτηθούν μαθητικές καταλήψεις και, δεύτερον, καθώς θα μειώνεται ο αριθμός των συμμετεχόντων στην απεργία, να αυξάνεται η ένταση των κινητοποιήσεων με έκτροπα κτλ.
Αμέσως μετά, ξαναπήρε τον λόγο ο κ. Σημίτης και αναφέρθηκε στις αναγγελθείσες αγροτικές κινητοποιήσεις. Ο Πρωθυπουργός έδωσε με αδρές γραμμές το περίγραμμα του συνόλου των μέτρων που έχει λάβει η κυβέρνηση στα αγροτικά αιτήματα, για α συνοψίσει τη θέση του ως προς τις επικείμενες κινητοποιήσεις: «Η Δημοκρατία υπάρχει όταν την σεβόμαστε όλοι. Εδώ πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι, με πειθώ και διάλογο, αλλά και προληπτικά και αποτρεπτικά μέτρα, να μην ξανασυμβούν όσα ζήσαμε στις πρώτες καταλήψεις, με τους αποκλεισμούς εθνικών οδών κτλ.». Αμέσως μετά, ο Πρωθυπουργός έδωσε τον λόγο στον υπουργό Γεωργίας κ. Στέφανο Τζουμάκα, ο οποίος με τον γνωστό χειμαρρώδη τρόπο του ενημέρωσε το Υπουργικό Συμβούλιο για το σύνολο των μέτρων, των επιτυχιών όπως τις χαρακτήρισε στις Βρυξέλλες κτλ. Ο κ. Τζουμάκας έκανε μια πλήρη «ακτινογραφία» των διαφορετικών κινήτρων, διαφορετικών κατηγοριών αγροτών και τα εξειδικευμένα μέτρα που έχει λάβει το υπουργείο του προς όλες τις κατευθύνσεις.
Ο υπουργός Γεωργίας αναφέρθηκε αναλυτικά στην εμπλοκή του ΚΚΕ στις αγροτικές κινητοποιήσεις και παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο την πολιτική του ανάλυση επί του θέματος. Ο κ. Τζουμάκας υποστήριξε ότι το ΚΚΕ έχει «δύο γραμμές»: ο «σκληρός πυρήνας» επιδιώκει όχι απλώς ακραίες κινητοποιήσεις αλλά συγκρούσεις και γενικότερη αναταραχή, ενώ η πιο «λογική» γραμμή κινείται σε πιο κλασικά διεκδικητική βάση. Ενδιαφέρον προκάλεσε η εκτίμηση του κ. Τζουμάκα, ότι η «διαπάλη γραμμών» στο ΚΚΕ συνδέεται και με τη διαχείριση και τον έλεγχο κομματικών επιχειρήσεων.
Αυτή είναι η εικόνα ενός Υπουργικού Συμβουλίου «ρουτίνας» της «νέας συλλογικότητας» που εγκαθίδρυσε ο κ. Σημίτης. Αν υποθέσουμε ότι η αποτελεσματικότητα κρίνεται από το έργο που επακολουθεί, ένα πάντως δεν μπορεί να αμφισβητηθεί: ουδέποτε στα είκοσι δύο χρόνια της Μεταπολίτευσης τα υπουργικά συμβούλια ήταν τόσο «ανοιχτά» στη συζήτηση και στη συμμετοχή όλων. Και αν αυτό δεν κρίνεται αποδοτικό, οπωσδήποτε δεν μπορεί να ευθύνεται για τούτο μόνο ένας… Το «είναι» και το «φαίνεσθαι»
ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ Συμβούλιο απασχόλησε η προβολή του κυβερνητικού έργου. Επειδή όλοι αναγνώρισαν ότι το θέμα δεν είναι το «είναι» αλλά το «φαίνεσθαι», συμφωνήθηκε να υπάρξει συντόμως μια «εφ’ όλης της ύλης» τηλεοπτική συνέντευξη του Πρωθυπουργού, ώστε να κατανοηθεί το εύρος τού ήδη πραγματοποιηθέντος κυβερνητικού έργου. Εισήγηση επ’ αυτού «χρεώθηκε» ο αρμόδιος υπουργός κ. Ρέππας. Το αγροτικό ζήτημα
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ Δημόσιας Τάξης κ. Ρωμαίος αναφέρθηκε στην κινητοποίηση των αστυνομικών δυνάμεων στη λογική της «πρόληψης» και «αποτροπής», αλλά εξήγησε και τα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι αστυνομικές δυνάμεις σε περίπτωση επιχειρήσεων καταστολής (διασπορά των τρακτέρ κτλ.). Μίλησαν πολλοί υπουργοί στην ίδια «γραμμή» της ανάγκης «αποτροπής» παρόμοιων φαινομένων με τις κινητοποιήσεις του περασμένου Δεκεμβρίου. Εγινε αναφορά για την πλήρη ετοιμότητα όλων των δημόσιων οργανισμών (ΟΣΕ ή και των ΚΤΕΛ) για την άμεση υποβολή μηνύσεων σε περίπτωση νέων αποκλεισμών, ενώ γενικότερα εξετάστηκε η λογική των ασφαλιστικών μέτρων εναντίον παντός υπευθύνου. Γενική ήταν η σύμπτωση απόψεων ότι «αυτή τη φορά η κοινωνία δεν θα συγχωρήσει ολιγωρία της κυβέρνησης στην εφαρμογή του νόμου και ότι το κλίμα είναι διαφορετικό μετά τη δοκιμασία της οικονομίας και της κοινωνίας που επέφεραν οι πρώτες αγροτικές κινητοποιήσεις».
Στο σημείο αυτό εντύπωση προκάλεσε η συμβολή του υπουργού Πολιτισμού κ. Ευάγγελου Βενιζέλου, ο οποίος μίλησε «με την άνεση του έγκριτου νομικού και του βιρτουόζου των πολιτικών ελιγμών», όπως αναγνώρισε μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου που δεν φημίζεται για τη συμπάθειά του προς τον φιλόδοξο μακεδόνα πολιτικό. Ο κ. Βενιζέλος επισήμανε ότι πράγματι χρειάζεται αποφασιστική αντιμετώπιση, αλλά προειδοποίησε «ότι το κλειδί δεν είναι η επίκληση εφαρμογής των νόμων αλλά η πολιτική πρωτοβουλία. Η πολιτική μας πρωτοβουλία δεν πρέπει να στηρίζεται στην αναρρίπιση της κοινωνικής αυτοδικίας και στην υποδαύλιση της δυσαρέσκειας της μιας κοινωνικής ομάδας από τις τακτικές της άλλης, αλλά στην ένταξη της πολιτικής μας στο συνολικό πλαίσιο λύσεων που προσφέρουμε στα ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο η αναγκαία εφαρμογή του νόμου θα γίνει και κοινωνικά αποδεκτή».
Ο πάντοτε σταθμισμένος υπουργός Εργασίας κ. Μιλτιάδης Παπαϊωάννου έλαβε τον λόγο και αναφέρθηκε στην «καρδιά» του προβλήματος, με το οποίο άρχισε την εισήγησή του στο Υπουργικό Συμβούλιο ο κ. Κ. Σημίτης. Ο κ. Παπαϊωάννου επισήμανε ότι η εφαρμογή της πολιτικής «πρόληψης και αποτροπής» απαιτεί κατ’ εξοχήν την «ομοθυμία» των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου και την αλληλεγγύη στους υπουργούς που θα κληθούν να σηκώσουν το βάρος της σύγκρουσης, κάνοντας ευθεία αναφορά στον κ. Ρωμαίο. Ο κ. Παπαϊωάννου, πέραν της σαφούς πολιτικής επιχειρηματολογίας του για την ανάγκη να υπάρχει και να φαίνεται η κυβερνητική συνοχή στην «ενιαία πολιτική απόφαση και στάση», αναφέρθηκε και αυτός από την πλευρά του στις επιλογές του ΚΚΕ. Ο υπουργός Εργασίας επισήμανε ότι στις κινητοποιήσεις των ναυτεργατών παρατηρήθηκε η παρουσία μιας «ομάδας κρούσεως» του ΚΚΕ, αποτελούμενη κυρίως από οικοδόμους, η οποία έκανε τη δυναμική εμφάνισή της, όπου έπρεπε να υπάρξει αντιπαράθεση με τις κρατικές αρχές. Ο κ. Παπαϊωάννου υποστήριξε ότι υπάρχει πράγματι μια τάση στο ΚΚΕ που φαίνεται να εκτιμά ότι ωφελείται το κόμμα από τη βίαιη αντιπαράθεση, την πρόκληση αιματηρών συγκρούσεων και θυμάτων.
Στη συνέχεια έλαβε τον λόγο ο υπουργός Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλος, ο οποίος συμφώνησε απολύτως στην ανάγκη μιας πολιτικής πρόληψης και αποτροπής. Καθώς όμως ανέπτυσσε τις σχετικές θέσεις του, ο κ. Πάγκαλος έκανε μια αναφορά στον ρόλο του Πρωθυπουργού, που αποτέλεσε αφορμή ποικίλων σχολίων και εικασιών από τους συναδέλφους του του Υπουργικού Συμβουλίου.
Ο κ. Πάγκαλος είπε χαρακτηριστικά: «Θυμάστε όλοι τι πάθαμε από την περίφημη φράση του Ανδρέα Παπανδρέου “εγώ απλώς προήδρευα”. Ο Ανδρέας Παπανδρέου εννοούσε άλλο πράγμα από αυτό που του απεδόθη. Αλλά η έκταση που έλαβε το θέμα και ο τρόπος που κατέληξε να ερμηνεύεται η φράση μας έβλαψε πολύ και επί μακρόν. Ο πρωθυπουργός, ο κ. Σημίτης» συνέχισε ο υπουργός Εξωτερικών , «πρέπει να έχει μια πιο ενεργητική παρουσία στα τεκταινόμενα, διότι καλλιεργείται γι’ αυτόν η εικόνα του θεατή και ότι δεν μετέχει αποφασιστικά στα γιγνόμενα».
Στην παρατήρηση αυτή του κ. Πάγκαλου αντέδρασε αμέσως ο Πρωθυπουργός. Ο κ. Σημίτης λαμβάνων τον λόγο επισήμανε ότι δεν υπάρχει πλευρά της κυβερνητικής πολιτικής της οποίας δεν έχει προσωπική γνώση και έλεγχο. Επισήμανε ότι τίποτα δεν γίνεται αν δεν προηγηθεί συγκεκριμένη συλλογική επεξεργασία στα αρμόδια κυβερνητικά κλιμάκια στα οποία πάντοτε ο ίδιος μετέχει προσωπικά, ενώ συχνές και τακτικές είναι οι συναντήσεις του με όλους τους υπουργούς για θέματα της αρμοδιότητάς τους. Τόνισε επίσης ότι ανταποκρίθηκε σε όλες τις διεθνείς υποχρεώσεις που του επέβαλε η θέση του, έτσι ώστε να μη δικαιολογείται σε αμιά περίπτωση από κανέναν η αίσθηση ότι «δεν έχει ενεργητική παρουσία».
