Υπάρχουν μερικά θέματα που είναι για όλους μας υποχρεωτικά. Οφείλουμε κάτι να γράψουμε, κάτι να πούμε σε σχέση με αυτά έστω και με τον τόσο υπαρκτό κίνδυνο κάποιας αρθρογραφικής μονοτονίας από στήλη σε στήλη και από μέρα σε μέρα. Διότι το χειρότερο είναι να σκεφτεί έστω και ένας αναγνώστης (σ’ αυτά καταντήσαμε) ότι κάτι κρύβουμε, κάτι φοβόμαστε, κάποιος μαφιόζικος ή συντεχνιακός «νόμος της σιωπής» εξηγεί την αποχή μας. Λοιπόν, επί του προκειμένου:
Κάθε εκβιασμός προϋποθέτει εκβιαστή αλλά και εκβιαζόμενο που δεν αντιδρά αποκαλύπτοντάς τον. Η απουσία αντίδρασης σπανίως είναι αθώα. Κάτι δηλώνει: υπέρμετρο φόβο, ενοχές, κάτι. Υπάρχει ένας απλός κανόνας: όσοι δεν αντιδρούν σε κάποιον εκβιασμό χάνουν εκτός από τα λεφτά τους και κάτι το πιο πολύτιμο. Και αυτό μπορεί να είναι η ζωή τους, η ελευθερία τους, η τιμή τους. Αυτό ισχύει και για τους πολιτικούς εκβιασμούς και για τους άλλους. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα. Θα υπενθυμίσω ως προς την πολιτική δύο από τα πιο πρόσφατα: την εκβιαζόμενη κατ’ εξακολούθηση με πρόσχημα τα «εθνικά συμφέροντα» ελληνική πολιτεία λόγω του παλαιού κυκλώματος άνομων σχέσεων με τον Οτσαλάν· και τα όσα έπαθε ο Κλίντον.
Το επάγγελμα του εκβιαστή το ασκούν κάθε λογής καθάρματα. Πρέπει να δεχτούμε ότι όσοι εκβιαστές έχουν σχέση με τα μέσα ενημέρωσης έχουν περισσότερες ευκαιρίες και μεγαλύτερες δυνατότητες να προκόψουν. Με εξαίρεση την απειλή κατά της ζωής, εκβιασμός χωρίς την απειλή μιας δημοσιότητας, προφορικής ή μέσω του Τύπου, δύσκολα λειτουργεί. Να γιατί το έγκλημα αυτό ανθούσε και ανθεί στον χώρο της δημοσιογραφίας. Σε συνδυασμό, συχνά, με τον χώρο της δικηγορίας και της αστυνομίας, που βεβαίως δρουν και αυτόνομα.
Ο χώρος της δημοσιογραφίας περιλαμβάνει μερικές χιλιάδες δημοσιογράφους και εκδότες. Εντιμους – η πλειονότητα – και μη έντιμους. Μαζί για τις ανομίες ή χωριστά. Ορισμένα έντυπα (τώρα και ΜΜΕ) υπάρχουν μόνον ως μηχανισμοί κάθε λογής εκβιασμών. Οποιος έχει μάτια βλέπει. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως βλέπει. Βλέπουν και συνεπώς γνωρίζουν ύποπτα πρόσωπα και πράγματα όλοι οι «θεσμικοί». Επραξαν κάτι; Οχι. Ισως να βολεύτηκαν με αυτά, να τα χρηματοδότησαν κιόλας: ενίοτε οι επαγγελματίες εκβιαστές είναι χρήσιμοι σε κάτι…
Υπάρχει θέμα κάθαρσης του χώρου – και μερικών άλλων χώρων, ας μην το ξεχνάμε. Επιβάλλεται και μας συμφέρει. Για να μην ντρεπόμαστε. Αλλά μια ουσιαστική κάθαρση ενέχει και κινδύνους για την ελευθερία του Τύπου που δεν αφορά μόνον εμάς, αφορά την ποιότητα και την ουσία της δημοκρατίας, αφορά συνεπώς τον κάθε πολίτη. Ετσι, οι όποιες θεσμικές ρυθμίσεις δεν είναι νοητό να αφεθούν στην αποκλειστική πρωτοβουλία και ευθύνη της όποιας εξουσίας, ακόμα και της πιο καλοπροαίρετης. Και δεν αρκεί το ξεκαθάρισμα του μητρώου της ΕΣΗΕΑ για να αλλάξει κάτι. Διότι υπάρχουν και άλλα μητρώα. Και διότι το πρόβλημα είναι γενικότερο.
Ισως το πιο ουσιαστικό να είναι η γενικευμένη κοινωνική «ομερτά» που τόσο διευκόλυνε και την τρομοκρατία. Τα «δεν είμαστε χαφιέδες», τα «γνωρίζουμε μεν αλλά δεν λέμε τίποτε», τα «δεν θα βγάλω εγώ το φίδι από την τρύπα». Τα όσα έγιναν ξανά στον χώρο του ποδοσφαίρου το αποδείχνουν: μήτε καν τα βεβαρημένα ποινικά μητρώα δεν εμπόδισαν σχέσεις, παραγοντισμούς, προβολή. Η κοινωνία μας έχει ξεχάσει βασικούς κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, ακόμα και για την επιλογή των ατόμων στα οποία ανοίγουμε σπίτια και γραφεία και συνεπώς τιμούμε. Ετσι δεν είναι, κυρία Γιάννα μου;
