Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ του κυβερνητικού προγράμματος ιδιωτικοποίησης 11 ΔΕΚΟ και τεσσάρων τραπεζών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ανεξαρτησία που θα εξασφαλίσουν οι διοικήσεις τους.
Αν δεν εξασφαλιστεί επαρκής ανεξαρτησία στις αποφάσεις των διοικήσεων ώστε να δρουν με αποκλειστικό στόχο το συμφέρον των νέων μετόχων, είναι αμφίβολο αν τελικώς θα υπάρξει αγοραστικό ενδιαφέρον από ιδιώτες και αν οι τιμές των μετοχών αυτών των εταιριών στο Χρηματιστήριο θα αποδειχθούν κερδοφόρα επένδυση.
Οι ιδιώτες και οι θεσμικοί επενδυτές που επενδύουν μέσω των χρηματιστηρίων σε ιδιωτικοποιούμενες επιχειρήσεις διεθνώς, έχουν αυξημένες απαιτήσεις από τις διοικήσεις των επιχειρήσεων. Διαθέτουν επίσης τη δυνατότητα να επιβραβεύσουν ή να αποδοκιμάσουν τις διοικήσεις αγοράζοντας ή πουλώντας αντίστοιχα τις μετοχές τους.
Αυτό προκύπτει από την έκθεση του ΟΟΣΑ για τις ιδιωτικοποιήσεις, όπου διαπιστώνεται ότι το 1997 πραγματοποιήθηκε ρεκόρ ιδιωτικοποιήσεων παγκοσμίως. Η σχετική έκθεση διαπιστώνει ότι η συνολική αξία των εταιρειών που ιδιωτικοποιήθηκαν έφθασε τα 102 δισ. δολάρια, έναντι 71 δισ. δολ. το 1996.
Η σημαντικότερη παρατήρηση του Οργανισμού αφορά όμως την ποιοτική αλλαγή στις απαιτήσεις των θεσμικών επενδυτών που συμμετέχουν στις ιδιωτικοποιήσεις και διαπιστώνει ότι οι δυνατότητες παρέμβασής τους στις αποφάσεις της διοίκησης, ενισχύονται σημαντικά.
Καθώς τα χρηματιστήρια γίνονται πιο αποτελεσματικά και η κίνηση κεφαλαίων πιο ελεύθερη, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η άποψη των επενδυτών και κυρίως των θεσμικών που ελέγχουν μεγάλα πακέτα μετοχών για τον τρόπο διοίκησης και τα αποτέλεσμα των επιχειρήσεων. Ετσι, οι θεσμικοί επενδυτές μπορούν να επιβάλλουν στις διοικήσεις των επιχειρήσεων έναν διάλογο, μέσω του οποίου αποκτούν συμμετοχή στις αποφάσεις. Οι επιχειρήσεις που ιδιωτικοποιούνται έχουν συνήθως μεγάλες ανάγκες κεφαλαίων και προσφεύγουν στα χρηματιστήρια για την κάλυψή τους. Προκειμένου να αντλήσουν τα κεφάλαια που ζητούν από τους επενδυτές, πρέπει πρώτα να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους και να παρουσιάσουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, οι επενδυτές και κυρίως οι θεσμικοί επηρεάζουν τις αποφάσεις των διοικήσεων με δύο τρόπους. Πρώτον, με την αγορά ή πώληση μετοχών ανάλογα με τις επιδόσεις και, δεύτερον, ακολουθώντας μια πολιτική αγοράς και διατήρησης των μετοχών, οπότε αποκτούν ευθέως τη δυνατότητα διαλόγου με τη διοίκηση. Και οι δύο πρακτικές υποχρεώνουν τις διοικήσεις να λάβουν υπόψη τα συμφέροντα της μειοψηφίας των ιδιωτών μετόχων και να προσαρμόσουν ανάλογα τις αποφάσεις τους.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ακόμη και η μερική ιδιωτικοποίηση που γίνεται στην Ελλάδα με την πώληση μετοχών των μεγάλων ΔΕΚΟ στο Χρηματιστήριο, μειώνει τις δυνατότητες παρέμβασης της κυβέρνησης στη λειτουργία αυτών των επιχειρήσεων.
Το ενδιαφέρον των μεγάλων θεσμικών επενδυτών για τις ιδιωτικοποιήσεις των ΔΕΚΟ αλλά και για τον βαθμό ανεξαρτησίας που θα έχουν από τις κυβερνητικές εντολές, αντικατοπτρίζεται σε άρθρο της εφημερίδας «European» σχετικά με την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠ το οποίο είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Φοβού τους Ελληνες και μετοχές φέροντας» (Beware Greeks bearing shares).
Το άρθρο, αφού πρώτα αναφέρει ότι η ΔΕΠ είναι ένα σπάνιο διαμάντι στη λίστα ιδιωτικοποίησης, επισημαίνει ότι «η διάθεση των επενδυτών για συμμετοχή στην εισαγωγή της ΔΕΠ στο Χρηματιστήριο αλλά και για την αύξηση κεφαλαίου του ΟΤΕ θα εξαρτηθεί εξ ολοκλήρου από τη διαβεβαίωση της κυβέρνησης ότι δεν θα παρεμβαίνει στην τιμολόγηση των υπηρεσιών». «Οι προσπάθειες της κυβέρνησης να μειώσει τον πληθωρισμό» αναφέρει το άρθρο «οδήγησαν σε περιορισμό των τιμών των καυσίμων, επηρεάζοντας έτσι αρνητικά τα κέρδη της ΔΕΠ. Οι υποψήφιοι επενδυτές θα περιμένουν από την κυβέρνηση διαβεβαιώσεις, ιδιαίτερα αφού προσφέρεται μόνο μειοψηφικό πακέτο»…
Οπως προκύπτει και από τον δημοσιευόμενο πίνακα, η αξία των ιδιωτικοποιήσεων τις οποίες πραγματοποίησε η κυβέρνηση τα τελευταία δύο χρόνια είναι μικρή. Για το 1998 ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Ι. Παπαντωνίου έχει εξαγγείλει εκτός από τη ΔΕΠ την πώληση μετοχών και άλλων 11 ΔΕΚΟ, με ταχύτατους ρυθμούς. Αυτό το πρόγραμμα απαιτεί τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών οι οποίοι μέσω του Χρηματιστηρίου θα προσφέρουν σημαντικά κεφάλαια.
Πρέπει συνεπώς η κυβέρνηση, εφόσον προσφεύγει στον ιδιωτικό τομέα, να απελευθερώσει τις διοικήσεις των ΔΕΚΟ από τον ασφυκτικό της εναγκαλισμό και να επιτρέψει τη λειτουργία με αμιγώς ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια ή να παραχωρήσει τη διοίκηση στους επενδυτές, προκειμένου να μη θέσει σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα και την αξιοπιστία του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.
