Ο θεσμός της πρόωρης συνταξιοδότησης για όσους εργάζονται σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, ο οποίος ισχύει τώρα μόνο για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, επεκτείνεται από το επόμενο έτος και στους δημοσίους υπαλλήλους και γενικά στους εργαζομένους στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (νοσοκομεία, αμυντικές βιομηχανίες κ.α.). Το νομοσχέδιο με το οποίο επεκτείνονται οι ευεργετικές διατάξεις στην ασφάλιση των εργαζομένων σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και στο Δημόσιο κατατίθεται αύριο στη Βουλή από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών κ. N. Χριστοδουλάκη για ταχεία ψήφιση και έναρξη εφαρμογής από 1.1.2004.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, όσοι κλάδοι εργαζομένων στον δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα υπαχθούν στα βαρέα και ανθυγιεινά θα μπορούν να παίρνουν σύνταξη από 2,5 ως 5 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι προβλέπεται βάσει της νομοθεσίας σήμερα.
Ποιοι κλάδοι εργαζομένων στο Δημόσιο θα υπαχθούν στα βαρέα και ανθυγιεινά θα το κρίνει Επιτροπή Κρίσης που θα συσταθεί με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, πάντως, οι κλάδοι αυτοί θα αφορούν κυρίως εργαζομένους στην άμυνα και στην υγεία.
Το νομοσχέδιο, που πρόκειται εκτός απροόπτου να κατατεθεί αύριο στη Βουλή, δημοσιεύει σήμερα «Το Βήμα».
ΑΡΘΡΟ 1 Βαριές και ανθυγιεινές εργασίες
1. Βαριές και ανθυγιεινές εργασίες κατά την έννοια των διατάξεων του νόμου αυτού νοούνται οι εργασίες εκείνες που, λόγω της φύσης τους ή των συνθηκών κάτω από τις οποίες παρέχονται, η απασχόληση σε αυτές:
α. καθίσταται δυσχερής μετά τη συμπλήρωση ορισμένων ετών υπηρεσίας σε αυτές, σε συνδυασμό και με την ηλικία του υπαλλήλου και β) μπορεί να επιφέρει βλάβη στην υγεία των εργαζομένων σε αυτές.
2. α. H υπαγωγή κλάδων, κατηγοριών, ειδικοτήτων ή χώρων εργασίας, υπαλλήλων του Δημοσίου στον πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ), που εκδίδεται μετά από αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής Κρίσης Βαρέων και Ανθυγιεινών Εργασιών (EKBAE) του επόμενου άρθρου και γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
β. Για την υπαγωγή στις βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προηγούμενη περίπτωση, απαιτείται η υποβολή αιτήματος-πρότασης από τον αρμόδιο υπουργό στον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών ή στον υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κατά περίπτωση, οι οποίοι αν συμφωνούν παραπέμπουν το αίτημα στην EKBAE.
γ. Οι διατάξεις των προηγούμενων περιπτώσεων της παραγράφου αυτής έχουν ανάλογη εφαρμογή και στις περιπτώσεις εξαίρεσης κλάδων, κατηγοριών, ειδικοτήτων ή χώρων εργασίας υπαλλήλων του Δημοσίου από τον πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών.
ΑΡΘΡΟ 2 Σύσταση Επιτροπής Κρίσης Βαρέων και Ανθυγιεινών Εργασιών
1. Συνιστάται με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Επιτροπή Κρίσης Βαρέων και Ανθυγιεινών Εργασιών (EKBAE), με αρμοδιότητα τη γνωμοδότηση για την υπαγωγή κλάδων, κατηγοριών, ειδικοτήτων ή χώρων εργασίας στις βαριές ή ανθυγιεινές εργασίες του Δημοσίου καθώς και για την εξαίρεση αυτών από τον οικείο πίνακα. H EKBAE μπορεί να επανασυσταθεί οποτεδήποτε με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
H γνωμοδότηση της Επιτροπής αποτελεί εισήγηση προς τους υπουργούς Οικονομίας και Οικονομικών ή Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κατά περίπτωση, οι οποίοι προτείνουν την έκδοση του προεδρικού διατάγματος της παραγράφου 2 του προηγούμενου άρθρου. Κατά την πρώτη εφαρμογή των διατάξεων του νόμου αυτού η γνωμοδότηση της Επιτροπής πρέπει να υποβληθεί εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός έτους από τη σύστασή της. H προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί για έξι μήνες με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και εφόσον υπάρχει συναρμοδιότητα του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, με κοινή απόφασή τους.
2. H Επιτροπή αποτελείται από τα κατωτέρω μέλη:
α. Ενα μέλος ΔΕΠ του Τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Αθηνών των τριών ανώτερων βαθμίδων ειδικότητας υγιεινής και επιδημιολογίας, που υποδεικνύεται, με τον αναπληρωτή του, από τον πρόεδρο του Τμήματος.
β. Ενα μέλος ΔΕΠ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου των τριών ανώτερων βαθμίδων, που υποδεικνύεται, με τον αναπληρωτή του, από τον πρύτανη του ΕΜΠ.
γ. Εναν καθηγητή της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών που ορίζεται, με τον αναπληρωτή του, από τον υπουργό Υγείας, Πρόνοιας.
δ. Τον διευθυντή του τομέα κοινωνικής ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος ορίζει και τον αναπληρωτή του.
ε. Εναν επιστήμονα του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών Δημόκριτος που υποδεικνύεται, με τον αναπληρωτή του, από τη διοίκηση του Κέντρου.
στ. Τον γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Μισθών και Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και έναν διευθυντή από τις Διευθύνσεις Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που ορίζονται, με τους αναπληρωτές τους, από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών.
ζ. Εναν εκπρόσωπο υποδεικνυόμενο, με τον αναπληρωτή του, από την ΑΔΕΔΥ.
η. Εναν γιατρό εργασίας που υποδεικνύεται, με τον αναπληρωτή του, από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.
θ. Δύο εκπροσώπους του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων οι οποίοι προτείνονται, με τους αναπληρωτές τους, από τον υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
3. H Επιτροπή συγκροτείται με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών. Με την ίδια απόφαση ορίζεται ένα από τα μέλη της ως πρόεδρος και δύο υπάλληλοι του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ως γραμματείς.
4. Στα μέλη της Επιτροπής και στους γραμματείς καταβάλλεται αποζημίωση, το ύψος της οποίας καθορίζεται με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.
5. H Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από μέλη της ή ειδικούς εμπειρογνώμονες δημοσίους υπαλλήλους τη διενέργεια αυτοψίας ή πραγματογνωμοσύνης, προκειμένου να διαπιστωθούν τα πραγματικά στοιχεία των συνθηκών του χώρου εργασίας των εργαζομένων και να ορίσει ειδικό εισηγητή από αυτούς για κάθε υπόθεση. Επίσης, η Επιτροπή μπορεί να διατάξει, για την υποβοήθηση του έργου της και τον σχηματισμό πεποίθησης, την προσκόμιση οιουδήποτε δημόσιου εγγράφου ή να ζητά από τις δημόσιες υπηρεσίες έγγραφα στοιχεία ή να διατάζει τη διενέργεια μετρήσεων ή και στατιστικών μελετών. Στα πρόσωπα που συμμετέχουν στη διενέργεια αυτοψίας ή πραγματογνωμοσύνης ή που τους ανατίθενται μετρήσεις ή στατιστικές μελέτες καταβάλλονται για κάθε περίπτωση αποζημίωση και έξοδα κίνησης, τα οποία καθορίζονται με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.
6. H διαδικασία λειτουργίας της Επιτροπής, ο αριθμός των συνεδριάσεων κατά μήνα καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια, σχετική με την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθορίζονται με αποφάσεις του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.
ΑΡΘΡΟ 3 Δικαίωμα σύνταξης
1. Στο τέλος του άρθρου 4 του N. 2084/1992 (ΦΕΚ 165 A’) προστίθεται παράγραφος 5 ως εξής:
«5. Πραγματική συντάξιμη υπηρεσία σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες είναι η πράγματι παρεχόμενη στις εργασίες αυτές. Κατ’ εξαίρεση θεωρείται συντάξιμος χρόνος σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες και ο χρόνος αποχής από την υπηρεσία λόγω κανονικής άδειας ή ασθένειας και ως έναν μήνα, κατά ανώτατο όριο το έτος, για κάθε περίπτωση».
2. Μετά την παράγραφο 4 του άρθρου 15 του N. 2084/1992 προστίθεται παράγραφος 5 με το παρακάτω περιεχόμενο και οι ακολουθούσες παράγραφοι 5 και 6 του ίδιου άρθρου και νόμου αναριθμούνται σε 6 και 7, αντίστοιχα:
«5α. Αν η πραγματική συντάξιμη υπηρεσία του υπαλλήλου έχει παρασχεθεί κατά τα 3/4 τουλάχιστον αυτής σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, όπως αυτές ορίζονται στον οικείο πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών, από τα οποία πέντε έτη την τελευταία δεκαετία, τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις του άρθρου αυτού και των προηγουμένων, του νόμου αυτού, όρια ηλικίας για την έναρξη καταβολής της σύνταξης μειώνονται κατά πέντε έτη εφόσον έχει καταβληθεί η πρόσθετη ειδική εισφορά που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου αυτού.
β. Εφόσον ο υπάλληλος έχει εργασθεί σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες για χρονικό διάστημα μικρότερο αυτού που αναλογεί στα 3/4 της πραγματικής συντάξιμης υπηρεσίας του μεγαλύτερου όμως του μισού που αναλογεί στο χρονικό διάστημα αυτό, από τα οποία πέντε έτη την τελευταία δεκαετία, και έχει καταβάλει την πρόσθετη ειδική εισφορά που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου αυτού, τα όρια ηλικίας που προβλέπονται από τις διατάξεις του άρθρου 3 καθώς και αυτού, του νόμου αυτού, μειώνονται κατά δυόμισι έτη.
γ. H καταβολή της πρόσθετης ειδικής εισφοράς της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου αυτού για χρονικό διάστημα μικρότερο αυτού που ορίζεται στην προηγούμενη περίπτωση δεν παρέχει δικαίωμα επιστροφής των εισφορών που έχουν καταβληθεί.
δ. Ειδικά για τους υπαλλήλους, των οποίων η εργασία ή η ειδικότητα έχει υπαχθεί στον πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών και στη συνέχεια εξαιρείται του πίνακα αυτού, εφόσον κατά τον χρόνο της εξαίρεσης η ηλικία τους υπολείπεται λιγότερο από 10 χρόνια από το όριο συνταξιοδότησης του καθεστώτος των βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών, στο οποίο είχαν υπαχθεί και έχουν πραγματοποιήσει 12 έτη τουλάχιστον σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, εξακολουθεί η ασφάλισή τους στις βαριές και ανθυγιεινές εργασίες με την προϋπόθεση ότι συνεχίζουν την απασχόλησή τους στην εργασία ή στην ειδικότητα που εξαιρείται».
3. Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του N. 2084/1992, όπως αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 5 του N. 2320/1995 (ΦΕΚ 133 A), προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Οι υπάλληλοι που υπηρετούν σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, όπως αυτές ορίζονται στον οικείο πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών, καταβάλλουν και πρόσθετη ειδική εισφορά επί των αποδοχών της προηγούμενης παραγράφου, η οποία ανέρχεται στο ποσοστό που ισχύει κάθε φορά για τους εργαζομένους σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και ασφαλιζομένους στην κύρια κοινή ασφάλιση του IKA».
4. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 17 του N. 2084/1992 προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Υπηρεσία η οποία έχει παρασχεθεί σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες και για την οποία έχουν καταβληθεί οι προβλεπόμενες εισφορές για κύρια σύνταξη υπέρ Δημοσίου, αναγνωρίζεται ότι παρασχέθηκε στις εργασίες αυτές αφού καταβληθεί και η πρόσθετη ειδική εισφορά του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, η δε αναγνώριση γίνεται σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου».
5. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων έχουν ανάλογη εφαρμογή και για τους υπαλλήλους που έχουν προσληφθεί ως την 31η Δεκεμβρίου 1992, εφόσον θεμελιώνουν δικαίωμα σύνταξης μετά την 1η Ιανουαρίου 1998.
6. Στο τέλος του άρθρου 15 του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων (ΠΔ 166/2000 ΦΕΚ 153A), όπως ήδη ισχύει, προστίθεται παράγραφος 13 ως εξής:
«13. Οι διατάξεις των παραγράφων 3, 4, 5, 8, και 9 του άρθρου αυτού παύουν να ισχύουν για όσους επιλέξουν με δήλωσή τους, που υποβάλλεται στην υπηρεσία τους, εντός τριμήνου από την υπαγωγή του κλάδου ή της κατηγορίας τους στις βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, τη συνταξιοδότησή τους με τις διατάξεις των βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών και έχουν ασφαλισθεί σε οποιονδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης ως τις 31 Δεκεμβρίου 1992. Οπου ο χρόνος υπηρεσίας λογίζεται αυξημένος στο διπλάσιο, για τη συνταξιοδότηση με τις διατάξεις των βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών απαιτείται η συμπλήρωση των 3/4 τής πράγματι παρεχόμενης υπηρεσίας στις εργασίες αυτές».
7.α. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 56 του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων, όπως ήδη ισχύει, προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Αν η πραγματική συντάξιμη υπηρεσία του υπαλλήλου έχει πραγματοποιηθεί κατά τα 3/4 τουλάχιστον αυτής σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, όπως αυτές ορίζονται στον οικείο πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών, από τα οποία πέντε έτη την τελευταία δεκαετία, η ηλικία συνταξιοδότησης που ορίζεται από τις διατάξεις της περίπτωσης β’ της παραγράφου 1 καθώς και της παραγράφου αυτής, του άρθρου αυτού, μειώνεται κατά πέντε έτη, εφόσον καταβληθεί η πρόσθετη ειδική εισφορά που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου 2084/1992.
β. Εφόσον ο υπάλληλος έχει εργασθεί σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες για χρονικό διάστημα μικρότερο αυτού που αναλογεί στα 3/4 της πραγματικής συντάξιμης υπηρεσίας του μεγαλύτερου όμως του μισού που αναλογεί στο χρονικό διάστημα αυτό, από τα οποία πέντε έτη την τελευταία δεκαετία, και έχει καταβάλει την πρόσθετη ειδική εισφορά που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου 2084/1992, τα όρια ηλικίας που προβλέπονται από τις διατάξεις της περίπτωσης β’ της παραγράφου 1 καθώς και της παραγράφου αυτής, του άρθρου αυτού, μειώνονται κατά δυόμισι έτη.
γ. H καταβολή της πρόσθετης ειδικής προσφοράς της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του N. 2084/1992 για χρονικό διάστημα μικρότερο αυτού που ορίζεται στην προηγούμενου περίπτωση δεν παρέχει δικαίωμα επιστροφής των εισφορών που έχουν καταβληθεί.
δ. Ειδικά για τους υπαλλήλους, των οποίων η εργασία ή η ειδικότητα έχει υπαχθεί στον πίνακα βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών και στη συνέχεια εξαιρείται του πίνακα αυτού, εφόσον κατά τον χρόνο της εξαίρεσης η ηλικία τους υπολείπεται λιγότερα από 10 χρόνια από το όριο συνταξιοδότησης του καθεστώτος των βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών, στο οποίο είχαν υπαχθεί και έχουν πραγματοποιήσει 12 έτη τουλάχιστον σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες, εξακολουθεί η ασφάλισή τους στις βαριές και ανθυγιεινές εργασίες με την προϋπόθεση ότι συνεχίζουν την απασχόλησή τους στην εργασία ή στην ειδικότητα που εξαιρείται».
8. Στο τέλος του άρθρου 59 του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων προστίθεται παράγραφος ως εξής:
«Υπηρεσία η οποία έχει διανυθεί σε βαριές και ανθυγιεινές εργασίες και για την οποία έχουν καταβληθεί οι κανονικές εισφορές που προβλέπονται κατά περίπτωση από τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 9 του άρθρου αυτού αναγνωρίζεται ότι παρασχέθηκε στις εργασίες αυτές αφού καταβληθεί η πρόσθετη εδική εισφορά που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του νόμου 2084/1992, η οποία δεν ανατρέχει σε χρόνο για τον οποίο δεν είχαν επιβληθεί κρατήσεις υπέρ συντάξεως στον υπάλληλο, η δε αναγνώριση γίνεται σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 17 του N. 2084/1992».
ΑΡΘΡΟ 4 Εκταση εφαρμογής
1. Στις διατάξεις του νόμου αυτού υπάγονται οι υπάλληλοι που υπηρετούν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ΠΔ της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του νόμου αυτού, εφόσον υποβάλλουν σχετική αίτηση – δήλωση εντός τριμήνου από την ημερομηνία αυτή και στην περίπτωση αυτή η καταβολή της πρόσθετης ειδικής εισφοράς ανατρέχει στην ημερομηνία έκδοσης του ανωτέρω ΠΔ. Οσοι προσλαμβάνονται μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ανωτέρω ΠΔ υπάγονται υποχρεωτικά στις διατάξεις του νόμου αυτού.
2. Οπου συντρέχει περίπτωση και δεν ορίζεται διαφορετικά στις επί μέρους διατάξεις, οι διατάξεις των προηγούμενων άρθρων και αυτού εφαρμόζονται αναλόγως και για τους υπαλλήλους των ΟΤΑ και των άλλων ΝΠΔΔ που διέπονται από το ίδιο με τους δημοσίους υπαλλήλους συνταξιοδοτικό καθεστώς, είτε οι συντάξεις τους βαρύνουν το Δημόσιο είτε τους οικείους φορείς.
ΑΡΘΡΟ 5 Προκαλούμενη δαπάνη
Από τις διατάξεις του νόμου αυτού προκαλείται δαπάνη επί του Κρατικού Προϋπολογισμού ακαθόριστη από τη σύσταση – λειτουργία της EKBAE, καθώς και από την κατά πέντε έτη μείωση του ορίου ηλικίας όσων δημοσίων υπαλλήλων υπαχθούν στο καθεστώς των βαρέων και ανθυγιεινών εργασιών.
H δαπάνη αυτή θα καλυφθεί από τις εγγεγραμμένες πιστώσεις στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
ΑΡΘΡΟ 6 Εναρξη ισχύος
H ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν διαφορετικά ορίζεται στις επί μέρους διατάξεις.
Αθήνα Νοέμβριος 2003
Οι υπουργοί
Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης
Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Δημήτρης Ρέππας
