Τριγυρισμένος από κρυπτογραφημένες σημειώσεις ροκ ονομάτων και πεπραγμένων για το 1996, επιχειρώ έναν πρόλογο αυτής της ιδιόρρυθμης ανασκόπησης. Στο χαρτί βλέπω αραδιασμένα όλα τα κοινότοπα κλισέ που γράφει κανείς ξεκινώντας ένα flashback στη χρονιά που κλείνει. Τα διαγράφω ένα – ένα, κατεβάζω το στυλό, ανάβω ένα τσιγάρο και χαλαρώνω. «Είναι αδύνατον να προλογίσεις μια χρονιά που μας τελείωσε!», ακούω μια σκέψη μέσα μου. Ετσι κι αλλιώς, «ροκ σημαίνει δίσκοι», όπως είχε πει και ο συχωρεμένος ο Βακαλόπουλος. Και ένας σπουδαίος δίσκος, το «Devil’s Road» των Walkabouts, άνοιξε τη χρονιά, ενώ ένας εξίσου σπουδαίος, το «Interpreter» του Julian Cope, την έκλεισε. Ενδιαμέσως νέες κυκλοφορίες, απώλειες καθ’ οδόν, περιοδείες και συναυλίες, βραβεία και ατυχήματα, διαζύγια και γάμοι, βίντεο και ταινίες άφησαν τα ίχνη τους στο 1996, γράφοντας για μία ακόμη χρονιά την ιστορία με τον ιδιαίτερο τρόπο που πάντοτε γράφεται η ιστορία του ροκ.
Η μουσική βιομηχανία λοιπόν δεν θα πρέπει να είναι και πολύ ευχαριστημένη αφού συνολικά οι πωλήσεις δίσκων παρουσίασαν μηδενική αύξηση. Το τοπίο όμως αλλάζει δραματικά και αυτό θα καταδειχθεί στις συνολικές πωλήσεις δίσκων των επόμενων χρόνων. Αυτή η αλλαγή έχει δύο κατ’ αρχήν εκφάνσεις: την κυκλοφορία πολλών δίσκων από πολλούς καλλιτέχνες και συγκροτήματα που έρχονται, καταναλώνονται και παρέρχονται σε χρόνο μηδέν (τυπικό παράδειγμα, οι Αγγλοι Babylon Ζοο με το τραγούδι «Spaceman», που αναδείχθηκε σε επιτυχία της χρονιάς χάρη σε μια τηλεοπτική διαφήμιση, καταναλώθηκε μαζικά και «εξέπνευσε» προτού εκπνεύσει το 1996)· και τη μαζική κατανάλωση δίσκων που υπογράφονται από συγκροτήματα με χρόνια ζωής και καριέρας στην πλάτη τους προτού συναντήσουν τη μεγάλη επιτυχία (τυπικό παράδειγμα, το συγκρότημα Butthole Surfers, που μετά από μια υπερδεκαετή καριέρα γεμάτη αξιόμαχους δίσκους, έγιναν ξαφνικά φέτος σουπερστάρ με ένα άλμπουμ που σίγουρα δεν είναι το καλύτερό τους).
Ενα τρίτο στοιχείο που αφορά τις συνολικές τάσεις της μουσικής βιομηχανίας είναι η γενική κινητοποίηση που έχει σκοπό να «καθαρίσει» τη ροκ κοινότητα από τα ναρκωτικά. Μετά τους πρόσφατους θανάτους από ηρωίνη φερέλπιδων μουσικών (σαν τον Shanon Hoon των Blind Mellon) και παλαιών μεγα-αστέρων (σαν τον Jerry Garcia των Grateful Dead), αλλά και τις συλλήψεις ρόκερ (σαν τον Scott Weiland των Stone Temple Pilots και τον Jimmy Chamberlain των Smashing Pumpkins), η μουσική βιομηχανία εκδήλωσε για πρώτη φορά τη διάθεσή της να «συμμορφώσει» τα κακά παιδιά της. Και, όπως πάντα, πρωτοστάτες και σ’ αυτή την καινοφανή για το ροκ πρωτοβουλία ήταν οι ίδιοι οι μουσικοί. Πρώτος και καλύτερος ο ελληνικής καταγωγής, πρώην χρήστης, αρχηγός των Everclear, ο κ. Art Alexakis, κι από κοντά ο κροάτης μπασίστας των Nirvana Krist Novoselic και ο πάλαι ποτέ θρυλικός ντράμερ και σήμερα δικηγόρος Derek Taylor. Οι πρωτοβουλίες τους βρήκαν απήχηση στα υψηλά ιστάμενα στελέχη των πολυεθνικών δισκογραφικών εταιρειών και οι εξελίξεις ήταν τόσο έντονες και μαζικά αποδεκτές ώστε να αποτελεί σίγουρη πρόβλεψη για το μέλλον η δημιουργία ενός πόιντ σύστεμ για τους τοξικομανείς καλλιτέχνες, με ποινές διακοπών συμβολαίων, όπως γίνεται για τους «άτακτους» μπασκετμπολίστες του ΝΒΑ!
Το τελικό καμπανάκι «χτύπησε» με τον θάνατο του Brad Nowell, ηγέτη του καλιφορνέζικου τρίο των Sublime. Η περίπτωσή του σηματοδότησε ίσως την τραγικότερη ροκ ιστορία του ’96, αφού ο Nowell πέθανε από ηρωίνη τον Μάιο, ενώ μία εβδομάδα αργότερα το τρίτο άλμπουμ του συγκροτήματός του άρχιζε την ξέφρενη πορεία του, βάζοντας τους Sublime στη σφαίρα των μεγαστάρ του ροκ ακριβώς τη στιγμή όπου ήταν αδύνατον να υπάρχουν πια ως συγκρότημα!
Ενας άλλος θάνατος, αυτός του «σκληροπυρηνικού» ράπερ 2-Pac, άφησε πίσω του την πιο παράδοξη ιστορία του ’96, αφού όλο και περισσότερες ενδείξεις συνηγορούν στην πιθανότητα ο θάνατός του (από σφαίρες, στο Λας Βέγκας) να είναι σκηνοθετημένος! Αυτή ίσως να είναι και η πιο «καυτή» ιστορία του 1997…
Πίσω στον κόσμο των ζωντανών, το 1996 σημαδεύτηκε από την «αποτυχία» (σε σχέση με τις αναμενόμενες πωλήσεις) μεγάλων ονομάτων όπως οι Pearl Jam και οι REM. Οι τελευταίοι πάντως παρουσίασαν έναν εξαίσιο δίσκο, όπου με χαρά ξανασυναντήσαμε την αγαπημένη Patti Smith. Η ίδια, με τον δικό της δίσκο «Gone Again», κατέθεσε την πιο ενδιαφέρουσα επιστροφή της χρονιάς, «ανταγωνιζόμενη» άλλους επανακάμψαντες σαν τους Kiss και τους Sex Pistols. Πέρα από την ποιήτρια του ροκ, πάντως, οι γυναικείες παρουσίες στον μικρόκοσμο του ροκ ήταν επιβλητικές. Η Alanis Morissette πούλησε τους πιο πολλούς δίσκους από κάθε άλλον καλλιτέχνη σε όλη τη γη, η Gwen Stefani των Νο Doubt έγινε το πρότυπο των αμερικανίδων τινέιτζερ, η Αγγλία γέμισε γυναικεία συγκροτήματα, η Ρ.J. Harvey διέπρεψε στα ντουέτα της με τον Nick Cave και τον John Parish, η Bjork ξυλοκόπησε μια δημοσιογράφο στο αεροδρόμιο της Μπανγκόκ (!) και η (υπόπτου παρελθόντος) Σκωτσέζα Shirley Manson κατέκτησε τον κόσμο τραγουδώντας με ένα «κατασκευασμένο» συγκρότημα που ακούει στο όνομα «σκουπίδια» (Garbage)!
Το όνομα όμως Manson δεν προκάλεσε τόση εντύπωση χάρη στην ωραία Shirley όσο χάρη στον τραβεστί με το προκλητικό ψευδώνυμο Mairilyn Manson. Με τον δίσκο του συγκροτήματός του «Antichrist Superstar» προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στις ΗΠΑ, παίρνοντας τα σκήπτρα του ραγδαία γιγαντοποιούμενου ρεύματος «industrial rock» από τον ίδιο τον μέντορά του, τον Trent Reznor των Nine Inch Nails. Αντίστοιχη (αλλά και αντίστροφη) αίσθηση προκάλεσαν στη Μεγάλη Βρετανία οι πρωτοεμφανιζόμενοι Kula Shaker. Αντίστροφη, γιατί στις δαιμονικές αναζητήσεις του Mairilyn Manson αυτοί αντιπαρατάσσουν τις πνευματικές αναζητήσεις που καταγράφονται σε τραγούδια τους όπως το «Tattva». Και αν «tattva» στα σανσκριτικά σημαίνει την ανώτερη δύναμη της δημιουργίας, «live» στη γλώσσα του ροκ σημαίνει την ανώτερη κινητήρια δύναμη για καλλιτέχνες και συγκροτήματα. Θριαμβευτές της χρονιάς στον τομέα «συναυλίες», λοιπόν, οι επανασυνδεθέντες Kiss, των οποίων η παναμερικανική τουρνέ τούς απέφερε τα περισσότερα δολάρια: 45 εκατ.! Στην Ευρώπη τα μεγάλα live έγιναν στην Αγγλία (Knebworth ’96 και Hyde Park ’96), ενώ στην Ελλάδα ήταν η χρονιά των φεστιβάλ, με δύο φιλόδοξες διοργανώσεις που έδωσαν «άλλο» χρώμα στο καλοκαίρι μας και έφεραν πλήθος ροκ αστέρων ενώπιόν μας. Πέρα από τα φεστιβάλ, με τις μεμονωμένες εμφανίσεις τους, κατέκτησαν το εντόπιο κοινό, μεταξύ άλλων, ο Steve Wynn, o Moby, οι Tindersticks, o Guru, οι Girls Against Boys και ο Tricky, που έκλεισε τη συναυλιακή χρονιά κάπως απότομα, αφού αμέσως μετά ο μοναδικός σταθερός χώρος της πρωτεύουσας για ροκ συναυλίες, το «Ρόδον», «κατελήφθη» για ένα τρίμηνο από την… Αλκηστη Πρωτοψάλτη.
Ωσπου να παρέλθει αυτό το «νεκρό» διάστημα και να μπούμε τελικά στις ροκ περιπέτειές μας του νέου χρόνου, ιδού μια σειρά πληροφοριών για το 1996 που αξίζει τον κόπο να πάρουμε μαζί μας και στο 1997. 19 λίστες για το ’96 και μία για το 1997
Καλλιτέχνης της χρονιάς
1. Alanis Morissette: 14 εκατ. δίσκοι, 4 Γκράμι, 22 ετών!
2. Smashing Pumpkins: 7 εκατ. δίσκοι, ένας νεκρός, ένας ντράμερ που απολύθηκε, ένα υπέροχο βίντεο.
3. Beck: 26 χρόνων, χίπι υψηλής τεχνολογίας, αγαπημένο παιδί μουσικών και κριτικών.
4. Sublime: η ιδανική μπάντα για πάρτι, η ιδανική ροκ τραγωδία για το ’96.
5. Tricky: από το Μπρίστολ, με το τριπ-χοπ του, έτοιμος να κατακτήσει και την Αμερική.
Δίσκοι
1. Cracker: «The Golden Age»
2. Screaming Trees: «Dust»
3. Sublime: «Sublime»
4. Julian Cope: «Interpreter»
5. Ministry: «Filthpig»
Τραγούδια
1. Screaming Trees: «All Ι Know»
2. Cracker: «Ι Hate My Generation»
3. Prodigy: «Firestarter»
4. Fiona Apple: «Shadowboxer»
5. White Zombie: «I’m Your Boogie Man»
Βιντεοκλίπ
1. Smashing Pumpkins: «Tonight, Tonight»
2. Tool: «Stinkfist»
3. White Zombie: «I’m Your Boogie Man»
4. Cracker: «Ι Hate My Generation»
5. Mairilyn Manson: «Stripper Vicar»
Ντεμπούτα
1. Fiona Apple: «Tidal» (Νέα Υόρκη)
2. Hayden: «Everything Ι Long For» (Τορόντο)
3. Fun Lovin’ Criminals: «Come Find Yourself» (Νέα Υόρκη)
4. Kula Shaker: «Κ» (Λονδίνο)
5. Nada Surf: «High/Low» (Νέα Υόρκη).
Επιστροφές και επανασυνδέσεις
1. Patti Smith: με έναν υπέροχο δίσκο στη μνήμη του άνδρα της Fred Smith.
2. Kiss: η πιο προσοδοφόρα περιοδεία.
3. Beatles: με δύο ακόμη ανθολογίες στο ενεργητικό τους.
4. Donovan: τώρα τραγουδά… μάντρας.
5. Sex Pistols: επέστρεψαν από το πουθενά.
Αποτυχίες
1. The Presidents of the USA: «ΙΙ»
2. REM: «New Adventures In Hi-Fi»
3. Crash Test Dummies: «Α Worm’s Life»
4. Pearl Jam: «Νο Code»
5. The Cure: «Wild Mood Swings»
Φεστιβάλ και περιοδείες
1. Hyde Park ’96: Dylan, Clapton, Who, Alanis μπροστά σε 300.000 κόσμο.
2. Lollapalooza ’96: Metallica, Soundgarden επικεφαλής.
3. Knebworth ’96: Oasis και διάφοροι φίλοι επί διήμερο.
4. Sex Pistols: σαματάς στην Ευρώπη, δολάρια στις ΗΠΑ.
5. Rock of Gods: Moby, Bad Religion, Slayer, Iggy Pop κ.ά. στη Δραπετσώνα.
Ροκ σινεμά
1. «Beavis & Butthead Do America»: τα τρομερά παιδιά του MTV σπάνε τα ταμεία και στον κινηματογράφο.
2. «Trainspotting»: αμφιλεγόμενη αγγλική ταινία με σπουδαίο σάουντρακ περί μια παρέα τοξικομανών.
3. «Heavy»: όπου ο Evan Dando των Lemonheads γίνεται ζευγάρι με τη Liv Tyler.
4. «The People vs Larry Flynt»: με τη χήρα του Cobain Courtney Love να εντυπωσιάζει ως ηθοποιός.
5. «Ι Shot Andy Warhol» και «Basquiat»: δύο φιλμ για τον Warhol, δύο «γεμάτα» σάουντρακ.
Ροκ TV
1. «The Χ-Files» (Star)
2. «Alternative Nation» (MTV)
3. «Friends» (Star)
4. «Premier League» (Supersport)
5. «Εναλλακτική σκηνή του ροκ» (ΕΤ2)
Κορίτσια του ’96
1. Gwen Stefani
2. Alanis Morisette
3. Shirley Manson
4. Spice Girls
5. Courtney Love
Απώλειες
1. 2-Pac (Tupac Shakur): ράπερ, σφαίρες.
2. Brad Nowell: των Sublime, υπερδόση.
3. Timothy Leary: πατριάρχης της ψυχεδέλειας, γήρας.
4. Ella Fitzgerald: τζαζ θρύλος, γήρας.
5. Rob Collins: οργανίστας των Charlatans, τροχαίο.
Ζεύγη και «ζεύγη»
1. Ρ.J. Harvey και ο κιθαρίστας της John Parish: κοινός δίσκος.
2. Tommy Lee (των Motley Crew) και Pamela Anderson-Lee (της σειράς «Baywatch»): διαζύγιο.
3. Michael Jackson και Lisa Marie Presley: διαζύγιο.
4. Prince και η χορεύτρια της κοιλιάς Mayte Garcia: γάμος.
5. Gwen Stefani (των Νο Doubt) και Gavin Rossdale (των Bush): ίσως το ροκ ζευγάρι του ’97.
Ροκ στυλ
1. Dennis Rodman των Σικάγο Μπουλς: χρωματιστά μαλλιά μέσα και έξω από το γήπεδο, νυφικό έξω από αυτό!
2. Richard Branson, ιδρυτής της αυτοκρατορίας Virgin: ομοίως με νυφικό!
3. Sheryl Crow: με μια καλή βαφή έπαψε να είναι κοκκινομάλλα!
4. Courtney Love: από φρικιό, σταρ του Χόλιγουντ!
5. Gwen Stefani: το ανάλαφρο καλιφορνέζικο στυλ της έγινε κυρίως ρεύμα στην Αμερική.
Θησαυροί στο φως
1. The Rolling Stones & Friends: «Rock ‘n’ Roll Circus»
2. The Byrds: οι πέντε πρώτοι δίσκοι
3. The Who: «Live At The Isle of Whight»
4. Jethro Tull: όλοι οι δίσκοι, σε επανέκδοση
5. Nirvana: «From The Muddy Banks Of The Whiskah»
Απρόοπτα
1. Ο Jarvis Cocker των Pulp εισβάλλει στη σκηνή απονομής των Βρετανικών Μουσικών Βραβείων την ώρα όπου τραγουδά ο Michael Jackson.
2. Καθηγητές στρατιωτικής ακαδημίας προτείνουν τον Bob Dylan για Νομπέλ Λογοτεχνίας!
3. Μπάρμαν πουλά κεταμίνες (!) στο αθηναϊκό κλαμπ «Αβάν Γκαρντ».
4. Η Bjork χαστουκίζει γυναίκα δημοσιογράφο επειδή τη χαιρέτησε!
5. Οι φήμες οργιάζουν πως ο Tupac σκηνοθέτησε τον θάνατό του για να αποφύγει περαιτέρω επιθέσεις από ανταγωνιστές και συμμορίες, εμπνεόμενος από τον Νικολό Μακιαβέλι που ενέπνευσε και το μεταθανάτιο ψευδώνυμο του 2-Pac: Makaveli!
Αθώοι και ένοχοι
1. Rick James: αποφυλακίστηκε μετά από τρία χρόνια (ένοχος!).
2. Snoop Doggy Dog: αθωώθηκε για ανθρωποκτονία (αθώος!).
3. Suge Knight: το αφεντικό της εταιρείας «Death Row» βρίσκεται στη φυλακή για να είναι προστατευμένος (ένοχος!).
4. Jimmy Chamberlain: ο ντράμερ των Smashing Pumpkins απολύθηκε γιατί ήταν δίπλα στον οργανίστα τους Jonathan Melvoin όταν εκείνος πέθανε από ηρωίνη (αθώος!).
5. Michael Jackson: μονίμως τόσο ένοχος ώστε να καταλήγει αθώος!
«Ροκ» τάσεις του ’96
1. «Αποκατάσταση» της καννάβεως, στιγματισμός της ηρωίνης
2. Ροκ στο Internet
3. Ροκ σάουντρακ στο σινεμά
4. Δυναμικά μοντέρνα σπορ υπό τους ήχους σημερινών γκρουπ
5. Υγιεινό φαγητό
Ελληνική σκηνή
1. Make Believe: «Blue One»
2. Blackmail: «Overexposure»
3. Nightstalker: «Spit»
4. Purple Overdose: «Solemn Visions»
5. Τρύπες: «Κεφάλι Γεμάτο Χρυσάφι»
1997
1. Η Courtney Love θα πάρει Οσκαρ.
2. Οι Foo Fighters θα «σαρώσουν» με τον δεύτερο δίσκο τους.
3. Η εταιρεία Death Row (των gangsta-rappers) θα καταρρεύσει.
4. Τα ελληνικά ροκ φεστιβάλ θα εδραιωθούν.
5. Και οι τρεις αγγλικές ομάδες θα παίξουν στους τελικούς των ευρωπαϊκών κυπέλλων ποδοσφαίρου (ναι, το αγγλικό ποδόσφαιρο είναι ροκ!).
