«Γράψε για το e-mail. Πολλοί έχουν ακούσει γι’ αυτό και λιγότεροι ξέρουν ακριβώς τι είναι». Εψαχνα για το θέμα του επόμενου κομματιού στην εφημερίδα και ο φίλος μου επέμενε. Τηλεφωνούσα από το παλιό μαύρο τηλέφωνο στο σαλόνι ενώ εκείνος μου έστελνε τα δικά του λόγια από το κινητό. Στο τραπέζι ήταν φρέσκο ακόμη το «Byte» του Φεβρουαρίου με το εξώφυλλό του να φωνάζει: Το Ηλεκτρονικό σας Ταχυδρομείο είναι Αχρηστο.
Την ίδια στιγμή είχαμε τέσσερις διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας: συμβατικό τηλέφωνο, κινητό, συζητούσαμε για e-mail και στο έντυπο μπροστά μας παρουσιαζόταν αντιστικτικά ένα ακόμη παραπλήσιο είδος, αυτό του ιδιόκτητη ταχυδρομείου. Οι χρόνοι όμως που μεσολαβούν ώσπου να εμφανισθεί κάθε επόμενη μορφή μαζικής επικοινωνίας μικραίνουν ολοένα θέτοντας σε δοκιμασία την ικανότητα προσαρμογής των ανθρώπων. Γιατί οι ανέσεις, όταν απαιτούν εξοπλισμό και ικανότητες στον χειρισμό, θέλουν και μια πίστωση χρόνου για να συνειδητοποιήσεις ότι στ’ αλήθεια είναι ανέσεις!
Ταχυδρομείο χωρίς γραμματόσημα
Ο ταχυδρόμος που περνούσε από τη γειτονιά μας τα παλιά χρόνια, με τα πόδια πάντα, πυρπολημένος από τον καλοκαιριάτικο ήλιο ή βροχοδαρμένος τους χειμώνες, ήταν η πρώτη μου επαφή με την έννοια της δουλειάς. Αυτό το σκληρό πράγμα είναι να εργάζεσαι; Τι χαρά όμως που σκόρπιζε η δουλειά του, έστω και με μουσκεμένα τα γράμματα από τους δικούς μας, όταν αυτοί μάλιστα βρίσκονταν στη θάλασσα ή στον στρατό.
Τώρα για τα μηνύματά μας υπάρχει ο τρόπος να ταξιδεύουν ανεπηρέαστα από τα μετεωρολογικά φαινόμενα. Αρκεί να υπάρχει ένα δίκτυο. Τότε δίδεται η ευκαιρία να λειτουργήσει ανάμεσα στα υπολογιστικά μηχανήματά του μια υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Οταν μάλιστα υπάρχει σύνδεση με το παγκόσμιο δίκτυο Internet, οι άνθρωποι μεταξύ τους μπορούν να στέλνουν μηνύματα σε όλο τον κόσμο, μέσα σε χρόνο λιγότερο από πέντε λεπτά και με κόστος όσο ένα τοπικό τηλεφώνημα.
Ο τρόπος διανομής του ηλεκτρονικού αυτού ταχυδρομείου θυμίζει τη διακίνηση των επιστολών μέσω των γραμματοθυρίδων. Οπως στέλνεις το γράμμα σου στη θυρίδα κάποιου στο υποκατάστημα ενός ταχυδρομείου, έτσι στέλνεις και το ηλεκτρονικό σου μήνυμα με τη μορφή αρχείου σε ένα ειδικά εξοπλισμένο υπολογιστικό μηχάνημα. Τη θυρίδα ή αντίστοιχα τον κομπιούτερ αυτόν επισκέπτεται ο παραλήπτης όποτε και όσο συχνά θέλει δρέποντας κάθε φορά τη σοδειά των γραμμάτων ή των μηνυμάτων που του απευθύνθηκαν.
Για να στείλουμε λοιπόν ένα τέτοιο γράμμα νέου τύπου το δικό μας υπολογιστικό μηχάνημα πρέπει να συνδέεται και με μια συσκευή μόντεμ που επιτρέπει στα δεδομένα να κυκλοφορούν μέσω του τηλεφωνικού δικτύου από το ένα μηχάνημα στο άλλο σε ολόκληρο το Internet ή να υπάρχει σύνδεση σε τοπικό δίκτυο υπολογιστών.
Το μηχάνημα που δέχεται τα μηνύματα για λογαριασμό μας έχει και αυτό τη διεύθυνσή του για να είναι αναγνωρίσιμο και να διακρίνεται από τα υπόλοιπα του δικτύου. Στη διεύθυνσή του προστίθενται και μερικά κωδικοποιημένα ψηφία ακόμη, που ξεχωρίζουν εμάς από όλους τους άλλους φτιάχνοντας έτσι την προσωπική μας διεύθυνση.
Θυμάμαι ότι μόλις το περασμένο καλοκαίρι, συζητώντας για μια καινούργια δουλειά που μου πρότειναν, ο διευθυντής, όντας ακόμη «εχθρός» αυτών των μεθόδων επικοινωνίας, με μισοαστείο – μισοσοβαρό ύφος με ρώτησε στο τέλος: Δεν πιστεύω να είσαι από αυτούς με τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις. Στα επισκεπτήριά τους να βόσκουν εκείνα τα περίεργα σημάδια με τα διάφορα «γκρ» και «μου» και «βρου»!
Εννοούσε φυσικά τον φορμαλισμό που διακρίνει τη δημιουργία μιας ηλεκτρονικής διεύθυνσης για καθέναν από εμάς. Γιατί βλέποντας κάποιος στην κάρτα του επισκεπτηρίου:
algal@pischools.gr
στην αρχή μπερδεύεται. Ψύχραιμα όμως μπορεί να αποκωδικοποιήσει την ηλεκτρονική αυτή διεύθυνση αν γνωρίζει τη σημειολογία του μέσου. Το algal, π.χ., είναι στην πάντα υποχρεωτική λατινική γραφή ένα είδος χαρακτηριστικού που με ξεχωρίζει από άλλους. Μετά έρχεται το πιο κρυπτικό αλλά και πιο ευανάγνωστο σύμβολο, σήμα – κατατεθέν των ηλεκτρονικών διευθύνσεων που δίνει στην όλη κατασκευή το high tech ύφος της: το @ οφείλει να διαβαστεί ως «at», που σημαίνει φυσικά «στο». Αρα τον κ. algal θα τον βρείτε να έχει ηλεκτρονική γραμματοθυρίδα στο υπολογιστικό μηχάνημα με το όνομα pischools, στο αντίστοιχο δίκτυο όπου επικοινωνείτε. Αυτό μπορεί να ανήκει σε κάποιο πανεπιστήμιο ή άλλον εκπαιδευτικό οργανισμό και το γκρ ή gr, που απεχθανόταν ο κύριος διευθυντής, δεν σημαίνει άλλο από το ότι βρίσκεται στην Ελλάδα. Ακριβώς όπως έχουμε τα χαρακτηριστικά των χωρών για τα αυτοκίνητα, έτσι υπάρχει και το αντίστοιχο, διψήφιο πάντα, διακριτικό στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις.
Σε ξένες διευθύνσεις θα δούμε και άλλα συστατικά της διεύθυνσης, όπως gov για κυβερνητικούς οργανισμούς, NASA, CIA, ac ή edu για πανεπιστήμια, org για οργανισμούς.
Η δύση της χάρτινης επιστολογραφίας
Εχει αποδειχθεί πως όταν οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν ένα δίκτυο αρχίσουν να συνηθίζουν τις χάρες του είναι δύσκολο μετά να τις εγκαταλείψουν. Ετσι, μετά τους πρώτους δισταγμούς και τα λάθη, το e-mail γίνεται μια από τις δημοφιλέστερες υπηρεσίες του δικτύου.
Οι άνθρωποι ανταλλάσσουν όλο και περισσότερα μηνύματα με το e-mail. Τα χαρτιά και οι φάκελοι που ακόμη και με την εμφάνισή τους μας άφηναν πολλά να καταλάβουμε σιγά σιγά λιγοστεύουν. Σκηνές κινηματογραφικές όπως εκείνη με τον Λουί ντε Φυνές που μύριζε πρώτα απ’ έξω με σπαρταριστό τρόπο τον φάκελο με την άθλια βαθμολογία του γιου του θα φθάσουν να είναι ακατανόητες. Η αλληλογραφία ποιητών και συγγραφέων θα είναι μια ανάμνηση. Δεν θα ρίχνονται γράμματα στην πυρά μέσα σε παροξυσμό παθών.
Το ηλεκτρονικό κείμενο υπάρχει και δεν υπάρχει. Απαιτεί έναν διαφορετικό συντονισμό των αισθήσεων, που θα έλθει και αυτός σίγουρα με τον καιρό, αλλά τώρα μας δημιουργεί ένα κενό στις αντιδράσεις μας. Θα έλθει, ελπίζω, η στιγμή όπου θα διατηρούμε και τα ηλεκτρονικά μηνύματα με την ίδια συνείδηση της ιστορικότητας κάθε ανθρώπινης μικροκίνησης. Τώρα που καταλάβαμε τη σημασία τους. Η Ευδώρα και ο Πήγασος
ΑΝ ΤΟ υπολογιστικό μας μηχάνημα δεν ανήκει σε κάποιο έτοιμο ήδη δίκτυο, μπορούμε και με τον δικό μας προσωπικό κομπιούτερ να αποκτήσουμε την ευκολία του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου εφόσον εγγραφούμε συνδρομητές για να έχουμε πρόσβαση στο Internet. Οι εταιρείες που μεσολαβούν για να μπορούμε να συνδεόμαστε, αν εκδηλώσουμε ενδιαφέρον για να αποκτήσουμε ηλεκτρονική διεύθυνση, μας δίνουν με την εγγραφή μας και κάποια δισκέτα. Σ’ αυτήν υπάρχουν ειδικά προγράμματα για το e-mail, όπως είναι γενικά γνωστή η υπηρεσία του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Τα πιο γνωστά και διαδεδομένα είναι το Eudora (από την Ευδώρα, πρόσωπο της Θεογονίας του Ησιόδου, κόρη του Ωκεανού και της Τηθύος) και το Pegasus. Οταν λοιπόν έχουμε συμφωνήσει για τη χαρακτηριστική μας διεύθυνση, κάθε μήνυμα που στέλλεται σ’ αυτήν μένει και αποθηκεύεται σε ένα μέρος του σκληρού δίσκου του παροχέα υπηρεσιών, αυτού δηλαδή που ανέλαβε να μας περνάει απέναντι και να μας συνδέει στον κόσμο του Internet. Οταν θελήσουμε να δούμε το ταχυδρομείο μας ενεργοποιούμε το Eudora ή το Pegasus.
Αυτό θα αναλάβει να κατεβάσει από τον υπολογιστή του παροχέα τα μηνύματα που απευθύνονται σε εμάς και να τα φέρει στον σκληρό μας δίσκο. Στη συνέχεια μπορούμε να τα διαβάσουμε, να τα εκτυπώσουμε ή να τα αντιγράψουμε σε δισκέτα. Το περιεχόμενο του ταχυδρομείου το έχουμε έτσι κυριολεκτικά στα χέρια μας και μπορούμε να το διαβάσουμε και οπουδήποτε αλλού.
Ενα από τα πιο διαδεδομένα πρωτόκολλα που καθορίζουν πώς διαμορφώνονται τα μηνύματα είναι το SMTP. Θέλοντας να δημιουργήσουμε ένα μήνυμα και να το στείλουμε υπακούοντας στις επιταγές του SMTP θα χρησιμοποιήσουμε κάποιο από τα προγράμματα Eudora ή Pegasus, τα λεγόμενα MUA (Mail User Agents), αποτελεσματικά σε κάθε τύπο υπολογιστικού μηχανήματος.
Μετά την ολοκλήρωση του μηνύματος από μέρους μας στέλλεται στον ειδικό υπολογιστή που είναι αφιερωμένος στη διακίνηση του ταχυδρομείου. Αυτός διαθέτει ένα ειδικό πρόγραμμα, το ΜΤΑ (Mail Transfer Agent). Με τη βοήθειά του και ανάλογα ποια είναι η διεύθυνση του παραλήπτη στέλλεται σε άλλο πρόγραμμα υποδοχής μέσα στο ίδιο το δίκτυο, ειδάλλως βγαίνει και παίρνει τον δρόμο για το Internet και όπου αλλού.
Ενα άλλο πρωτόκολλο, το ΡΟΡ, δεν μοιράζει απευθείας τα μηνύματα στο προσωπικό σου μηχάνημα αλλά στο «γραμματοκιβώτιο» του μηχανήματος που έχει αναλάβει τη διακίνησή του. Στην άλλη άκρη τώρα, ο παραλήπτης με ένα ίδιο πρόγραμμα MUA θα διαβάσει το μήνυμα, αφού όμως και εδώ ίσως χρειασθεί να προηγηθεί κάποια επεξεργασία. Διότι, αν δουλεύουμε κάνοντας χρήση του SMTP, τότε διαβάζονται άνετα χωρίς μετατροπές τα μηνύματα που έχουν ακολουθήσει στο φορμάρισμα των χαρακτήρων τους τον λεγόμενο κώδικα ASCII· αν όμως στέλλουμε και εικόνες και πίνακες και άλλα πιο φανταχτερά πράγματα, έχουμε ανάγκη να κωδικοποιηθούν κατάλληλα και χρησιμοποιούμε κάποια από τις μεθόδους με τα δυσκολοπρόφερτα ονόματα uuencoding ή Base64.
Στα Windows 95 το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σχετίζεται με το Microsoft Exchange. Είναι το πρόγραμμα που αναλαμβάνει την αποστολή και τη διαχείριση των ηλεκτρονικών μηνυμάτων και εγκαθίσταται μέσα από τον Πίνακα Ελέγχου και την Προσθαφαίρεση Προγραμμάτων.
Ακόμη πιο απλά βεβαίως διακινείται το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μέσα από τα προγράμματα των φυλλομετρητών, όπως το Netscape. Εκεί δεν χρειάζεται στην απλούστερη περίπτωση παρά από τον κατάλογο File να πατήσεις Mail Document, μετά Send και… έφυγε.
