«Χαρούμενη γνώση» είναι ο τίτλος ενός βιβλίου του γερμανού φιλοσόφου Φρειδερίκου Νίτσε που γράφτηκε το 1881. Εκεί όμως σταματά και η σχέση των όσων θα δημοσιεύονται εδώ με το βιβλίο και τις ιδέες του Νίτσε. Οι ερωτήσεις αναφέρονται σε πράγματα που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή ή για τα οποία ακούμε να γίνεται λόγος και μας έχουν δημιουργήσει κάποιες απορίες. Οι απαντήσεις δίνονται με βάση τους νόμους της φυσικής, της χημείας, των μαθηματικών, της βιολογίας και των άλλων επιστημών.
Γιατί τα μέταλλα βγάζουν αυτόν τον χαρακτηριστικό «μεταλλικό» ήχο;
Για να βγάλει ήχο, όπως λέμε, ένα υλικό πρέπει να αρχίσει να πάλλεται. Τα μέταλλα είναι σκληρά σώματα, δηλαδή σε αυτά παρουσιάζει μεγάλη τιμή το μέτρο Young (100 φορές περίπου μεγαλύτερη τιμή από αυτήν του ξύλου ή των σκληρών πλαστικών) και πάλλονται επί μακρόν ταχύτατα με πολύ μικρό πλάτος. Ετσι ο αριθμός των παλμικών κινήσεων μέσα στον χρόνο, δηλαδή η συχνότητα της παραγόμενης διαταραχής, που δίνει για το αφτί μας τον αντίστοιχο χαρακτηριστικό ήχο, είναι μεγάλη. Οι δονήσεις λοιπόν των σκληρών μετάλλων έχουν το χαρακτηριστικό να διαρκούν πολύ και αυτό να γίνεται σε μεγάλη συχνότητα. Η διάρκεια έχει να κάνει με το πόση ενέργεια διαχέεται σε κάθε δόνηση. Το ότι τα σκληρά μέταλλα παρουσιάζουν ελαστικότητα κάνει η ενέργεια που τους προσδίδεται με ένα δικό μας χτύπημα ή όταν πέφτουν κάτω να αργεί να διαχυθεί και πάλι προς το περιβάλλον, αφού σε κάθε δόνηση έχουμε πολύ μικρές απώλειες όταν η συχνότητα είναι μεγάλη. Μέταλλα όπως ο μόλυβδος που είναι μαλακά δεν παρουσιάζουν αυτόν τον μεταλλικό ήχο και μάλιστα ο ήχος σβήνει πολύ γρήγορα. Πιο κοντά στον μεταλλικό ήχο από τα άλλα υλικά είναι αυτός του γυαλιού, με τη διαφορά ότι τα γυάλινα αντικείμενα δεν αντέχουν χτυπήματα μεγάλης ενέργειας.
Τα λεγόμενα ραδιοφάρμακα δεν είναι επικίνδυνα για τον ανθρώπινο οργανισμό;
Τα ραδιοφάρμακα είναι ενώσεις γνωστής εκ των προτέρων φαρμακολογικής δράσης που όταν εισάγονται στο ανθρώπινο σώμα κατασταλάζουν εκλεκτικά σε ορισμένα όργανα ή συστήματα, όπως το ηπατοχολικό, και αρχίζουν να εκπέμπουν ακτινοβολία -γ συνήθως. Η ακτινοβολία αυτή ανιχνεύεται με ειδικές διατάξεις που υπάρχουν στα νοσοκομεία μας.
Η χορήγηση ραδιενεργού υλικού στον άνθρωπο είναι κατά κανόνα επιβαρυντική αλλά τα ραδιοφάρμακα χορηγούνται σε πολύ μικρές δόσεις και υπό ελεγχόμενες συνθήκες· ποτέ σε παιδιά και εγκυμονούσες γυναίκες.
Πριν από τη χορήγησή τους προσδιορίζεται αν το αναμενόμενο όφελος από την εξέταση αντισταθμίζει τον ενδεχόμενο έστω και ελάχιστο κίνδυνο από την ακτινοβολία στο εσωτερικό του ανθρώπινου οργανισμού. Κυρίως χρησιμοποιούνται ως διαγνωστικά μέσα και σπανιότερα αξιοποιείται η εκπεμπόμενη ακτινοβολία για θεραπευτικούς σκοπούς. Με τη βοήθειά τους γίνεται η διάγνωση όγκων, μεταστάσεων και για τον προσδιορισμό των διαστάσεων του νεκρού ιστού στο έμφραγμα.
Μερικά πλοία, εκτός από το ότι αρχίζουν να βυθίζονται, πολλές φορές ανατρέπονται κιόλας μέσα στο νερό, ώστε η ανέλκυσή τους να είναι ακόμη δυσκολότερη. Πότε συμβαίνει αυτή η επιπλέον καταστροφή;
Το βάρος του πλοίου μπορούμε να το φανταστούμε ότι είναι συγκεντρωμένο όλο σε ένα σημείο που ονομάζεται κέντρο βάρους. Ανάλογα και το βάρος του νερού που εκτοπίζει κάθε φορά ένα σκάφος όταν επιπλέει φανταζόμαστε ότι βρίσκεται συγκεντρωμένο στο κέντρο ανώσεως. Δύο δυνάμεις λοιπόν, αντίστοιχα, ασκούνται στα δύο αυτά σημεία που έχουν διεύθυνση κατακόρυφη και φορά το μεν βάρος προς τα κάτω, η δε άνωση προς τα επάνω. Για να παρουσιάζει ένα σκάφος ευστάθεια πρέπει όταν παίρνει κάποια κλίση οι δύο αυτές δυνάμεις να δρουν έτσι ώστε να τείνουν να το επαναφέρουν στην κατακόρυφη θέση. Το κέντρο βάρους το συναντούμε πάντα σε ένα επίπεδο που χωρίζει συμμετρικά το σκάφος στη μέση από την πρύμνη ως την πλώρη. Αν προεκτείνουμε την ευθεία όπου επάνω της βρίσκεται η δύναμη της ανώσεως, αυτή συναντά το επίπεδο συμμετρίας του πλοίου σε ένα σημείο που είναι γνωστό σαν μετάκεντρο. Αν λοιπόν το μετάκεντρο είναι πιο ψηλά από το κέντρο βάρους, τότε το πλοίο και όταν πάει να πάρει κάποια κλίση μια ροπή τείνει να το επαναφέρει στην κατακόρυφη θέση. Αρκεί να έχει σχεδιαστεί σωστά ώστε το κέντρο της ανώσεως να πηγαίνει κάθε φορά προς την πλευρά όπου το κατάστρωμα πλησίασε πιο πολύ στη θάλασσα.
Τα πράγματα αλλάζουν όταν το πλοίο έχει βυθιστεί σχεδόν εξ ολοκλήρου. Τότε το κέντρο ανώσεως είναι σχεδόν στο επίπεδο συμμετρίας και στην ίδια ευθεία με το κέντρο βάρους. Αν το κέντρο βάρους δεν βρεθεί κάτω από το κέντρο ανώσεως επειδή, π.χ., δεν έχει αρκετό έρμα στην κατάλληλη θέση, τότε όταν βυθιστεί αρκετά επιπλέον ανατρέπεται.
